Φτιαγμένος από τα υλικά της Κρήτης, της θάλασσας και της ναυτοσύνης

Η Κρήτη είναι ένας τόπος αντιφάσεων. Από αυτές τις αντιφάσεις όμως που δεν αναστέλλουν την πρόοδο αλλά είναι σαν να δίνουν μία σπρωξιά στον κόσμο για να προχωρήσει. Διότι οι Κρητικοί έχουν τον δικό τους τρόπο να ακολουθούν μεν πιστά την παράδοση αλλά να κεντράρουν στην ουσία της, στον πυρήνα της έτσι ώστε να την κάνουν «υλικό κατασκευής του μέλλοντος» – αν μου επιτρέπεται ο νεολογισμός.

Για παράδειγμα, ο τρόπος που λειτουργεί η οικογένεια. Oχι με μεθόδους επιβολής αλλά με σκοπό μια κοινή συνισταμένη που υποστηρίζει την ανταλλαγή απόψεων αλλά, κυρίως, το καλό όλων των μελών της. Κανείς δεν είναι ευτυχής μέσα σε μία κρητική οικογένεια αν δυστυχεί ο αδελφός του. Και αυτό, με την πάροδο του χρόνου, γίνεται στάση ζωής. «Αδελφός» είναι και ο φίλος και ο συνάδελφος και ο συμπολίτης. Επίσης, στην κρητική οικογένεια, άτυπος αλλά ουσιαστικός αρχηγός είναι η μάνα, η γυναίκα της Κρήτης που ξέρει και μπορεί να είναι αυστηρή χωρίς να είναι σκληρή, να μετουσιώνει την τρυφερότητά της σε αποφασιστικότητα προκειμένου να προστατεύσει τα παιδιά της. Που παίρνει στα χέρια της τα ηνία χωρίς να αντιμάχεται τους άνδρες.

Το οικογενειακό DNA. Μέσα σε αυτές τις κρητικές οικογενειακές αξίες μεγάλωσε ο εκλιπών Βαρδής Βαρδινογιάννης. Ολοι για έναν και ένας για όλους. Και η μητέρα Χρυσή Βαρδινογιάννη – Θεοδωρουλάκη που έχασε τον άνδρα της Γιάννη το 1966, ήταν, έως το 1996 που έφυγε από τη ζωή, ο αρχηγός της οικογένειας ακόμη και όταν τα παιδιά της ήταν πλέον από τους ισχυρότερους οικονομικούς παράγοντες της χώρας.

Επίσης, στο οικογενειακό DNA κυκλοφορούσε και αυτό που λέμε «το ανυπότακτο της Κρήτης». Ο πρόγονος Βαρδής Παπαδάκης ή Πασαραμαντής, το 1833, ήταν ηγέτης του κινήματος των Μουρνιών εναντίον των Τούρκων. Και ο παππούς του Βαρδή, Γιάννης Βαρδινάκης ή Βαρδινογιάννης, συμμετείχε στο κίνημα του 1877. Αυτό ανάγκασε και την οικογένεια να μετακομίσει στην Επισκοπή Λαππαίων στο Ρέθυμνο.

Ο ίδιος ο Βαρδής θαύμαζε πολύ τον μεγαλύτερο αδελφό του, τον Νίκο. Και τα δικά του βήματα ακολούθησε όταν αποφάσισε να φοιτήσει στη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων. Εκεί όπου οι κρητικές αξίες «ζυμώθηκαν» με τις αρχές του Πολεμικού Ναυτικού. Που θέλουν τον καπετάνιο, πάντα σε εγρήγορση, πάντα στη γέφυρα του πλοίου, πάντα έτοιμο να προστατεύσει το πλήρωμά του. Μία θέση που απαιτεί γενναιότητα, κρίση και γρήγορες αποφάσεις. Με αυτήν την αξιακή «προίκα» δεν θα ήταν δυνατόν να σκύψει το κεφάλι και να συμμορφωθεί με τη διαταγή της χούντας, αυτός ένας αξιωματικός του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού να μεταφέρει άλλους, «αντιφρονούντες» Ελληνες στα ξερονήσια της εξορίας. Ετσι αποτάχθηκε και βρέθηκε κι αυτός εξόριστος στην Αμοργό.

Η ζωή στην εξορία. Δεν ήταν όμως μόνος του. Από το 1961 είχε παντρευτεί τη Μαριάννα Μπουρνάκη, ένας γάμος που ήρθε να επισφραγίσει έναν κεραυνοβόλο και δυνατό έρωτα από τα χρόνια που εκείνη ήταν ακόμη μαθήτρια. Και αυτή η γυναίκα λες και αποτέλεσε το πιο εύφορο έδαφος για να καρποφορήσουν ακόμη περισσότερο οι οικογενειακές και κρητικές αξίες. Με τον γιο τους τον Γιάννη μικρό παιδί και τη Χριστιάννα τους μωρό, τον ακολούθησε στην Αμοργό, όπου έμεναν σε ένα σπίτι χωρίς ηλεκτρικό και χωρίς τις στοιχειώδεις ευκολίες και επιβίωσαν χάρη στην καλοσύνη των ξένων που τους άφηναν λίγα τρόφιμα έξω από το παράθυρο. Εκεί είχαν πάει να τους δουν ο κουμπάρος τους Χρήστος Λαμπράκης μαζί με τον Λέοντα Καραπαναγιώτη. Ο Καραπαναγιώτης πρόσεξε ότι, παρά την κακουχία, η Μαριάννα είχε ομορφύνει, έλαμπε. Και της είπε ότι για να συμβαίνει αυτό, μάλλον είναι έγκυος. Πράγματι, λίγους μήνες αργότερα, γεννήθηκε το τρίτο από τα πέντε παιδιά τους, ο Γιώργος.

Με αυτήν την πολύτιμη γυναίκα έφτιαξαν μια οικογένεια στα πρότυπα της δικής του. Και μεταλαμπάδευσαν τις αξίες στις επόμενες γενιές. Πάντα με απόλυτο σεβασμό στη γυναίκα, τη μάνα. Λέγεται μάλιστα ότι ήταν και ο λόγος που ανακοίνωσε μια μέρα στον γιο του Γιάννη (Τζίγγερ) ότι η οικογένειά του σταματά να ασχολείται πλέον με τον Παναθηναϊκό. «Δεν ανέχομαι πια να ακούω να βρίζουν στο γήπεδο τη μάνα σου».

Το κίνημα του Ναυτικού. Ο Βαρδής Βαρδινογιάννης συμμετείχε επίσης στο κίνημα του Ναυτικού, το 1973, εξασφαλίζοντας, από τα διυλιστήρια του Νίκου που είχε παραιτηθεί από το Ναυτικό και ασχολούνταν με τις επιχειρήσεις, τον ανεφοδιασμό των πλοίων. Εν τω μεταξύ, είχε μπει και ο ίδιος στη δουλειά την οποία ανάλαβε ολοκληρωτικά μετά τον αιφνίδιο θάνατο του Νίκου. Από ‘κει και πέρα η πορεία του ήταν μία συνεχής ανοδική πορεία επιχειρηματικών επιτευγμάτων που άλλαξαν τον οικονομικό χάρτη της Ελλάδας και την εισήγαγαν στη νέα εποχή. Μια πορεία με τις φωτεινές και σκοτεινές στιγμές της όπως η απόπειρα δολοφονίας του από τη «17η Νοέμβρη».

Σώθηκε από τις ρουκέτες χάρη στην πολύ καλή θωράκιση του αυτοκινήτου του. Σαν να χτύπησε πέναλτι ο Σαραβάκος και να βρήκε δοκάρι όπως έλεγε χαρακτηριστικά.

Ο Βαρδής Βαρδινογιάννης έφυγε αφήνοντας πίσω του μία σπουδαία παρακαταθήκη με υλικά της Κρήτης, της θάλασσας, της ναυτοσύνης, της οικογένειας. Παρακαταθήκη αψιά αλλά και παρηγορητική όπως η τσικουδιά που ο ίδιος παρήγε.