Η Μαρία πριν {LF}από την Κάλλας

Χειμώνας 1941. Η Αθήνα βρίσκεται εδώ και μήνες υπό τη γερμανική κατοχή, βιώνοντας μία από τις πιο σκοτεινές περιόδους της ιστορίας της. Ενώ οι σειρήνες ηχούν στους δρόμους της πρωτεύουσας, προειδοποιώντας για επικείμενους βομβαρδισμούς από τους Ναζί, οι πολίτες της τρέχουν στα καταφύγια για να σωθούν. Κάτω από την οδό Πατησίων, οικογένειες στοιβάζονται σ’ έναν μικρό χώρο που σφραγίζεται για να προσφέρει προστασία από τις εκρήξεις που ακούγονται διαρκώς. Μικροί και μεγάλοι κάθονται τρομαγμένοι, ανάμεσα στα υπάρχοντα και τα κατοικίδιά τους, περιμένοντας να περάσει η επίθεση. Τη σιωπή σπάει μία πληθωρική, καλοντυμένη γυναίκα, που προτρέπει την κόρη της που βρίσκεται δίπλα της, κρατώντας στα χέρια της μια παρτιτούρα, να αρχίσει να τραγουδάει για να μη χάσει την προπόνησή της. Εκείνη διστάζει, αλλά όταν παίρνει τη σύμφωνη γνώμη των υπολοίπων στο καταφύγιο, βγάζει από το στόμα της μια μελωδική φωνή που ηρεμεί τους πάντες.

Με αυτή την εικόνα εκκινεί το δεύτερο επεισόδιο της νέας σειράς «Η Μαρία που έγινε Κάλλας», της Ολγας Μαλέα, για την ΕΡΤ, που είναι αφιερωμένη στα νεανικά χρόνια της ντίβας της όπερας, της Μαρίας Κάλλας. Η βιογραφική σειράδέκα επεισοδίων παρουσιάστηκε στους δημοσιογράφους στις 2 Δεκεμβρίου, ανήμερα τα γενέθλια της μεγάλης σταρ του λυρικού τραγουδιού, σε ειδική εκδήλωση στο Ολύμπια Δημοτικό Μουσικό Θέατρο «Μαρία Κάλλας» στην οδό Ακαδημίας, τον χώρο όπου έκανε την πρώτη της εμφάνιση ως μέλος της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Η διευθύνουσα σύμβουλος της ΕΡΤ Κατερίνα Κασκανιώτη, προλογίζοντας την προβολή, ανέφερε ότι «αυτή η σειρά συνδυάζει τα συστατικά της ιστορίας, της μουσικής και της ανθρώπινης υπέρβασης. Είναι συστατικά τα οποία οι ποιοτικές σειρές στην ΕΡΤ διαθέτουν. Στόχος μας είναι να φέρνουμε τέτοιες σειρές που ξεχωρίζουν και πραγματικά έχουν να δώσουν ποιοτικά χαρακτηριστικά σε όλο το κοινό».

Η ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ. Η σειρά επιχειρεί να καταγράψει τη μεταμόρφωση της νεαρής Μαρίας Καλογεροπούλου από ασχημόπαπο στη μεγαλύτερη ντίβα όλων των εποχών, την περίοδο της Κατοχής στην Αθήνα. Μέσα από την αφήγηση περνάνε τα βασικά πρόσωπα της νεανικής ζωής της, η μητέρα της, η ισπανίδα δασκάλα της, ο βαρύτονος εραστής της, η πιανίστρια αδερφή της και ο γερμανός μαέστρος που την οδήγησε στη διεθνή καταξίωση. Κινητήρια δύναμη για να αναπτύξει το ταλέντο της και να καλλιεργήσει τη φωνή της αποτελεί η αναζήτηση της αγάπης και του συντρόφου που θα την επιλέξει γι’ αυτό που είναι, χωρίς όρους ή απαιτήσεις. Η φιλόδοξη αυτή παραγωγή βασίζεται στη συλλογή πληροφοριών από το βιβλίο «Η άγνωστη Κάλλας» του ιστορικού Νικόλαου Πετσάλη – Διομήδη.

Στο δεύτερο επεισόδιο που είχαμε την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε (παράδοξη επιλογή από τους ανθρώπους της δημόσιας τηλεόρασης, αλλά δικαιολογήθηκε ότι δίνει καλύτερα τον τόνο της σειράς), η οικογένεια Καλογεροπούλου έχει επιστρέψει από τη Νέα Υόρκη στην Αθήνα, με τη μητέρα και τις δύο κόρες να επιχειρούν να επιβιώσουν μέσα στις φλόγες του πολέμου. Η μεγαλύτερη κόρη, Τζάκι, χρησιμοποιεί ως θέλγητρο την ομορφιά της, γοητεύει τον γόνο της οικογένειας Εμπειρίκου ώστε να τους στηρίξει οικονομικά. Τη μικρή της κόρη Μαρία, ωστόσο, η μητέρα Λίτσα την πιέζει να αφοσιωθεί στη μουσική αφού διαθέτει φωνή ικανή να γοητεύει όσους την ακούν. Οταν πέφτει στην αντίληψη ιταλών αξιωματικών, το ταλέντο της τους μαγεύει και γίνεται το μέσο που θα της εξασφαλίσει τα απαραίτητα τρόφιμα για την επιβίωσή της. Με την παρότρυνση της μητέρας της, δίνει συναυλίες για τους κατακτητές και κάνει το πρώτο βήμα προς μία καριέρα στην όπερα που ονειρεύεται.

«Η σειρά ξεκινάει, στο πρώτο επεισόδιο, το 1937 και ολοκληρώνεται το 1945, με τη Μαρία μόνη της να ανεβαίνει στο πλοίο για να ξαναγυρίσει στη Νέα Υόρκη. Είχαμε στα χέρια μας 900 σελίδες και 2.500 παραπομπές με υπέροχες περιγραφές και απίστευτες λεπτομέρειες που συνέλεξε ο Νικόλαος Πετσάλης – Διομήδης και διέσωσε. Χάρη σε αυτό το βιβλίο μπόρεσε να γίνει και η σειρά γιατί είχαμε κάπου να πατήσουμε. Ολες οι λεπτομέρειες είναι όπως τις περιγράφει στο βιβλίο του μέσα από διάφορες τεκμηριωμένες πηγές. Οταν γράφεις ένα σενάριο, σου λένε “ε, εντάξει, καλό είναι, αλλά δεν είναι πολύ πιστευτό. Κάν’ το λίγο πιο δύσκολο. Είναι πολύ εύκολο”. Το κάνεις πιο δύσκολο και σου λένε “καλό είναι, κάν’ το λίγο πιο πιστευτό”. Οταν αυξήσεις τις δυσκολίες και τις ξανααυξήσεις, τότε γίνεται πιστευτό γιατί περίπου όπως γίνονται τα πράγματα στη ζωή, τίποτα δεν γίνεται εύκολα στην τηλεόραση, αλλά ελπίζεις ότι στο τέλος θα πετύχει», επεσήμανε η Ολγα Μαλέα μετά την προβολή, παραδεχόμενη πως ασχολείται με το συγκεκριμένο πρότζεκτ εδώ και επτά χρόνια.

Η ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΡΙΑ. Τον κεντρικό ρόλο της Μαρίας Κάλλας ανέλαβε να υποδυθεί η Κλεοπάτρα Ελευθεριάδου, σοπράνο και φοιτήτρια υποκριτικής, η οποία στα 20 της βρέθηκε αντιμέτωπη με μια μεγάλη πρόκληση: να μπει στα παπούτσια της μεγάλης ντίβας της όπερας. «Στο πρώτο γύρισμα ήμουν κατατρομαγμένη. Δεν ήξερα τι θα συναντήσω. Δεν έχω ξαναμπεί σε έναν τέτοιο χώρο όπου να πρέπει να υποδυθώ έναν ρόλο σαν θέατρο. Θα μου πείτε, και η όπερα θέατρο είναι. Εχει μια διαφορά, όταν έχεις τόσο πολλές κάμερες μπροστά σου, έχεις έναν φόβο για το τι κάνω εδώ, πού είμαι. Και σίγουρα ο φόβος να προσπαθήσεις να ενσαρκώσεις έναν θρύλο όπως είναι η Μαρία. Με δυσκόλεψε ψυχικά γιατί δεν περίμενα ένας τόσο πετυχημένος άνθρωπος να έχει περάσει τόσο δύσκολα παιδικά χρόνια και, παρ’ όλα αυτά, να έχει καταφέρει να φτάσει στην κορυφή. Δεν υπάρχει παραπάνω από τη Μαρία Κάλλας. Οπότε πήγα με έναν δισταγμό και γενικά έψαχνα να δω τι είναι, να βρω κοινά σημεία της Μαρίας με την Κλεοπάτρα που είναι στην ίδια ηλικία. Η αλήθεια είναι ότι βρήκα πολλά. Κι όσο συνέχιζαν τα γυρίσματα έβρισκα ακόμα παραπάνω το τσαγανό που βγήκε, την αφοσίωση σε αυτά που αγαπάει. Ολα αυτά ήρθαν και έδεσαν. Εύχομαι να φανεί αυτό και στα επόμενα επεισόδια και να κρατήσει όλους τους θεατές πιο κοντά», τόνισε από την πλευρά της η πρωταγωνίστρια.

Το καστ της σειράς αποτελείται επίσης από τους Ελένη Ράντου, Ρένια Λουιζίδου, Ντέμι Παπαδέα, Κάρμεν Ρουγγέρη, Ιωάννη Παπαζήση, Μάξιμο Μουμούρη και Χάρη Μαυρουδή, ενώ εμφανίζονται μεταξύ άλλων και οι ηθοποιοί Αλέξανδρος Αντωνόπουλος, Νίκος Ορφανός, Αλέξανδρος Βάρθης και Αντριάνα Μπάμπαλη. Τα μουσικά μέρη κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων ανέλαβε να εκτελέσει η Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ υπό τη διεύθυνση του Μιχάλη Οικονόμου. Παράλληλα, για οικονομικούς λόγους, προτιμήθηκε η αναπαράσταση του ιστορικού πλαισίου της εποχής να γίνει όχι με ηθοποιούς αλλά μέσα από πλάνα από το πλούσιο αρχείο της δημόσιας τηλεόρασης. Η επιλογή αυτή, ωστόσο, ήταν μάλλον ένα δύσκολο ταίριασμα με τη σύγχρονη εικόνα των υπόλοιπων επεισοδίων που δεν λειτούργησε καλά. Κατά τα άλλα, κρίνοντας από το επεισόδιο που παρακολουθήσαμε, η σειρά φαίνεται να διαθέτει πολύ έντιμους σκοπούς στην παρουσίαση της πρώιμης ζωής της Κάλλας. Η σκηνοθεσία της Ολγας Μαλέα είναι φροντισμένη. Από τη σειρά, όμως, λείπει εκείνη η φλόγα που θα «ψήσει» τον τηλεθεατή να μείνει κολλημένος στην οθόνη του. Η ερμηνεία της Κλεοπάτρας Ελευθεριάδου είναι σωστή, εκτός από τις μουσικές στιγμές όπου το playback φαίνεται με γυμνό μάτι (γιατί άραγε δεν επιχειρήθηκε η ζωντανή ερμηνεία, δεδομένου ότι η πρωταγωνίστρια δείχνει να μπορεί να την υποστηρίξει και δεν υπάρχουν ηχογραφήσεις της Κάλλας από εκείνη την εποχή για να γίνουν συγκρίσεις;). Απρόσμενα καλή στον ρόλο της Τζάκι είναι η Ντέμι Παπαδέα, η οποία δεν εγκλωβίστηκε στην εικόνα της ωραίας γυναίκας. Οσο για την Ελένη Ράντου, η παρουσία της λειτουργεί περισσότερο σαν μια κωμική ανάσα στη δραματική εξέλιξη της ιστορίας, γεγονός που είναι αντίθετο ιστορικά με την πολύ αυστηρή εικόνα της μητέρας Καλογεροπούλου.