«Πρέπει να βρεθούν ισορροπίες για το πού είναι η καθαρή τεχνολογία καλή»

Ο κίνδυνος να επηρεαστεί αρνητικά η πράσινη μετάβαση από τις πολιτικές του Τραμπ υπάρχει, αλλά η πράσινη μετάβαση έχει ήδη λάβει τεράστιες διαστάσεις, είναι παγκόσμια και θα προχωρήσει ούτως ή άλλως εκτιμά στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» ο Μπεν Μακουίλιαμς, συνεργάτης του Bruegel, ειδικός σε θέματα πολιτικής για την ενέργεια και το κλίμα.

Σε ποιο βαθμό μπορεί ο Τραμπ να επηρεάσει την πράσινη μετάβαση αρνητικά και κυρίως στην Ευρώπη;

Υπάρχουν πολλές ερμηνείες και μπορεί να αλλάζουν συνεχώς ανάλογα με τις ειδήσεις για τις δηλώσεις του Τραμπ. Υπάρχει η πτυχή των επενδύσεων σε καθαρή τεχνολογία, όπου η στάση Τραμπ είναι αρνητική, αποσύρει πόρους που είναι διαθέσιμοι βάσει του σχετικού νόμου, του IRA (νόμος για τη μείωση του πληθωρισμού). Ομως, υπό το ευρωπαϊκό πρίσμα ίσως οι αποφάσεις αυτές αποτελούν ευκαιρία για να ενισχύσει η Ευρώπη τη βιομηχανική της ικανότητα. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλες οι εταιρείες που θα επένδυαν στις ΗΠΑ θα αλλάξουν σχέδια και θα επενδύσουν στην Ευρώπη. Αλλά δίνεται η ευκαιρία στην Ευρώπη ασκώντας την κατάλληλη πολιτική να γίνει προορισμός για μερικές από αυτές τις εταιρείες, που είναι, άλλωστε, ένας σαφής στόχος της Κομισιόν βάσει του νόμου περί καθαρής μηδενικής βιομηχανίας (net zero industry act). Υπάρχει επίσης η πτυχή της γενικότερης δράσης για το κλίμα, η ιδέα ότι ο Τραμπ θέλει να ακολουθήσει το σχέδιο «Drill, baby, drill». Είμαι, όμως, δύσπιστος για το τι σημαίνει. Ο αμερικανός πρόεδρος δεν ελέγχει, όπως συμβαίνει στη Σαουδική Αραβία, όπου η κυβέρνηση σαφώς λέει τι θα γίνει όσον αφορά την παραγωγή αργού πετρελαίου. Στις ΗΠΑ τις σχετικές αποφάσεις λαμβάνουν εμπορικές εταιρείες υποστηριζόμενες από τραπεζικά κεφάλαια και αποτελούν καθαρά οικονομικές αποφάσεις. Στη διάρκεια της προεδρίας του Τζο Μπάιντεν η παραγωγή αργού πετρελαίου αυξήθηκε δραματικά λόγω των οικονομικών συνθηκών. Δεν έχω πεισθεί για το τι μπορεί να κάνει ο Τραμπ. Υπάρχει εξάλλου μεγάλη αντίφαση στις υποσχέσεις του. Για να αυξηθεί η παραγωγή του αργού πετρελαίου χρειάζονται υψηλότερες τιμές παγκοσμίως. Ομως ο Τραμπ είπε στους καταναλωτές ότι θα έχουν χαμηλότερες τιμές. Υπάρχει αντίφαση μεταξύ του τι σημαίνει για τους πολίτες και τι για τους παραγωγούς αργού πετρελαίου.

Παράλληλα όμως υπάρχει στην Ευρώπη σημαντική αντίσταση έναντι της κλιματικής πολιτικής, της πράσινης συμφωνίας και στην παρουσίαση της «Πυξίδας ανταγωνιστικότητας» η πρόεδρος της Κομισιόν είπε ναι μεν ότι οι στόχοι παραμένουν σταθεροί, αλλά θα γίνουμε πιο ευέλικτοι, πιο προσαρμόσιμοι, ενισχύοντας, έτσι, την εντύπωση ότι η πράσινη μετάβαση δεν θα προχωρήσει όπως νομίζαμε.

Πολλά έχουν ήδη δρομολογηθεί και προχωρούν, τόσο στις ΗΠΑ, αλλά και στην Ευρώπη και παγκοσμίως, τα οποία οδηγούνται όλο και περισσότερο από οικονομικούς λόγους και όχι από πολιτικές αποφάσεις. Υπάρχει η εντύπωση πράγματι ότι με τον Τραμπ η πράσινη μετάβαση δεν θα επιταχυνθεί, αλλά θεωρώ ότι είναι ακόμη νωρίς για να προβλέψουμε ότι θα έχει καταστροφικό αντίκτυπο. Ο κλάδος των ηλεκτρικών αυτοκίνητων, για παράδειγμα, αν δεν προχωρήσει στην Ευρώπη τα επόμενα χρόνια το μπλοκ θα χτυπηθεί από την Κίνα. Ηδη πάνω από το ένα στα δύο αυτοκίνητα που πωλούνται στην Κίνα είναι ηλεκτρικά. Είμαι αισιόδοξος, αλλά σίγουρα υπάρχει αυτό που περιγράφετε, και θα υπάρξουν διαπραγματεύσεις. Δεν νομίζω ότι θα δούμε μια μαζική αλλαγή της Πράσινης Συμφωνίας, αλλά θα υπάρχουν μεμονωμένες νομοθετικές παρεμβάσεις σε ζητήματα που θεωρούνται ίσως επαχθή. Παράλληλα, η Πράσινη Συμφωνία περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος νομοθεσιών που μπορεί να μην έχουν όλες νόημα.

Δεν νομίζετε λοιπόν ότι η νέα πραγματικότητα που δημιουργείται και λόγω της στάσης Τραμπ θα «σκοτώσει» την πράσινη μετάβαση;

Βλέπω τον κίνδυνο, δεν παραμερίζω το γεγονός ότι αμέσως μετά την ορκωμοσία του απέσυρε τις ΗΠΑ από τη Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα, ούτε το γεγονός ότι ο κλάδος της υπεράκτιας αιολικής ενέργειας στις ΗΠΑ θα υποφέρει διότι ο Τραμπ έχει ιδιαίτερη αντιπάθεια στις υπεράκτιες ανεμογεννήτριες. Ο κίνδυνος υπάρχει, αλλά η πράσινη μετάβαση έχει ήδη λάβει τεράστιες διαστάσεις, είναι παγκόσμια, και θα προχωρήσει ούτως ή άλλως.

Πώς βλέπετε τον κλάδο της καθαρής τεχνολογίας στην Ευρώπη;

Η Ευρώπη θα πρέπει να βρει τις κατάλληλες ισορροπίες για το πού είναι η καθαρή τεχνολογία καλή. Ενα σημαντικό ζήτημα είναι η βιομηχανία έντασης ενέργειας. Αν δούμε την ηλιακή βιομηχανία, όταν οι άνθρωποι μιλούν για καθαρή τεχνολογία σκέφτονται συχνά την κατασκευή ηλιακών συλλεκτών, η οποία είναι πολύ ενεργοβόρα και λιγότερο συχνά σκέφτονται την εγκατάσταση, τη συντήρηση και όλες τις δραστηριότητες γύρω από αυτή. Υπάρχει μια πρόκληση όσον αφορά τα ενεργοβόρα μέρη της βιομηχανίας αυτής και αυτό είναι που ανησυχεί η Επιτροπή. Το ερώτημα είναι να βρεθεί η σωστή ισορροπία για το είδος και το επίπεδο ενεργοβόρων βιομηχανιών που θέλει η Ευρώπη.