Μια μοντέρνα Πηνελόπη

Σε ένα από τα πιο τρυφερά στιγμιότυπα του τελευταίου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, η Ζιλιέτ Μπινός, καθισμένη ανάμεσα στον Ρέιφ Φάινς και τον σκηνοθέτη Ουμπέρτο Παζολίνι στη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησαν για την τελευταία συνεργασία τους, την ταινία «Η επιστροφή», δεν μπόρεσε να συγκρατήσει τα δάκρυά της. Αυτό έγινε όταν ενώ μιλούσε, θυμήθηκε τη στιγμή, χρόνια πριν, που συζητώντας με τον Παζολίνι, αντιλήφθηκε ότι ο σκηνοθέτης, για πρώτη φορά, είχε πραγματικά συνειδητοποιήσει ότι ύστερα από 30 περίπου χρόνια προσπαθειών, η ταινία τους, όντως θα γυριζόταν. Η ανάμνηση της λαχτάρας στην έκφραση του Παζολίνι ήταν που προκάλεσε, σήμερα, δάκρυα στη Ζιλιέτ Μπινός. «Γιατί τελικά αυτό δεν θέλουμε όλοι οι καλλιτέχνες;» είπε. «Για αυτό δεν ζούμε; Για να δούμε ότι το όνειρό μας γίνεται κάποια στιγμή πραγματικότητα. Και όταν ζεις αυτήν την πραγματικότητα, είναι μια τόσο υπέροχη, μοναδική στιγμή».

Κανείς δεν είναι σίγουρος για το ποιος σκέφτηκε πρώτος ότι η επανασύνδεση της Ζιλιέτ Μπινός και του Ρέιφ Φάινς στην «Επιστροφή», κάτι λιγότερο από 30 χρόνια μετά τη μεγαλύτερη ίσως επιτυχία και των δύο, τον «Αγγλο ασθενή» (1996) θα ήταν μια εξαιρετική ιδέα. Η ίδια η Μπινός είπε ότι συζητώντας με τον Φάινς, ο ηθοποιός της είπε ότι ήταν ιδέα του Παζολίνι και ότι συζητώντας με τον Παζολίνι, ο σκηνοθέτης της είπε ότι ήταν ιδέα του Φάινς. Το γεγονός πάντως ότι οι δύο ηθοποιοί οι οποίοι μοιράστηκαν τις πιο σπαρακτικές σκηνές στον «Αγγλο ασθενή» του Αντονι Μινγκέλα βρέθηκαν και πάλι μαζί, μόνο καλό πρόσφερε τελικά στην «Επιστροφή» που σύντομα θα δούμε στις αίθουσες (διανέμεται στις 28 Νοεμβρίου).

Αυτό τουλάχιστον φάνηκε στην υποδοχή που επεφύλαξε για τους δύο αστέρες το κοινό της Θεσσαλονίκης, πρώτα στην επετειακή προβολή του «Αγγλου ασθενούς» στο «Ολύμπιον» την Παρασκευή 1 Νοεμβρίου όταν οι δύο ηθοποιοί τιμήθηκαν με έναν  ειδικό Χρυσό Αλέξανδρο και την αμέσως επομένη και πάλι στο Ολύμπιον όπου έγινε η πανελλήνια πρεμιέρα της «Επιστροφής». Μάλιστα, την ημέρα της τιμητικής της βράβευσης, η Μπινός προκάλεσε αρκετές συζητήσεις με τη δήλωσή της ότι «η καρδιά και η διαδρομή μου τροφοδοτούνται από τον Σοφοκλή, τον Ομηρο, τους μεγάλους φιλοσόφους και τους αγίους σας – ιδιαίτερα τον γέροντα Παΐσιο». Σημειωτέον, η ηθοποιός εντυπωσιάστηκε τόσο πολύ από την επίσκεψή της στο Βυζαντινό Μουσείο της Θεσσαλονίκης που πρότεινε στον Φάινς να το επισκεφτεί κι εκείνος.

Η «Επιστροφή» είναι ένα στιβαρό δράμα που διαχειρίζεται το τελευταίο τμήμα της «Οδύσσειας» του Ομήρου με την Μπινός στον ρόλο της Πηνελόπης, της συζύγου του Οδυσσέα (Φάινς) η οποία εξακολουθεί να τον περιμένει φυλακισμένη πλέον στο ίδιο της το σπίτι, το παλάτι της, λεία για φιλόδοξους μνηστήρες.

Πολωνικής καταγωγής από την πλευρά της μητέρας της, Μονίκ Ιβέτ Στάλενς, η Ζιλιέτ Μπινός γεννήθηκε στο Παρίσι τον Μάρτιο του 1964 και εδώ και χρόνια είναι μια από τις διασημότερες γαλλίδες ερμηνεύτριες  παγκοσμίως. Από τη δεκαετία του 1980 μέχρι τις μέρες μας, η Μπινός έχει εμφανιστεί σε περισσότερες από 80 ταινίες, ανάμεσά τους και ορισμένες κλασικές όπως η «Αβάσταχτη ελαφρότητα του είναι» του Φίλιπ Κάουφμαν, το «Τρία χρώματα: Μπλε» του Κριστόφ Κισλόφσκι και το «Μοιραίο πάθος» του Λουί Μαλ. Ανήσυχη μπροστά στις προκλήσεις, έχει παίξει ρόλους εντελώς διαφορετικούς μεταξύ τους και συνεργαστεί με σκηνοθέτες από όλο τον κόσμο. Από τον Μίκαελ Χάνεκε στον Ζαν-Λικ Γκοντάρ και από τον Ντέιβιντ Κρόνενμπεργκ στον Χου Χσιάο Χσιέν. Δεν υπήρξε μούσα αλλά συνδημιουργός και συνοδοιπόρος, ώστε να συμβάλλει στην ανύψωση των ταινιών τους. Και συνήθως βγαίνει κερδισμένη. Για τη δουλειά της στο «Γνήσιο αντίγραφο» του Ιρανού Αμπάς Κιαροστάμι, κέρδισε το βραβείο ερμηνείας στο Φεστιβάλ των Καννών, ενώ ο «Αγγλος ασθενής» τη «φόρτωσε» πολλά βραβεία: εκτός άλλων απέσπασε το Οσκαρ β’ ρόλου, το BAFTA και το βραβείο ερμηνείας στο Φεστιβάλ Βερολίνου. Μια δεύτερη υποψηφιότητα για Οσκαρ, α’ ρόλου, θα ερχόταν αργότερα για την ταινία «Chocolat» του Λάσε Χάλστρομ. Παράλληλα, η Μπινός έκτισε την οικογένειά της και έγινε μητέρα δύο παιδιών.

«Οταν βρίσκεσαι στην αρχή δεν μπορείς να ξέρεις πως μια ηρωίδα χτίζεται μέσα σου» είχε απαντήσει η Μπινός όταν πέρσι στις Κάννες, με αφορμή την ταινία «Στη φωτιά», της είχα ζητήσει να σχολιάσει την Πηνελόπη. «Υπάρχουν πράγματα που λειτουργούν στο υποσυνείδητό σου και οφείλεις να τα αφήσεις πίσω σου ενώ την ίδια ώρα υπάρχουν συναισθήματα που δημιουργούνται μέσα σου και αυτό περιπλέκει ακόμα περισσότερο την κατάσταση. Μπορώ πάντως να πω ότι η Πηνελόπη είναι μια πολύ έξυπνη και πάρα πολύ δυνατή γυναίκα».

Σήμερα και ενώ ο ρόλος είναι πλέον πίσω της, η Μπινός για την ίδια ηρωίδα ανέφερε ότι «η  Πηνελόπη έχει απήχηση με διαφορετικούς τρόπους. Ακόμη και ως αρχέτυπο, είναι μια πολύ μοντέρνα γυναίκα, κάνει το δικό της ταξίδι και έρχεται αντιμέτωπη με το τι σημαίνει να έχεις πίστη. Αν προσπαθήσουμε να παραλληλήσουμε την ιστορία με τα σημερινά δεδομένα, θα λέγαμε πως πρόκειται για μια προσπάθεια συντονισμού και επανένωσης της θηλυκής και της αρσενικής μας πλευράς, αλλά και μια απόπειρα επιστροφής στην ουσία, στην καρδιά του εαυτού μας, στο σπίτι. Ως εκ τούτου, αν και κλασικό έργο, η Οδύσσεια παραμένει πιο μοντέρνο από ποτέ».