«Η Δύση ακούει μόνο αυτό που θέλει να ακούσει από τη Μόσχα»

«Σαν να μιλάς στον καθρέφτη»: έτσι περιγράφει ο ιστορικός Σεργκέι Ραντσένκο τον τρόπο με τον οποίο είχε προετοιμαστεί ο Χρουστσόφ για τις διαπραγματεύσεις με τον Αϊζενχάουερ μετά τον θάνατο του Στάλιν. Ο σοβιετικός ηγέτης φανταζόταν τι θα έλεγε στον αμερικανό πρόεδρο, πώς ο Αϊκ θα απέρριπτε αρχικά τα επιχειρήματά του, αλλά στη συνέχεια θα υποχωρούσε στη λογική τους. «Η δυσκολία τού να μιλάμε σε φανταστικούς αντιπάλους», γράφει ο Ρατσένκο, «είναι ότι ασυνείδητα τους κάνουμε να λένε αυτό που θέλουμε να λένε». Δεν σκεφτόμαστε τι θα συνέβαινε αν η άλλη πλευρά αντιστεκόταν στη λογική μας.

O Ιβάν Κράστεφ, ο επικεφαλής του Κέντρου Φιλελεύθερων Στρατηγικών της Σόφιας, τα θυμίζει όλα αυτά μέσω των «Financial Times» γιατί μπορεί να διακρίνει, όπως σημειώνει, μια εκδοχή τού «μιλάω στον καθρέφτη» στη σημερινή προσέγγιση της Δύσης απέναντι στη Μόσχα: «Ακούμε μόνο για να ακούσουμε αυτό που θέλουμε, δηλαδή ότι ο Πούτιν θέλει να διαπραγματευτεί τον τερματισμό της σύγκρουσης στην Ουκρανία. Το θέλει όμως;».

Οπως πολλοί αναλυτές και οι περισσότεροι Ευρωπαίοι, έτσι και ο Κράστεφ πιστεύει ότι ο πόλεμος θα τελειώσει με μια διευθέτηση μέσω διαπραγματεύσεων. Το Κίεβο θα αναγκαστεί να ανταλλάξει εδάφη με ουσιαστικές εγγυήσεις ασφαλείας. Ωστόσο, ακόμη και αν οι διαπραγματεύσεις είναι αναπόφευκτες, δεν είναι πεπεισμένος ότι βρισκόμαστε τόσο κοντά στο τέλος όσο ελπίζουν πολλοί άλλοι. Υπάρχουν τουλάχιστον τέσσερις παράγοντες που καθιστούν την κατάσταση απρόβλεπτη, γράφει.

Πρώτον, όσον αφορά την έκβαση του πολέμου, Ρωσία και Ουκρανία βρίσκονται σε σημαντικά διαφορετικές καταστάσεις. Επί του παρόντος, το Κρεμλίνο είναι πεπεισμένο ότι η Ρωσία κερδίζει στο πεδίο της μάχης. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, αντίθετα, βρίσκεται σε επισφαλή κατάσταση.

Δεύτερον, πολλοί από αυτούς που φλυαρούν για διαπραγματεύσεις υποθέτουν ότι γνωρίζουν τι θέλει ο Βλαντίμιρ Πούτιν και τι είναι έτοιμος να παραχωρήσει. Το πρόβλημα είναι ότι κανένας δυτικός ηγέτης δεν έχει σαφή αντίληψη των σημερινών κινήτρων του Πούτιν. Ο προπολεμικός και ο σημερινός Πούτιν είναι τόσο διαφορετικοί όσο ήταν ο Στάλιν του 1940 με εκείνον του 1944.

Τρίτον, οι στόχοι της Ρωσίας έχουν αλλάξει με την πάροδο του χρόνου. Η «ειδική επιχείρηση» ηττήθηκε μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2022. Αυτό που παρακολουθούμε έκτοτε είναι ένας πόλεμος δι’ αντιπροσώπων κατά του ΝΑΤΟ. Για τον Πούτιν, η ειρήνη πρέπει να είναι μια ρωσική νίκη.

Η τέταρτη δυσκολία είναι ότι ούτε οι ΗΠΑ ούτε η ΕΕ έχουν μακροπρόθεσμη στρατηγική για τη Ρωσία, την έχουν εκχωρήσει στην Ουκρανία. Οι Αμερικανοί και οι ευρωπαίοι ηγέτες πρέπει να αναλάβουν ξανά την πρωτοβουλία, καταλήγει ο Κράστεφ. Αλλωστε οποιαδήποτε ουσιαστική διαπραγμάτευση δεν θα αφορά μόνο την Ουκρανία, αλλά το μέλλον της ευρωπαϊκής τάξης.