«Αν δεν κάνεις το κοινό {LF}να αναρωτιέται, έχεις αποτύχει»

Η σημαντική γεωργιανή ταινία «Απρίλης» που εδώ και λίγο καιρό προβάλλεται στις αίθουσες διεισδύει βαθιά στην επαρχιακή κοινωνία της σύγχρονης Ανατολικής Γεωργίας για να σχολιάσει, με κριτική ματιά, το επίμαχο ζήτημα των αμβλώσεων σε συνάρτηση με τις καταπιεστικές – σχεδόν μεσαιωνικές – πατριαρχικές αντιλήψεις που ακόμα και σήμερα επικρατούν στη χώρα. Και βεβαίως όχι μόνο εκεί. Κεντρικό πρόσωπο της ιστορίας είναι η Νίνα (Ια Σουκχιτασβίλι), μια εξειδικευμένη μαιευτήρας σε κλινική χωριού της Ανατολικής Γεωργίας, η οποία, όπως μαθαίνουμε από την αρχή, κατηγορείται για τον θάνατο ενός βρέφους ύστερα από εξαιρετικά δύσκολο τοκετό. Η θέση της δυσχεραίνεται γιατί όλοι γνωρίζουν ότι όχι μόνο προσφέρει αντισυλληπτικά χάπια στα κρυφά σε γυναίκες της τριγύρω επαρχίας, αλλά συγχρόνως πραγματοποιεί παράνομες εκτρώσεις.

«Στην Ανατολική Γεωργία η άμβλωση θεωρείται νόμιμη ως τις 12 εβδομάδες κύησης, όμως οι κλινικές έχουν το δικαίωμα να επιλέξουν αν θέλουν να την κάνουν και στην πλειονότητά τους αρνούνται να την κάνουν» είπε τον περασμένο Σεπτέμβριο στα «ΝΕΑ» η Ντέα Κουλουμπεγκασβίλι, η εξαιρετικά ταλαντούχα σκηνοθέτρια του «Απρίλη». Η συνάντησή μας έγινε κατά τη διάρκεια του κινηματογραφικού φεστιβάλ Βενετίας όπου ο «Απρίλης» έκανε πρεμιέρα κερδίζοντας τελικά το Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής. «Ωστόσο», συνέχισε η σκηνοθέτρια, «ενώ αμβλώσεις γίνονται σε όλη τη χώρα, στατιστικά στοιχεία για το αν πραγματοποιούνται σε αγροτικά νοσοκομεία δεν υπάρχουν. Ακόμα και το αντισυλληπτικό χάπι αποτελεί τεράστιο πρόβλημα και ενώ επισήμως ένα νοσοκομείο οφείλει να δώσει το χάπι σε μια ασθενή που το χρειάζεται, πολλά αγροτικά νοσοκομεία απλώς δεν το διαθέτουν. Και μαζί με όλα αυτά η κυβέρνηση της χώρας όχι απλώς υποστηρίζει ότι οι αμβλώσεις πρέπει να απαγορευτούν τελείως αλλά αμφισβητεί αν οι ανύπαντρες γυναίκες, ή ακόμα και ένα ανύπαντρο ζευγάρι, θα πρέπει να έχουν δικαίωμα στην υιοθεσία».

Επίπονες έρευνες

Καθότι γέννημα θρέμμα της χώρας, και δη της επαρχίας, η Ντέα Κουλουμπεγκασβίλι ήταν φυσικό να γνωρίζει πολύ καλά το θέμα της. Αυτό ωστόσο δεν την εμπόδισε να κάνει επί μήνες επίπονες έρευνες, με δημοσιογραφικό ρεπορτάζ σε συγκεκριμένους χώρους, προκειμένου να θέσει στιβαρά θεμέλια στην ιστορία που αποφάσισε να αφηγηθεί. Η Κουλουμπεγκασβίλι είπε ότι άρχισε να επεξεργάζεται την ιδέα του το 2021· τότε τουλάχιστον η Νίνα, η κεντρική ηρωίδα της ταινίας, άρχισε να παίρνει σχήμα στο μυαλό της. Στη συνέχεια έπρεπε να πάρει μορφή, σάρκα και οστά, και σε αυτό η σκηνοθέτρια βρήκε πολύτιμη βοήθεια από την Ια Σουκχιτασβίλι, κορυφαία γεωργιανή ηθοποιό του θεάτρου και του κινηματογράφου, που ήταν από την αρχή η επιλογή της πρώτης για την ταινία. «Μιλούσαμε πολύ στη διαδικασία και για πολλά πράγματα» είπε η Κουλουμπεγκασβίλι. «Μάλιστα, πολλά από τα ζητήματα που θέτει η ταινία τα αντιλαμβανόμασταν με διαφορετικό τρόπο· ακόμα και το γεγονός ότι η Ια έχει δύο παιδιά και εγώ δεν είχα κανένα έπαιξε ρόλο στο πώς κοιτούσαμε την κατάσταση. Ωστόσο εγώ δεν ήθελα να έχω προκατασκευασμένες ιδέες για τίποτα, οπότε κατά κάποιον τρόπο προσπαθούσα να απομακρυνθώ από το τι πίστευα εγώ ότι είναι σωστό και τι λάθος. Ηθελα απλώς να ακούσω».

Και όντως άκουσε. Ακουσε γιατρούς, ασθενείς, γυναίκες και άνδρες από χωριά· πάντα μαζί με τη Σουκχιτασβίλι, γιατί εκείνη έπρεπε να ξέρει περισσότερα. «Επισκέφθηκα πολλές μαιευτικές κλινικές για περίπου έναν χρόνο, ίσως και περισσότερο. Μία φορά την εβδομάδα η Ια ήταν μαζί μου. Αυτό που κυρίως με ενδιέφερε ήταν να ενσωματωθεί, να γίνει ένα με την ηρωίδα της, όχι απλώς να την υποδυθεί. Για να γίνει αυτό, θα έπρεπε να απελευθερωθούμε και οι δύο από πολλά βάρη στη διαδικασία. Συγχρόνως, η Ια έπρεπε να εκπαιδευθεί στο επάγγελμα της γιατρού, ειδάλλως υπήρχε ο κίνδυνος το όλο πράγμα να δείχνει ψεύτικο».

Αίσθηση υπερρεαλισμού

Το παράξενο με το σενάριο του «Απρίλη» είναι ότι όταν οι επτά διαφορετικοί παραγωγοί της ταινίας το διάβασαν, καθένας τους είχε μια διαφορετική γνώμη για αυτό. «Αυτό μού έδωσε να καταλάβω ότι είναι θετικό στοιχείο για την ίδια την ταινία, γιατί έτσι ήθελα να νιώσει το κοινό. Να αναρωτιέται συνέχεια. Το κοινό πρέπει να αναρωτιέται συνέχεια. Αν δεν κάνεις το κοινό να αναρωτιέται, έχεις αποτύχει. Ηθελα ωστόσο να είμαι απολύτως ξεκάθαρη σε ό,τι κάνω, ώστε ο κόσμος να καταλάβει». Οταν όμως η Κουλουμπεγκασβίλι είδε ότι αυτό ήταν σχεδόν αδύνατον να επιτευχθεί για πολλούς λόγους, αποφάσισε να δώσει στην ταινία μια αίσθηση υπερρεαλισμού. «Με τη βοήθεια ενός καλλιτέχνη άρχισα να καλλιεργώ το στοιχείο της μεταφυσικής στην ιστορία» είπε. «Πιστεύω ότι όταν η πραγματικότητα είναι πολύ απτή, πολύ άμεση και πολύ φυσική, μπορεί να καταλήξει πραγματικά δυσβάσταχτη. Και τότε, κάτι μη πραγματικό αρχίζει να συμβαίνει. Για μένα αυτό είναι κάτι σαν διέξοδος για την ηρωίδα μου, μια πιθανότητα ανάσας. Βεβαίως, είναι επίσης μια ακόμα παγίδα. Πάντως για μένα αυτή η αίσθηση του μη πραγματικού ήταν επίσης ένα είδος μετασχηματισμού της Νίνα».