«Το TikTok είναι ο τραμπούκος της γειτονιάς, ας τον διώξουμε»

Οι επιπτώσεις που μπορεί να έχει η χρήση των σόσιαλ μίντια στον ψυχισμό και την καθημερινότητα παιδιών και εφήβων είναι ένα θέμα που απασχολεί ολοένα και περισσότερο τον δυτικό κόσμο. Χώρες όπως η Γαλλία, η Γερμανία και το Βέλγιο έχουν ήδη επιβάλει περιορισμούς. Στην Αυστραλία, το κοινοβούλιο ψήφισε νόμο στα τέλη Νοεμβρίου που απαγορεύει την πρόσβαση στα κοινωνικά δίκτυα για ανηλίκους κάτω των 16 χρόνων. Ειδικά το TikTok, ωστόσο, μοιάζει να συσσωρεύει αντιπαραθέσεις σε όλον τον κόσμο.

Οι ΗΠΑ απειλούν να το απαγορεύσουν αν ο κινέζος ιδιοκτήτης του, η ByteDance, δεν το πουλήσει έως τις 19 Ιανουαρίου, κατηγορώντας το ότι επέτρεψε στις κινεζικές αρχές να συλλέγουν αδικαιολόγητα δεδομένα για αμερικανούς χρήστες. Από την αμερικανική ομοσπονδιακή κυβέρνηση μέχρι την Κομισιόν και το βρετανικό κοινοβούλιο, πολλές Αρχές έχουν ήδη από πέρυσι απαγορεύσει το TikTok στις επαγγελματικές συσκευές των εργαζομένων τους. Μόλις πρόσφατα, η ΕΕ ξεκίνησε έρευνα σε βάρος του λόγω των υποψιών για ρωσικό δάκτυλο στη νίκη ενός ακροδεξιού στον πρώτο προεδρικό γύρο της Ρουμανίας – που τελικά θα επαναληφθεί. Και το Σάββατο ο πρωθυπουργός της Αλβανίας, ο Εντι Ράμα, προανήγγειλε ότι η εφαρμογή θα κλείσει στη χώρα για (τουλάχιστον) έναν χρόνο, από τις αρχές του 2025, κατηγορώντας τη για υποκίνηση βίας μεταξύ των εφήβων, εντός και εκτός σχολείου.

Η αφορμή

«Το TikTok είναι ο τραμπούκος της γειτονιάς» είπε ο Ράμα στη διάρκεια συνάντησης στα Τίρανα με αλβανούς εκπαιδευτικούς, γονείς και ψυχολόγους. «Θα διώξουμε αυτόν τον κακοποιό από τη γειτονιά μας για έναν χρόνο» πρόσθεσε. Η Αλβανία, επισήμανε, θα παρακολουθήσει το πώς η εταιρεία και άλλες χώρες θα αντιδράσουν πριν αποφασίσει τη συνέχεια. Η αφορμή για αυτή την απόφαση μοιάζει να ήταν η δολοφονία, με μαχαίρι, ενός 14χρονου, τον Νοέμβριο, από έναν συμμαθητή του. Σύμφωνα με τοπικά ΜΜΕ, το περιστατικό σημειώθηκε έπειτα από αντιδικία που είχαν τα δύο αγόρια στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Στο TikTok μάλιστα αναρτήθηκαν βίντεο με ανηλίκους που δικαιολογούσαν το έγκλημα. Οπως και στις περισσότερες χώρες όπου δραστηριοποιείται το TikTok, έτσι και στην Αλβανία οι περισσότεροι χρήστες του είναι ανήλικοι, και οι γονείς ανησυχούν όλο και περισσότερο έπειτα από αναφορές για παιδιά που παίρνουν μαχαίρια και άλλα αντικείμενα στο σχολείο προκειμένου να τα χρησιμοποιήσουν σε καβγάδες ή περιπτώσεις εκφοβισμού που προωθούνται από ιστορίες που βλέπουν στο TikTok.

«Δικτατορική απόφαση»

Η Αλβανία είναι υπερβολικά μικρή χώρα για να επιβάλει στο TikTok την αλλαγή του αλγορίθμου του, ώστε να μην προωθεί «την αναπαραγωγή της ατελείωτης κόλασης της γλώσσας του μίσους, της βίας, του εκφοβισμού κ.ο.κ.», επισήμανε το γραφείο του Ράμα το Σάββατο, προσθέτοντας ότι στην Κίνα το TikTok «δεν αφήνει τα παιδιά να παρασυρθούν σε αυτή την άβυσσο». Κληθέν να σχολιάσει, το TikTok ζήτησε «επειγόντως σαφήνεια από την αλβανική κυβέρνηση» σχετικά με την υπόθεση του εφήβου που μαχαιρώθηκε, υποστηρίζοντας πως «δεν βρήκε κανένα στοιχείο που να αποδεικνύει ότι ο δράστης ή το θύμα είχαν λογαριασμούς στο TikTok».

Δεν συμφωνούν πάντως όλοι στην Αλβανία με την απόφαση που έλαβε ο Ράμα στο πλαίσιο ενός ευρύτερου σχεδίου να καταστούν ασφαλέστερα τα σχολεία. Για μια «δικτατορική απόφαση» και μια «σοβαρή επίθεση στην ελευθερία του λόγου και τη δημοκρατία» έκανε χαρακτηριστικά λόγο η Ινα Ζούπα, βουλευτής του κύριου αντιπολιτευόμενου Δημοκρατικού Κόμματος. «Πρόκειται για καθαρή εκλογική πράξη και κατάχρηση εξουσίας για την καταστολή των ελευθεριών» κατήγγειλε.