Σαν ακατοίκητες σκηνές θεάτρου

Πολύχρωμοι – σμαραγδένιοι, βουτηγμένοι στο λουλάκι ή κόκκινοι – ξεφλουδισμένοι, άλλοι κρατούν ακόμη ένα σκονισμένο εικονοστάσι ή μια κρεμάστρα με ένα ξεχασμένο ρούχο, κι άλλοι έχουν παραδοθεί στη βροχή και τον άνεμο που εισβάλλουν από τα ξεχαρβαλωμένα ορθάνοιχτα παραθυρόφυλλα. Τοίχοι σπιτιών που κάποτε φιλοξενούσαν πολυμελείς οικογένειες, μουσουλμάνων αρχικά κι αργότερα με την ανταλλαγή των πληθυσμών, προσφύγων, στην περιοχή της Δράμας, κοντά στην παραμεθόριο. Απομεινάρια σπιτιών που έμειναν ακατοίκητα εδώ και δεκαετίες, «θύματα» της μετανάστευσης των κατοίκων τους στις μεγάλες πόλεις της Ελλάδας και του εξωτερικού. Τουρκόσπιτα, όπως τα λένε οι ντόπιοι, όπως τα αποκαλεί και ο δραμινός συγγραφέας Κυριάκος Συφιλτζόγλου που εδώ και 12 χρόνια ξεκίνησε να βάζει στο στόχαστρο του φωτογραφικού του φακού.

Και τώρα 64 από αυτά τα κτισμένα κατά την οθωμανική περίοδο σπίτια, αποτυπωμένα σε  έγχρωμα καρέ «ντυμένα» με δέκα νέα ποιήματα – «οδηγίες προς ναυτιλλομένους» όπως τα χαρακτηρίζει ο δημιουργός τους – αποτελούν την πρώτη ύλη για το λεύκωμα «Ακατοίκητα» που θα κυκλοφορήσει προσεχώς από τις εκδόσεις «Ποταμός».

Για να φτάσει στα σπίτια που ορισμένα όταν ήταν παιδί αποτελούσαν ιδανικό τόπο παιχνιδιού, γεμάτα μυστήριο και θησαυρούς προς εξερεύνηση, χρειάστηκε να διαλύσει ιστούς από αράχνες, να έρθει αντιμέτωπος με νυχτερίδες, να επιστρέψει με κλαδευτήρι για να ανοίξει δρόμο και κάποιες φορές να μην καταφέρει να ξαναβρεί το σπίτι που είχε εντοπίσει στα χωριά της Δράμας.

«Κάθε σπίτι ήταν και μια έκπληξη. Δεν μπορούσα να προβλέψω τι χρώμα θα είχε το επόμενο δωμάτιο, αν η οροφή θα ήταν ανάγλυφη, αν το τζάκι θα ήταν μπαζωμένο, αν το δάπεδο θα ήταν σκαμμένο, επειδή είχαν μπει στο παρελθόν κάποιοι να ψάξουν, συνήθως για λίρες», λέει στα «Πρόσωπα» ο Κυριάκος Συφιλτζόγλου, ο οποίος είναι αυτοδίδακτος στον κόσμο της φωτογραφίας και αρνείται, όπως λέει, να πάρει οποιαδήποτε τεχνική κατάρτιση.

«Δεν πρόκειται για μια καταγραφή. Με ενδιέφερε να δημιουργήσω κάδρα που να έχουν μια ποιητικότητα. Θέλησα να εστιάσω στο θραύσμα, στο υποβλητικό φως, στο μυστήριο», προσθέτει και εξηγεί ότι επέλεξε την έγχρωμη φωτογραφία για να μπορέσει να μεταφέρει στον θεατή την αίσθηση που δημιουργεί κάθε δωμάτιο, που μοιάζει με μια «μικρή θεατρική σκηνή».

Τα απρόοπτα ως τη στιγμή που αποφάσισε να κλείσει τον κύκλο με τα Ακατοίκητα δεν σταματούσαν. Μια φορά, θυμάται, το πάτωμα υποχώρησε κάτω από τα πόδια του. Μια άλλη βρέθηκε αντιμέτωπος με την Αστυνομία, καθώς θεωρήθηκε ύποπτος κλοπής. Στις πιο ξεχωριστές στιγμές εντάσσει εκείνη που εντόπισε τις επιστολές μιας μετανάστριας στη Γερμανία προς τη μητέρα της (1972) που περιέγραφε λεπτομερώς τη ζωή της στο εργοστάσιο και ζητούσε να μην επιμείνει η οικογένειά της σε κάποιο προξενιό. Οπως και εκείνη που γνώρισε την εγγονή του ιδιοκτήτη ενός από τα ακατοίκητα σπίτια που είχε φωτογραφίσει και της επέστρεψε έναν τόμο με έργα του Παπαδιαμάντη, τον οποίο είχε πάρει μαζί του όταν είχε επισκεφθεί το ερειπωμένο οίκημα.