Διακίνηση 6 εκατ. φιαλών, με απώλειες φόρων €72 εκατ. το έτος

Από παράνομα αλκοολούχα ποτά καλύπτεται το 21% της παγκόσμιας κατανάλωσης ποτών, με την αυξημένη φορολογία που επιβάλλεται στα προϊόντα αυτά να αποτελεί τον κύριο παράγοντα της παραγωγής και διακίνησής τους.

Μάλιστα, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, ένας από τους κύριους παράγοντες που οδηγεί στην πώληση παράνομων αλκοολούχων ποτών είναι η διαφορά τιμής μεταξύ παράνομου και νόμιμου αλκοόλ, η οποία σχετίζεται με τις διαφορές στους φόρους και τα δασμολογικά τέλη που επιβάλλονται στα διάφορα προϊόντα ανά χώρα. Αν αναλογιστεί κανείς ότι η αξία των φόρων σε μια φιάλη στην Ελλάδα φτάνει το 60% της τελικής τιμής, καταλαβαίνει γιατί ανθεί η παράνομη διακίνηση ποτών και μάλιστα με προϊόντα αμφιβόλου ποιότητας, με τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης να είναι 40% υψηλότερος του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με μελέτη του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Προστασίας Πνευματικών Δικαιωμάτων (EUIPO, 2016), υπολογίστηκε ότι οι απώλειες πωλήσεων αλκοολούχων ποτών προσεγγίζει το 11% των συνολικών πωλήσεων και η χώρα βρίσκεται στη 2η υψηλότερη θέση μετά τη Λιθουανία (11,3%) στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Ενδεικτικό των επιπτώσεων που είχαν στις τιμές οι διαδοχικές αυξήσεις του ΕΦΚ και του ΦΠΑ είναι το γεγονός ότι το 2009 στην Ελλάδα οι τιμές ήταν κατά 8% υψηλότερες από τον μέσο όρο της ΕΕ, ενώ το 2023 ήταν κατά 51% πιο υψηλά, κατατάσσοντας την Ελλάδα στην τρίτη υψηλότερη θέση το 2023 μεταξύ των χωρών της ΕΕ 27.

Το φαινόμενο έχει πάρει μεγάλες διαστάσεις και σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Ινστιτούτου Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών για το 2024 οι παράνομες φιάλες που διακινούνται προσεγγίζουν τα έξι εκατομμύρια, στερώντας από τα δημόσια ταμεία συνολικά 72 εκατ. ευρώ τον χρόνο (ΕΦΚΑ και ΦΠΑ).

Ο ΕΦΚ

Σύμφωνα με τους εκπροσώπους του κλάδου, της ΕΝΕΑΠ και του ΣΕΑΟΠ, o ΕΦΚ αλκοολούχων ποτών στην Ελλάδα είναι ο πέμπτος υψηλότερος στην Ευρωπαϊκή Ενωση και ο πρώτος σε σχέση με την αγοραστική δύναμη των πολιτών. Μάλιστα, όπως τονίζουν, η μεγάλη διαφορά στον συντελεστή ΕΦΚ αλκοολούχων ποτών μεταξύ της Ελλάδας και όλων των γειτονικών χωρών των Βαλκανίων πυροδοτεί τη λαθραία διακίνηση από τις χώρες αυτές με αποφυγή καταβολής του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στην Ελλάδα. Οπως αναφέρει η αντιπρόεδρος της ΕΝΕΑΠ, Εφη Μπούρα, «είναι ξεκάθαρο πως η σταδιακή μείωση του ΕΦΚ στα αποστάγματα στον μέσο όρο της ΕΕ θα αποτελέσει ένα αποφασιστικό βήμα για την εξυγίανση της αγοράς. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η αυστηρή επιβολή και ο έλεγχος με τη χρήση του συστήματος ταυτοποίησης LOTIFY, αλλά και το να τεθεί η αντιμετώπιση του λαθρεμπορίου στις κύριες προτεραιότητες των διωκτικών Αρχών. Πρότασή μας είναι ακόμη ο διαχωρισμός του παράνομου εμπορίου αλκοολούχων από τα λοιπά είδη (όπως καπνού, καυσίμων κ.λπ.) και η κατάρτιση ενός πανελλαδικού σχεδίου ελέγχου από όλες τις διωκτικές Αρχές».