Μια σύνοδος που είχε να κάνει περισσότερο με συμβολισμό

Εξι χρόνια συμπληρώθηκαν στις 2 Οκτωβρίου από την ημέρα που ο σαουδάραβας αντικαθεστωτικός δημοσιογράφος Τζαμάλ Κασόγκι μπήκε στο προξενείο της Σαουδικής Αραβίας προκειμένου να λάβει ένα πιστοποιητικό για τον επερχόμενο γάμο του και βγήκε κομμένος κομμάτια, μέσα σε βαλίτσες. Πολύ σύντομα, οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες κατέληξαν στο συμπέρασμα πως την εντολή την είχε δώσει ο ίδιος ο πρίγκιπας διάδοχος της Σαουδικής Αραβίας, ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, ή BSL όπως είναι γνωστός. Για κάποιο διάστημα ο τελευταίος αντιμετωπιζόταν ως παρίας. Καθώς όμως αυξανόταν η δυτική ζήτηση για νέες ενεργειακές πηγές, ιδιαίτερα μετά την ολομέτωπη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, οι δυτικοί ηγέτες άμβλυναν τη στάση τους. Και κάπως έτσι φτάσαμε στη χθεσινή πρώτη σύνοδο κορυφής ΕΕ – Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (ΣΣΚ), με τη συμμετοχή και του BSL, στις Βρυξέλλες. Μια σύνοδο που, όπως σχολίαζε χαρακτηριστικά το Politico, είχε εξαρχής να κάνει περισσότερο με συμβολισμό παρά με απτά αποτελέσματα.

Η ατζέντα

Από πλευράς ΕΕ, η ιστορική αυτή σύνοδος διαφημίστηκε ως μια ευκαιρία «να αναπτύξει στενότερη εταιρική σχέση με το ΣΣΚ και τα κράτη-μέλη του (τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Βασίλειο του Μπαχρέιν, το Βασίλειο της Σαουδικής Αραβίας, το Σουλτανάτο του Ομάν, το Κράτος του Κατάρ και το Κράτος του Κουβέιτ), τα οποία αποτελούν γεωστρατηγικούς εταίρους σε μια εποχή δύσκολων γεωπολιτικών συνθηκών». Στην ατζέντα, η συνεργασία για το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και την πράσινη ενέργεια, η επέκταση των εμπορικών δεσμών και η περιφερειακή ασφάλεια. Βασικό θέμα συζήτησης στη χθεσινή σύνοδο, ωστόσο, της οποίας προήδρευσαν από κοινού ο Σαρλ Μισέλ και ο εμίρης του Κατάρ, Τάμιμ μπιν Χάμαντ αλ Θάνι, που ασκεί και χρέη προέδρου στο ΣΣΚ, ήταν αναπόφευκτα οι στρατιωτικές επιχειρήσεις του Ισραήλ στη Λωρίδα της Γάζας και στον Λίβανο, καθώς και ο κίνδυνος περιφερειακής ανάφλεξης.

«Είμαστε εταίροι με εναρμονισμένα συμφέροντα» δήλωσε ο βέλγος πρωθυπουργός Αλεξάντερ Ντε Κρο, εκφράζοντας την ελπίδα να συμβάλουν οι συνομιλίες στην επίτευξη κατάπαυσης του πυρός και αποκλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή. «Πρέπει να εντείνουμε τις πιέσεις μας έτσι ώστε ο Νότιος Λίβανος να μη μετατραπεί και αυτός σε Γάζα» δήλωσε από την πλευρά του προσερχόμενος στη σύνοδο ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Σύμφωνα με έναν ευρωπαίο αξιωματούχο, «οι Σαουδάραβες φαίνεται να δραστηριοποιούνται εκ νέου στο θέμα του Λιβάνου, το οποίο είναι απολύτως ζωτικής σημασίας για την επίλυση της κατάστασης».

Προσωπικές πρωτοβουλίες

Παρά την κατακραυγή για τον Κασόγκι (και τις συνεχιζόμενες ανησυχίες για τα ανθρώπινα δικαιώματα…), οι δεσμοί της ΕΕ με την περιοχή του Κόλπου έχουν βαθύνει θεαματικά τα τελευταία χρόνια – συχνά, χάρη στις προσωπικές πρωτοβουλίες του απερχόμενου προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ. Η EE είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος των χωρών του ΣΣΚ, με εμπορικές συναλλαγές ύψους 170 δισ. ευρώ το 2023 –οι εισαγωγές ορυκτών καυσίμων αντιστοιχούσαν την ίδια χρονιά σε 75% και πλέον των εισαγωγών της ΕΕ από τις χώρες του ΣΣΚ. Από το 2020 οι εισαγωγές καυσίμων έχουν υπερτριπλασιαστεί. Επιπλέον, η ΕΕ όρισε το 2023 τον πρώτο ειδικό απεσταλμένο της στην περιοχή του Κόλπου – τον πρώην υπουργό Εξωτερικών της Ιταλίας, Λουίτζι ντι Μάιο.

ΕΕ και ΣΣΚ, ωστόσο, εξακολουθούν να έχουν διαφωνίες σχετικά με την επιβολή περιορισμών στο εμπόριο με τη Ρωσία. Πολλά από τα κράτη του ΣΣΚ διατηρούν πάντα φιλικές σχέσεις με τη Μόσχα. Το Ριάντ, μάλιστα, έχει προσκληθεί να συμμετάσχει στη σύνοδο των BRICS που θα διεξαχθεί στο Μαζάν της Ρωσίας στις 22-24 Οκτωβρίου, με τους Σαουδάραβες να σκέφτονται ακόμη αν θα ενταχθούν στον οργανισμό – τα ΗΑΕ έχουν ήδη ενταχθεί.