18 ιστορίες από το νέο ελληνικό σινεμά

Τηρουμένων των αναλογιών, το επίπεδο των ελληνικών ταινιών που συμμετείχαν σε διάφορα προγράμματα του φετινού Φεστιβάλ Κινηματογράφου ήταν σε γενικές γραμμές ανεβασμένο. Στην πλειονότητά της, η φρέσκια ελληνική παραγωγή παρουσίασε δημιουργίες φτιαγμένες με όρεξη και κυρίως, ανάγκη έκφρασης. Ακόμα και οι ταινίες με ολοφάνερα προβλήματα – κυρίως στο σενάριο – είχαν τελικά κάτι να πουν.

Κατ’ αρχάς, εκτός συναγωνισμού παίχτηκε η τελευταία ταινία του Αγγελου Φραντζή «Ο νόμος του Μέρφι» που σύντομα θα δοκιμαστεί εμπορικά στις αίθουσες. Με την Κάτια Γκουλιώνη σε δύσκολη υποκριτική στιγμή (στην ουσία δεν υποδύεται έναν αλλά πολλούς ρόλους), ο σκηνοθέτης της «Ευτυχίας» κατασκεύασε μια κομεντί υψηλής αισθητικής και διακριτικού χιούμορ που φιλοσοφεί ανάλαφρα αλλά εύστοχα γύρω από τη ζωή και τον θάνατο.

Στην ελληνική περιφέρεια

Στο διεθνές διαγωνιστικό πρόγραμμα, από ελληνικής πλευράς παίχτηκαν τρεις ταινίες. Χωρίς να μασάει τα λόγια του, ο Δημήτρης Νάκος στο «Κρέας» αφηγείται την ιστορία συγκάλυψης ενός εγκλήματος στην ελληνική περιφέρεια, εξετάζοντας την αναποφασιστικότητα των μελών μιας οικογένειας στο χείλος της καταστροφής να διαχειριστούν την κατάσταση (Ακύλλας Καραζήσης, Μαρία Καλλιμάνη, Παύλος Ιορδανόπουλος). Με πρωταγωνιστές τον Βαγγέλη Μουρίκη και την Αγγελική Παπούλια, η «Arcadia» του Γιώργου Ζώη είναι ένα ατμοσφαιρικό και μυστηριώδες «mind game» που κινείται ευέλικτα ανάμεσα στην πραγματικότητα και τη φαντασία. Μπόλικη φαντασία υπάρχει και στην ταινία «Αγαπούσε τα λουλούδια περισσότερο», στην οποία ο Γιάννης Βεσλεμές παραμένοντας πιστός στον φορμαλισμό που υπερασπίζεται από την πρώτη κιόλας μεγάλου μήκους ταινία του, τη «Νορβηγία», αφήνει και πάλι τον θεατή αβοήθητο μπροστά σε στυλάτες, ατμοσφαιρικές εικόνες που δεν βγάζουν εύκολα νόημα (αν βγάζουν και καθόλου).

Η ελληνική περιφέρεια παίζει σημαίνοντα ρόλο και στο «Κυνήγι» του Χρήστου Πυθαρά όπου παρακολουθούμε την καθημερινότητα ενός μοναχικού, αμίλητου ανθρώπου (πολύ καλός ο Γιάννης Μπελής), ο οποίος δέχεται από παντού πιέσεις. Ατμοσφαιρική ταινία, θυμίζει λίγο άσκηση στο σινεμά του Γιάννη Οικονομίδη. Περιφέρεια θα βρούμε και στις «Μαλδίβες» του Ντάνιελ Μπόλντα, όπου ένας καθηγητής μουσικής που θέλει να αλλάξει ζωή (Αντώνης Τσιοτσιόπουλος) αρχίζει να βλέπει παράξενες οπτασίες στα δάση. Ωραία ιδέα αλλά στο τέλος η ταινία σού αφήνει την αίσθηση του ανεκπλήρωτου. Είναι ασπρόμαυρη, όπως και ο «Θoλός βυθός», η καλύτερη ταινία μυθοπλασίας της Ελένης Αλεξανδράκη, μια σύντομη, περιεκτική και ουσιαστική ματιά στο πολιτικό παρελθόν της Ελλάδας με άξονα ένα παιδί που στην εκπνοή του εμφυλίου πολέμου αναγκάζεται να μεγαλώσει χειραγωγούμενο σε «παιδούπολη» της βασίλισσας Φρειδερίκης (το σενάριο είναι εμπνευσμένο από την αληθινή ιστορία του συγγραφέα Γιάννη Ατζακά).

Εντεκα χρόνια μετά το «September», η Πέννυ Παναγιωτοπούλου παρουσίασε το «Wishbone», στιβαρό οικογενειακό δράμα πάνω στην προσπάθεια ενός φτωχού σεκιούριτι νοσοκομείου (Γιάννης Καράμπαμπας) να αναθρέψει την κορούλα τού πεθαμένου αδελφού του. Στενάχωρη και ειπωμένη με ειλικρίνεια, η ταινία έχει το μειονέκτημα της «καταγγελίας» για την κατάντια των ελληνικών δημόσιων νοσοκομείων, στοιχείο που παίζει ισχυρό ρόλο στο σενάριο.

Χάσμα γενεών

Το αιώνιο ζήτημα του «χάσματος γενεών» είναι ο παλμός δύο ταινιών που χειρίζονται το θέμα με διαφορετικό τρόπο: στη «Λούλα LeBlanc» ο Στέργιος Πάσχος χωρίζει την ιστορία σε δύο μέρη ανιχνεύοντας τις ζωές ενός παππού (Θανάσης Παπαγεωργίου) και της εγγονής του (Δανάη Νίλσεν). Στην «Κιούκα πριν το τέλος του καλοκαιριού» ο Κωστής Χαραμουντάνης αναζητεί το σημείο επαφής ανάμεσα σε δύο δίδυμα αδέλφια με τους γονείς τους. Βατές ταινίες, χωρίς ιδιαίτερες «εκρήξεις», σε κρατούν κυρίως λόγω θέματος, κάτι που θα λέγαμε και για το νουάρ «CAFE 404», πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του Αλέξανδρου Τσιλιφώνη (γιου του σκηνοθέτη Αντρέα Τσιλιφώνη), που διαδραματίζεται σε μια καντίνα γεμάτη πτώματα, βρώμικο χρήμα και τέσσερις ανθρώπους που πρέπει να διαχειριστούν την κατάσταση. Αποκάλυψη εδώ ο Ζερόμ Καλούτα που παίζει τον σεφ της καντίνας.

Ακόμα και οι ταινίες που κατά κάποιον τρόπο ήταν ένα κλείσιμο ματιού προς το ίδιο το μέσο του κινηματογράφου (πόσω μάλλον το βασανισμένο ελληνικό σινεμά), δεν πέρασαν απαρατήρητες. Το «Killerwood» του Χρήστου Μασσαλά είναι κάτι σαν το… making of των γυρισμάτων μιας ταινίας σπλάτερ που προσπαθεί να γυρίσει ένας νεαρός φιλόδοξος σκηνοθέτης σε μια χώρα, την Ελλάδα, η οποία ουδεμία παράδοση έχει στο είδος. Στο «Εχω κάτι να σου πω» ο πιο έμπειρος Στράτος Τζίτζης («Σώσε με») αστειεύεται (αυτοσαρκαστικά ίσως) με την περίπτωση ενός αποτυχημένου διανοούμενου σκηνοθέτη (Αντίνοος Αλμπάνης), που ενώ κάνει ό,τι περνά από το χέρι του για να παραμένει… αποτυχημένος, κάποια στιγμή βλέπει φως στον ορίζοντα. Η «Κάλτσα» του Κυπρίου Κύρου Παπαβασιλείου διαχειρίζεται μια αξιοπερίεργη κατάσταση πάνω στο μοτίβο η Τέχνη συναντά τη ζωή: ένας σκηνοθέτης που υπήρξε θύμα ατυχήματος εν ώρα εργασίας σε μη ασφαλισμένο θέατρο, αποφασίζει να κάνει ταινία για το όλο συμβάν και βυθίζεται σε μια θάλασσα εμποδίων που ενδεχομένως να ήταν τα ίδια εμπόδια που η ταινία που βλέπουμε αντιμετώπισε. Ψιλοχάος δηλαδή…

Διπλός Παπαδημητρίου

Ο χαρισματικός ηθοποιός Μάκης Παπαδημητρίου, που μπορεί να «κρατήσει» μια ταινία απλώς και μόνον με την παρουσία του, παίζει σε δύο: στην «Utopolis» του Βλάντιμιρ Σούμποτιτς υποδύεται έναν καταπιεσμένο μικροαστό στα όρια της χρεοκοπίας, ο οποίος έχει καταλήξει χρυσαυγίτης αναζητώντας το «κακό» σε βραδινές περιπολίες. Δραματουργικός χρόνος της ταινίας είναι μόλις μία νύχτα κατά τη διάρκεια της οποίας θα συμβούν πολλά στα οποία αντανακλάται με πειθώ ένα μεγάλο κομμάτι της σημερινής αθηναϊκής κοινωνίας. Στη δεύτερη ταινία με τον Παπαδημητρίου, το «Ποτάμι» του Χάρη Ραφτογιάννη, ο ηθοποιός υποδύεται έναν συνεσταλμένο πολιτικό μηχανικό σε σύγκρουση με μια κοινότητα περιθωριακών ακτιβιστών που αντιστέκεται στο έργο που έχει αναλάβει. Το φλερτ που σταδιακά ανθίζει ανάμεσα στον μηχανικό και μια ατίθαση κοπέλα της κοινότητας (Στεφανία Σωτηροπούλου) δίνει παλμό σε μια ταινία που παρακολουθείς μεν αλλά αργότερα ξεχνάς.

Στην «Πανίδα», η Στρατούλα Θεοδωράτου πήρε μια ιστορία που θυμίζει Νίκο Φώσκολο στα ντουζένια του και τη σκηνοθέτησε με το σινεμά του Ινγκμαρ Μπέργκμαν στο μυαλό της, ενώ στη «Ριβιέρα» ο Ορφέας Περετζής κοπιάζει να κάνει τους θεατές κοινωνούς του ψυχισμού μιας έφηβης, εξετάζοντας τη σχέση της με τους άλλους και κυρίως με τον εαυτό της κατά τη διάρκεια του τελευταίου της καλοκαιριού σε ένα παρακμιακό αθηναϊκό «ξενοδοχείο».