Ανησυχητικό φως {LF}στην πολιτική{LF} του μέλλοντος

Οι δηλώσεις ήταν επαίσχυντες, αλαζονικές, ανεκδιήγητες, θρασείες και, κατά πολλούς, απλά εξωφρενικές. «Παγκόσμιο σοκ» ήταν η αντίδραση της γαλλικής εφημερίδας «Libération». Οι αποστασιοποιημένοι «New York Times» αρκέστηκαν στο «απίθανο». Απηχώντας όσα σίγουρα θα αντηχούν τις επόμενες ώρες και ημέρες στη Μέση Ανατολή, και όχι μόνο, ένας αμερικανός γερουσιαστής δήλωσε ότι όσα είπε ο Ντόναλντ Τραμπ για τη Γάζα ισοδυναμούν με «εθνοκάθαρση με άλλο όνομα».

Είναι δύσκολο να υπολογιστούν οι επιπτώσεις στην εν εξελίξει εύθραυστη κατάπαυση του πυρός μεταξύ της Χαμάς και του Ισραήλ. Οι δηλώσεις Τραμπ αφήνουν στον «αέρα» τη δεύτερη φάση των διαπραγματεύσεων. Ο πόλεμος θα μπορούσε να επαναληφθεί εντός εβδομάδων, εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία. Αυτή είναι η έκβαση που πιθανότατα προτιμά ο Νετανιάχου – ο αδιαμφισβήτητος ωφελημένος της αντισυμβατικότητας του Τραμπ – καθώς θα κρατούσε ενωμένη την κατακερματισμένη κυβέρνησή του.

Τα πιο δεξιά κόμματα του Ισραήλ, ορισμένα από τα οποία θεωρούν ούτως ή άλλως τη Γάζα μέρος του Ισραήλ, θα εκλάβουν τις δηλώσεις Τραμπ ως σημείο καμπής υπέρ τους, με επιπτώσεις και στη Δυτική Οχθη. Οι Παλαιστίνιοι θα τις δουν ως προδοσία. Αλλά δεν ήρθαν εντελώς ξαφνικά.

Προ της επανόδου του στον Λευκό Οίκο, ο Τραμπ είχε κάνει παρόμοια σχόλια κατά καιρούς. Η Γάζα είναι «τόπος κατεδάφισης» είπε αμέσως μετά την ορκωμοσία του τον Ιανουάριο. Τότε ακουγόταν σαν τον αμερικανό μεγιστάνα των ακινήτων και όχι τον αμερικανό πρόεδρο Τραμπ. Το ίδιο ισχύει και τώρα. Κανείς δεν πρέπει να υποτιμά τη σημασία της μπλόφας και του αντιπερισπασμού στην τρέχουσα χιονοστιβάδα ανακοινώσεων σοκ και δέους του Τραμπ για πλείστα όσα θέματα πέραν της Μέσης Ανατολής.

Παρ’ όλα αυτά, οι νέες δηλώσεις του αποτελούν μια θεαματική στροφή με τεράστιες συνέπειες, αν εφαρμοστούν. Μετά την εισβολή στο Ιράκ το 2003, η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ είναι διστακτική στην παρέμβαση, εμπλοκή και κατοχή εδαφών, ιδίως στη Μέση Ανατολή. Η κατ’ επιλογή διεθνής στάση του Τραμπ ήταν ανέκαθεν να απομακρύνει τα αμερικανικά στρατεύματα από τη γραμμή του πυρός, απαιτώντας παράλληλα από τους άλλους να αυξήσουν τις δικές τους δεσμεύσεις, όπως κάνει με την Ευρώπη για την Ουκρανία.

Την Τρίτη, ωστόσο, εμφανίστηκε ανοιχτός στην ιδέα ανάπτυξης αμερικανικών στρατευμάτων στη Γάζα για να επιβάλουν την ιδέα του περί κατοχής. Κατά πάσα πιθανότητα, θα μπορούσαν να αναλάβουν και τις προσπάθειες βίαιης απομάκρυνσης των Παλαιστινίων.

Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι μια τέτοια επιχείρηση – η οποία αψηφά ξεδιάντροπα το διεθνές δίκαιο και θα αφορά αναγκαστικά εμπλοκή δεκάδων χιλιάδων στρατιωτών – δεν θα εμπλέξει τις αμερικανικές δυνάμεις σε συγκρούσεις, απώλειες και, αν το Ιράκ αποτελεί δείγμα, κατηγορίες για παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το είδος υπερπόντιας εμπλοκής, με άλλα λόγια, στο οποίο ο Τραμπ πάντα έλεγε ότι αντιτίθεται. Ωστόσο, η δεύτερη θητεία του είναι ήδη διαφορετική. Με τα σχόλια για τη Γάζα να αποτελούν το τελευταίο παράδειγμα, έχει αρχίσει να μιλάει τη γλώσσα του ιμπεριαλισμού. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν όλα αυτά τα εννοεί.

Ο Τραμπ μπορεί να μη θέλει πραγματικά να καταλάβει τη Γάζα. Ομως το γεγονός ότι λέει πως μπορεί να το κάνει αναδιαμορφώνει από μόνο του άλλα δεδομένα και στη Μέση Ανατολή και στην εσωτερική πολιτική των ΗΠΑ. Μπορεί να μην προσφέρει πολλά υλικά οφέλη για τα εκατομμύρια που τον ψήφισαν, αλλά η ικανότητα του Τραμπ να τους πείθει ότι το κάνει φωτίζει ανησυχητικά την πολιτική του μέλλοντος.