Καμπανάκι για {LF}την παραγωγικότητα στην Ευρώπη

Είναι επείγουσα η ανάγκη να αντιμετωπίσει η Ευρώπη τα προβλήματα παραγωγικότητας, προειδοποίησε ο Αλφρεντ Κάμερ, διευθυντής στο Ευρωπαϊκό Τμήμα του ΔΝΤ, μιλώντας στα «ΝΕΑ» και σε μικρή ομάδα ανταποκριτών ευρωπαϊκών μέσων ενημέρωσης στις Βρυξέλλες με αφορμή τη σημερινή δημοσίευση της έκθεσης «Η φθίνουσα ανάπτυξη της παραγωγικότητας της Ευρώπης: διαγνώσεις και διορθωτικά μέτρα». Παράλληλα, ο αξιωματούχος του Ταμείου τόνισε την ανάγκη δημοσιονομικής προσαρμογής, ιδίως από χώρες με υψηλό χρέος.

«Η πολυαναμενόμενη ανάκαμψη της Ευρώπης ύστερα από μια σειρά άνευ προηγουμένου σοκ έχει ξεκινήσει. Ωστόσο, τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μεσοπρόθεσμα βλέπουμε ότι η ανάπτυξή της υπολείπεται των πραγματικών δυνατοτήτων της. Βραχυπρόθεσμα, η αβεβαιότητα κάνει τα νοικοκυριά να απέχουν από δαπάνες και τις επιχειρήσεις να περιορίζουν επενδυτικά σχέδια. Μεσοπρόθεσμα, η σχετικά αδύναμη ανάκαμψη προστίθεται στις ανησυχίες ότι η ανάπτυξη της Ευρώπης υστερεί. Το κατά κεφαλήν εισόδημα της Ευρώπης είναι περίπου 30% χαμηλότερο από αυτό των ΗΠΑ» είπε ο Κάμερ. «Το 70% του χάσματος αυτού οφείλεται σε χαμηλότερη παραγωγικότητα».

Κατά το ΔΝΤ η χαμηλή παραγωγικότητα έχει βαθιές ρίζες σε επίπεδο εταιρειών. «Σε σύγκριση με τις ΗΠΑ, οι μεγάλες κορυφαίες εταιρείες της Ευρώπης καινοτομούν και αναπτύσσονται λιγότερο» επισημαίνει ο Κάμερ. Σύμφωνα με τον αξιωματούχο του Ταμείου, η παραγωγικότητα των εταιρειών τεχνολογίας που είναι εισηγμένες στις ΗΠΑ αυξήθηκε κατά περίπου 40% τις τελευταίες δύο δεκαετίες, ενώ αυτή των ευρωπαϊκών εταιρειών τεχνολογίας παρέμεινε στάσιμη. «Ταυτόχρονα, οι νέες ευρωπαϊκές εταιρείες υψηλής ανάπτυξης έχουν μικρότερο αποτύπωμα στην οικονομία. Στις ΗΠΑ το μερίδιο στη συνολική απασχόληση των νέων επιχειρήσεων υψηλής ανάπτυξης είναι περίπου 6 φορές υψηλότερο από τις αντίστοιχες ευρωπαϊκές».

Στάσιμες επιχειρήσεις

Οπως αναφέρεται και στην έκθεση του ΔΝΤ, η Ευρώπη έχει υπεραφθονία στάσιμων ώριμων επιχειρήσεων, αλλά και πολύ μικρές επιχειρήσεις, που ευθύνονται για 20% της συνολικής απασχόλησης, διπλάσιο από το ποσοστό στις ΗΠΑ. Κατά τον Κάμερ, «οι μικρότερες αγορές, η περιορισμένη χρηματοδότηση μετοχικού κεφαλαίου και η διαθεσιμότητα ανθρώπινου κεφαλαίου αποτελούν βασικά σημεία συμφόρησης». Τονίζει πάντως ότι «η ανάκαμψη της παραγωγικότητας της Ευρώπης βρίσκεται στα χέρια της. Υπάρχει επείγουσα ανάγκη να αντιμετωπιστούν αυτά τα προβλήματα και να αξιοποιηθούν οι ευκαιρίες που έχει υπό τον έλεγχό της η Ευρώπη για αύξηση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ και για αύξηση της ανθεκτικότητας της οικονομίας μέσω μιας ισχυρότερης ενιαίας αγοράς». Επεξηγεί ότι εξαιτίας των εναπομεινάντων ενδοευρωπαϊκών φραγμών, οι εταιρείες στοχεύουν στις εθνικές αγορές και δεν εκμεταλλεύονται τη μεγάλη κλίμακα.

Το ΔΝΤ υπογραμμίζει τον κρίσιμο ρόλο της άρσης των εναπομεινάντων φραγμών στο εμπόριο εντός της ΕΕ, ιδίως στον τομέα των υπηρεσιών, σημειώνοντας ότι θα παρότρυνε τις επιχειρήσεις να κάνουν Ε&Α και άλλες επενδύσεις. Επιπλέον τονίζει ότι η προώθηση της Ενωσης Κεφαλαιαγορών θα είναι κρίσιμη για τις εταιρείες έντασης καινοτομίας, τονώνοντας τόσο τις προσπάθειες Ε&Α μεγαλύτερων εταιρειών όσο και την ανάπτυξη νεοφυών επιχειρήσεων. Οι δαπάνες Ε&Α των ευρωπαϊκών εταιρειών τεχνολογίας ήταν περίπου το 3%-4% των πωλήσεων τις τελευταίες δεκαετίες, ενώ έχουν τριπλασιαστεί στις ΗΠΑ φτάνοντας το 12% των πωλήσεων το 2023. Επιπλέον, η άμβλυνση των φραγμών στην κινητικότητα της εργασίας θα μπορούσε να προωθήσει ομάδες καινοτομίας που απαιτούν συσσώρευση ταλέντων. «Ολες οι χώρες επωφελούνται, μικρές και μεγάλες. Ωστόσο, τα οφέλη προκύπτουν μόνο από έναν συνδυασμό μεταρρυθμίσεων σε επίπεδο ΕΕ και εθνικών μεταρρυθμίσεων» τόνισε ο Κάμερ. Οπως άλλωστε επισημαίνεται στην έκθεση, υπάρχει περιθώριο για άρση των διοικητικών φραγμών εισόδου εταιρειών, ιδίως στους τομείς των υπηρεσιών, ενώ περαιτέρω βελτιώσεις στο πλαίσιο αφερεγγυότητας θα μπορούσαν να διευκολύνουν την έξοδο λιγότερο παραγωγικών εταιρειών και να άρουν τα εμπόδια που αποθαρρύνουν τους επενδυτές, ιδιαίτερα τους ξένους, να συμμετάσχουν στο μετοχικό κεφάλαιο καινοτόμων επιχειρήσεων.

Δημοσιονομικά

Οσον αφορά τα δημοσιονομικά, ο Κάμερ δήλωσε ότι «η προσαρμογή θα είναι ουσιαστική μεσοπρόθεσμα. Ειδικά οι χώρες με υψηλό χρέος πρέπει να το μειώσουν. Υπάρχουν διάφοροι λόγοι για αυτό. Πρώτον, το χρέος αυξήθηκε κατά τη διάρκεια της κρίσης και πρέπει τα κράτη να έχουν δημοσιονομική ισχύ για μελλοντικούς κραδασμούς, οπότε θα πρέπει να εξετάσουν προσεκτικά τα προγράμματα που δεν χρειάζονται πλέον και να δημιουργήσουν περαιτέρω δημοσιονομικά αποθέματα ασφαλείας. Στο μέλλον, οι πρόσθετες ανάγκες δαπανών είναι μεγάλες και οφείλονται στη γήρανση, την πράσινη μετάβαση, την ψηφιοποίηση της οικονομίας και τις υψηλότερες ανάγκες για αμυντικές δαπάνες».