Η λυτρωτική επίδραση {LF}του χιούμορ

Ο Ντέιβιντ Λοτζ, ο βρετανός συγγραφέας που έγινε γνωστός χάρη στην πνευματώδη «Τριλογία της Πανεπιστημιούπολης» (Campus Trilogy), αποδήμησε γαλήνια στα 89 του χρόνια και, όπως ανακοίνωσε ο εκδότης του Vintage, «έχοντας πλάι του την οικογένειά του».

Ο Ντέιβιντ Λοτζ έγραψε περισσότερα από δύο δωδεκάδες μυθιστορήματα και δοκιμιακά έργα, καθώς και τηλεοπτικά σενάρια και θεατρικά έργα. Υπήρξε δύο φορές υποψήφιος για το βραβείο Booker, για το δεύτερο και τρίτο μέρος της πανεπιστημιακής τριλογίας, «Small World» το 1984 και «Nice Work» το 1988.

Μεγάλωσε στο Μπρόκλεϊ στα νότια περίχωρα της αγγλικής πρωτεύουσας, το οποίο περιέγραψε ως «ένα κάπως κακόφημο, παραμελημένο κομμάτι του Λονδίνου». Φοίτησε σε καθολικό σχολείο, όπου ο διευθυντής του τον ενθάρρυνε να συνεχίσει στο πανεπιστήμιο. Ο αριστούχος απόφοιτος του University College του Λονδίνου, έπειτα από περίπου τρεις εβδομάδες βασικής στρατιωτικής εκπαίδευσης, κατάλαβε ότι ήθελε να επιστρέψει στην ακαδημαϊκή ζωή. Αντλησε όμως υλικό από την εμπειρία του στρατού για να γράψει το δεύτερο μυθιστόρημά του, «Ginger, You’re Barmy», που εκδόθηκε το 1962.

Την ίδια χρονιά, άρχισε να διδάσκει στο Τμήμα Αγγλικών του Πανεπιστημίου του Μπέρμιγχαμ, έγινε καθηγητής αγγλικής λογοτεχνίας και παρέμεινε εκεί μέχρι τη συνταξιοδότησή του. Το Μπέρμιγχαμ έγινε το πρότυπο για το φανταστικό πανεπιστήμιο του Ράμιτζ στα Μίντλαντς, όπου διαδραματίζεται η τριλογία των πανεπιστημιακών μυθιστορημάτων του. Το πρώτο από τα οποία, το «Changing Places» (Αλλάζοντας θέσεις) του 1975, ακολουθεί δύο ακαδημαϊκούς που συμμετέχουν σε μια ακαδημαϊκή ανταλλαγή μεταξύ του Ράμιτζ και του Euphoric State University, το οποίο παραπέμπει στο Μπέρκλεϊ της Καλιφόρνιας. Ακολούθησαν τα «Μικρός που είναι ο κόσμος» το 1984 και «Ούτε γάτα ούτε ζημιά» το 1988.

«Η φαντασία μου φαίνεται να έλκεται από δυαδικές δομές που φέρνουν σε επαφή και σύγκρουση αντίθετα περιβάλλοντα, πολιτισμούς και χαρακτήρες», είχε γράψει ο Λοτζ αναφερόμενος στη γέννηση του «Changing Places», μιας λοξής και ξεκαρδιστικής κωμωδίας βασισμένης στην αντίθεση μεταξύ του βρετανικού και του αμερικανικού τρόπου ακαδημαϊκής ζωής.

Και ο άγγλος συγγραφέας Τζόναθαν Κόου σε αυτές τις λέξεις στάθηκε για να σημειώσει στον αποχαιρετισμό του που δημοσίευσε η «Guardian»: «Οι λέξεις αυτές του Λοτζ θα μπορούσαν να αφορούν όλο το έργο του και να μας βοηθήσουν να εξηγήσουμε γιατί διέπρεψε στο είδος της διακριτικά βρετανικής κωμωδίας που του χάρισε αφοσιωμένους θαυμαστές όχι μόνο στη χώρα του αλλά και σε όλες τις αμερικανικές πολιτείες και τις ευρωπαϊκές χώρες. Ενας από τους λόγους για τους οποίους το “Changing Places” εξακολουθεί να μοιάζει τόσο φρέσκο είναι ο τρόπος με τον οποίο μεταπηδάει τόσο επιδέξια μεταξύ των λογοτεχνικών ειδών, από επιστολές σε ευρεθέντα κείμενα, από τριτοπρόσωπη αφήγηση σε κινηματογραφικό σενάριο: πρόκειται για το έργο ενός ανθρώπου που είχε διαβάσει και αφομοιώσει τους δασκάλους του των αρχών του 20ού αιώνα».

Εκτός από τη μυθοπλασία, ο Λοτζ συνέβαλε σημαντικά στη λογοτεχνική κριτική. Τα έργα του «Η τέχνη της μυθοπλασίας» και «Συνείδηση και μυθιστόρημα» αποτυπώνουν τη σοβαρή ενασχόλησή του με την τέχνη της γραφής.

Σύμφωνα με τον λογοτεχνικό του ατζέντη Τζόνι Γκέλερ, «ο Λοτζ ήταν ένας πραγματικός τζέντλεμαν. Θερμός, γενναιόδωρος και ευγενικός, ένα γεύμα μαζί του περιελάμβανε γέλιο και σοβαρή συζήτηση για τη σύγχρονη συγγραφή. Ο κοινωνικός του σχολιασμός, οι στοχασμοί του για τη θνητότητα και οι ξεκαρδιστικές παρατηρήσεις του τον καθιστούν άξια προσθήκη στο πάνθεον των μεγάλων άγγλων κωμικών συγγραφέων σε σύνδεση με τους Γούντχαους, Ιβλιν Γουό, Μάρτιν Εϊμις».

Απώλεια της ακοής

Ο Λοτζ, ως μεσήλικος, άρχισε να χάνει την ακοή του. «Μισώ την κώφωσή μου – είναι κωμική ασθένεια σε αντίθεση με την τύφλωση που είναι τραγική ασθένεια», έλεγε. Αλλά και τον ενέπνευσε γράφοντας το 2008 το μυθιστόρημα «Ανήκουστος βλάβη».

Βιβλία του Ντέιβιντ Λοτζ στα ελληνικά κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Κυψέλη «Η θεραπεία», «Ανήκουστος βλάβη», από τον Bell «Ούτε γάτα ούτε ζημιά», «Το Βρετανικό Μουσείο πέφτει», «Μικρές, πικρές αλήθειες», «Τον συγγραφέα», «Σκέψεις, σκέψεις», «Νέα από τον παράδεισο» και από τις εκδόσεις Πόλις «Αλλάζοντας θέσεις», «Μικρός που είναι ο κόσμος».