Οι νέοι γεωπολιτικοί μας συγγενείς

Tι σηματοδοτεί η επιλογή από την πρόεδρο Φον ντερ Λάιεν του Αντριους Κουμπίλιους, πρώην πρωθυπουργού της Λιθουανίας, ως του πρώτου επιτρόπου του νέου χαρτοφυλακίου Αμυνας και Διαστήματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής; Οτι από την έναρξη του ρωσοουκρανικού πολέμου τον Φεβρουάριο του 2022 και έπειτα η χώρα μας έχει αποκτήσει για πρώτη φορά στην ιστορία της ως γεωπολιτικούς συγγενείς τις χώρες της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης.

Ο ρωσοουκρανικός πόλεμος έθεσε τις βάσεις αυτής της πρωτοφανούς γεωπολιτικής συγγένειας με δύο αλληλένδετους τρόπους. Πρώτον, τοποθετώντας τη Ρωσία και την Τουρκία στην ίδια συνομοταξία αναθεωρητικών δυνάμεων που εμφορούνται από το αυτοκρατορικό τους παρελθόν. Δεύτερον, επιταχύνοντας την ανάδειξη της ΕΕ ως παρόχου συλλογικής ασφάλειας, οι χώρες-μέλη της οποίας δεν περιορίζονται από το βέτο που διαθέτει η Τουρκία στο ΝΑΤΟ.

Αυτή η διττή εξέλιξη σημαίνει ότι η Ελλάδα, συμμετέχοντας στην πολεμική προσπάθεια της Ουκρανίας, με παροχή στρατιωτικού υλικού αλλά και ως κόμβος διαμετακόμισης πολεμοφοδίων, κυρίως μέσω της Αλεξανδρούπολης, ουσιαστικά συνεισφέρει στην αντιμετώπιση της υπαρξιακής απειλής ασφάλειας χωρών όπως η Πολωνία, οι χώρες της Βαλτικής, η Φινλανδία, η Δανία και η Σουηδία. Απέκτησε έτσι η Ελλάδα το δικαίωμα να υπενθυμίσει στις χώρες της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης την αντιθετική συγγένεια μεταξύ Ρωσικής Ομοσπονδίας και Τουρκίας αναφορικά με τον επιθετικό, στρατιωτικοποιημένο αναθεωρητισμό τους. Το δίχως άλλο οι επιλογές Ερντογάν να μην επιβάλλει εμπάργκο στη Ρωσία, να προμηθευτεί ένα μείζον ρωσικό οπλικό σύστημα, τους S400, και να βασίσει την ενεργειακή πολιτική της Τουρκίας στη ρωσική πυρηνική ενέργεια και τεχνογνωσία έχουν ενισχύσει τα ελληνικά επιχειρήματα.  Αποκτώντας αυτά τα νέα εργαλεία επιρροής η Ελλάδα έχει ουσιαστικά αποτινάξει την ιστορική της αδιαφορία, αν όχι αντιπάθεια, για την ιστορικά βάσιμη ανασφάλεια που προκαλεί στην Κεντρική και Βόρεια Ευρώπη η Ρωσία. Βοηθά βέβαια και το γεγονός ότι, λόγω της κατάρρευσης της Σοβιετικής Ενωσης, δεν μπορεί να προσάψει στην κυβέρνηση η ελληνική Αριστερά αντικομμουνιστικά κίνητρα.

Η νέα αυτή γεωπολιτική συγγένεια ήδη αντανακλάται στη στρατιωτική συνεργασία και διπλωματία. Είχαμε την επίσκεψη του Νίκου Δένδια στη Φινλανδία τον Φεβρουάριο του 2024 και την επιλογή του φινλανδικού μοντέλου για την αναμόρφωση της στρατιωτικής θητείας στη χώρα μας. Τον δε Μάιο του ίδιου έτους είχαμε την κοινή επιστολή Κυριάκου Μητσοτάκη και Ντόναλντ Τασκ για μια κοινή ευρωπαϊκή αεράμυνα στην πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ουσιαστικά μιλάμε για μια συνέργεια συγγενικών επιχειρησιακών προκλήσεων στον τομέα της άμυνας και συγγενικών γεωπολιτικών θεωρήσεων, αναφορικά με τις πηγές των απειλών εθνικής ασφάλειας, μεταξύ Ελλάδας και των χωρών της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης.

Ακόμη και το χαρτοφυλάκιο Τζιτζικώστα για τις μεταφορές συνδέεται με τις νέες μας γεωπολιτικές συγγένειες. Η ταχεία αναβάθμιση των διασυνοριακών μεταφορών, όχι μόνο οδικών αλλά και σιδηροδρομικών, βελτιώνει τη στρατιωτική κινητικότητα, την ικανότητα δηλαδή ταχείας μεταφοράς στρατιωτικού υλικού στο συνολικό εύρος της ευρωπαϊκής μεθορίου, από τη Βαλτική μέχρι τη Βόρεια Ελλάδα. Οι δε χώρες της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης επιθυμούν την επιτυχή αποτροπή της ρωσικής επιθετικότητας στο σύνολο της μεθοριακής γραμμής, μια και μια οποιαδήποτε νίκη σε μέρος αυτής της γραμμής ενθαρρύνει τη ρωσική επιθετικότητα στο σύνολό της.

Ο Αντώνης Καμάρας είναι ερευνητικός συνεργάτης του ΕΛΙΑΜΕΠ