Οι επιπτώσεις στην επιχειρηματικότητα από το κόστος συναλλαγών

Μπορεί οι υψηλές τραπεζικές προμήθειες να έχουν βρεθεί στο επίκεντρο των συζητήσεων το τελευταίο διάστημα, με τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη να εξαγγέλλει χθες από το βήμα της Βουλής μέτρα για τον περιορισμό τους. Ομως, όπως προκύπτει από στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, οι προμήθειες αποτελούν μόνο ένα μικρό μέρος των συνολικών λειτουργικών εσόδων των συστημικών ελληνικών τραπεζών, λίγο πάνω από 17%. Στο σύνολο των τραπεζών ευρωζώνης, τα έσοδα από προμήθειες αντιστοιχούν σε περίπου 29% των λειτουργικών εσόδων κατά μέσο όρο, ενώ στη Γερμανία ξεπερνούν το 31%.

Σε αντίθεση με την Ελλάδα, ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων από προμήθειες των ευρωπαϊκών τραπεζών αφορά προμήθειες που σχετίζονται με τη χονδρική και επενδυτική τραπεζική, ενώ στην Ελλάδα τα έσοδα των τραπεζών από προμήθειες στη λιανική τραπεζική αποτελούν περίπου το 30%-40%. Μάλιστα, τα έσοδα από προμήθειες των ελληνικών τραπεζών προς τα συνολικά τους λειτουργικά έσοδα καταγράφουν τον υψηλότερο ρυθμό ανόδου τα τελευταία χρόνια, καθώς από 14,9% το 2022 έφτασαν στο 17,2% στο β’ τρίμηνο του 2024, ενώ στο σύνολο του εννεαμήνου του έτους ξεπέρασαν το 18%, συνεχίζοντας την ανοδική τους πορεία.

Το ΙΝΕΜΥ επισημαίνει ότι η αύξηση των εσόδων των τραπεζών από χρεώσεις με ρυθμό μεγαλύτερο από την αύξηση των λειτουργικών τους εσόδων δείχνει ότι υπάρχει πρόσθετη επιβάρυνση των επιχειρήσεων, οι οποίες σε μεγάλο ποσοστό παραμένουν αποκλεισμένες από την επίσημη τραπεζική χρηματοδότηση. Σχετικά, η μελέτη αναδεικνύει τη μεγάλη διαφορά που παρατηρείται μεταξύ ελληνικών και ευρωπαϊκών τραπεζών στον δείκτη δανείων προς καταθέσεις (Loans to Deposits Ratio).

Οπως επισημαίνεται, ενώ οι τράπεζες της ευρωζώνης έχουν κατά μέσο όρο LDR πάνω από 100% – δηλαδή για κάθε ένα ευρώ σε καταθέσεις δίνουν παραπάνω από 1 ευρώ σε δάνεια –, ο αντίστοιχος δείκτης των ελληνικών τραπεζών δεν ξεπερνά το 60%. Κι αυτό, παρά το γεγονός ότι η ποιότητα των κεφαλαίων τους δεν υπολείπεται σημαντικά αυτής των ευρωπαϊκών τραπεζών. Το στοιχείο αυτό δείχνει, σύμφωνα με το ΙΝΕΜΥ, ότι οι ελληνικές τράπεζες δεν επιτελούν τον βασικό τους ρόλο, δηλαδή αυτόν του χρηματοδότη της οικονομίας.

Τα επιτόκια

Τέλος, η μελέτη του ΙΝΕΜΥ στέκεται και στο μεγάλο καθαρό περιθώριο μεταξύ των επιτοκίων δανείων και καταθέσεων που προσφέρουν οι ελληνικές τράπεζες, που είναι το πέμπτο μεγαλύτερο πανευρωπαϊκά και στέκεται στο 3,32%. Οπως εξηγεί, στο πλαίσιο αυτό είναι πολύ θετική η απόφαση της ΤτΕ για τη δημιουργία εργαλείου σύγκρισης μεταξύ των τραπεζών, όπου θα συμπεριλαμβάνονται δημοσιευμένα στοιχεία για τα επιτόκια δανείων και καταθέσεων, αλλά και για τις χρεώσεις τους.