Ο αθέατος «μάγος» που εξαπάτησε τους Ναζί

Kύπρος 1941. Ο βρετανός ταξίαρχος Ρέτζινλαντ Ρόντγουελ ανησυχεί μήπως το νησί δεχτεί μια μεγάλη αεροπορική επίθεση από τις δυνάμεις των Ναζί όπως συνέβη στην με πολύ καλύτερη άμυνα γειτονική Κρήτη. Αντί να λάβει ενισχύσεις, όπως περίμενε, του ανακοινώθηκε ότι θα πρέπει να υπογράφει ψευδώς ως υποστράτηγος.

Ακτές Μεσογείου 1943. Οι πιλότοι των συμμαχικών δυνάμεων που πετούν κατά μήκος των ακτών της Μεσογείου της Βόρειας Αφρικής λαμβάνουν εντολή να θέτουν σε σίγαση τους ασυρμάτους εάν κινούνται δυτικά και να εκπέμπουν κανονικά αν πετούν προς τα ανατολικά.

Εντολές μυστηριώδεις που προέρχονταν από έναν έως πρόσφατα αθέατο ενορχηστρωτή. Εναν μικρόσωμο άνδρα, γύρω στα 40, με στρογγυλό πρόσωπο. Εναν αξιωματικό του βρετανικού στρατού που αναφερόταν απευθείας στον αρχηγό, αν και για κάποιον λόγο δεν εργαζόταν στο αρχηγείο, αλλά είχε το γραφείο του σε μια γειτονιά του Καΐρου ανάμεσα σε οίκους ανοχής. Το όνομά του ήταν Ντάντλεϊ Κλαρκ.

Ενας άνθρωπος που εξέλιξε την εξαπάτηση του αντιπάλου σε ένα επίπεδο που ξεπερνούσε κάθε φαντασία. Δημιουργούσε ολόκληρους εικονικούς στρατούς, στόλους και ομάδες βομβαρδιστικών. Δυνάμεις που δεν μπορούσαν να βρεθούν πουθενά παρά μόνο στις εκθέσεις των γερμανικών μυστικών υπηρεσιών, καθώς έπειθε τους Ναζί ότι οι Σύμμαχοι είχαν τεράστιες δυνάμεις στη διάθεσή τους, όταν, στην πραγματικότητα, αυτές οι μονάδες δεν υπήρχαν. Και στα κατάστιχα της A Force, της οργάνωσης που είχε ιδρύσει, και η οποία επηρέασε τον τρόπο με τον οποίο οι Σύμμαχοι πολέμησαν καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου.

Και δεν κατάφερε να κερδίσει μια θέση στα βιβλία της Ιστορίας, καθώς του απαγορεύτηκε μετά το πέρας του πολέμου να αποκαλύψει τα κατορθώματά του και ελάχιστοι ήταν εκείνοι που είχαν καταλάβει τι έχει κάνει και ποιο ήταν το αποτέλεσμα.

Μια σκοτεινή φιγούρα

Τον μετρ του αποπροσανατολισμού ανέλαβε να βγάλει από τη σκιά της Ιστορίας ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Ρόμπερτ Χάτον μέσα από τις σελίδες του βιβλίου του «Ο Μάγος: Η αληθινή ιστορία του ανθρώπου που εξαπάτησε τον Χίτλερ» (Pegasus Books) που κυκλοφόρησε την Τρίτη. Τον εντόπισε ως μια σκοτεινή φιγούρα που εμφανίστηκε για λίγο στα απομνημονεύματα κάποιων πρωταγωνιστών. Γρήγορα συνειδητοποίησε ότι ήταν μια ιστορία που αξίζει να ειπωθεί. Και αποφάσισε να στρέψει τα φώτα της δημοσιότητας και ίσως της ιστορικής έρευνας πάνω του σε μια προσπάθεια να του προσφέρει την αναγνώριση ανάλογη στις ικανότητές του – εφευρετικότητα, προνοητικότητα, διακριτικότητα – και στην τόλμη του. Το δόγμα του είχε δύο σκέλη. Πρώτον: δεν είναι ποτέ πολύ νωρίς για να αρχίσεις να παραπλανάς τον αντίπαλό σου σχετικά με τη δύναμή σου. Δεύτερον: δεν έχει σημασία τι κάνεις τον αντίπαλό σου να σκεφτεί. Σημαντικό είναι τι θα τον οδηγήσεις να πράξει.

Στα πρώτα χρόνια του πολέμου, με τους Συμμάχους να υποχωρούν σε πολλά μέτωπα, πρώτη σε προτεραιότητα ήταν η άμυνα. Επρεπε να κάνει τις αδύναμες μονάδες να φαίνονται δυνατές για να αποτρέψουν τον εχθρό από την επίθεση. Και για να πετύχει τον στόχο του έκανε απλώς (!) μερικές αλλαγές. Σε ένα αρχηγείο ταξιαρχίας ζήτησε να υπογράψει σε κάποια μηνύματα σαν να ήταν μια μεραρχία (μεγαλύτερη μονάδα που αποτελείται από πολλές ταξιαρχίες).

Οταν οι εξελίξεις γύρισαν υπέρ των Συμμάχων στα μέσα του 1942, ο Κλαρκ έπρεπε να εστιάσει στην επίθεση. Πώς θα μπορούσαν οι Σύμμαχοι να πείσουν τους Ναζί να απομακρύνουν τα στρατεύματα από τα σημεία που ήθελαν οι συμμαχικές δυνάμεις να επιτεθούν και να τα μεταφέρουν σε μέρη όπου στην πραγματικότητα δεν χρειάζονταν; Για άλλη μια φορά, οι ψεύτικες δυνάμεις του δαιμόνιου αξιωματικού μπήκαν στο παιχνίδι. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Νορβηγία. Κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής της οι Ναζί είχαν εγκαταστήσει περίπου 300.000 στρατιώτες, αριθμό τρεις φορές μεγαλύτερο από τον απαιτούμενο για να διατηρήσουν την ισχύ τους στη χώρα. Και αυτό επειδή ο Κλαρκ είχε φροντίσει να πληροφορηθούν πως υπήρχαν μεγάλες συμμαχικές δυνάμεις στη Σκωτία έτοιμες προς επίθεση.

«Επιχείρηση Κιμάς»

Δική του υπογραφή φέρει και μια από τις διασημότερες – μεταπολεμικά – μυστικές επιχειρήσεις των Συμμάχων, η «Επιχείρηση Κιμάς», η οποία αργότερα μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο και το μουσικό θέατρο: σε μια επιτυχημένη προσπάθεια αποπροσανατολισμού του αντιπάλου, το 1943, οι βρετανικές μυστικές υπηρεσίες έριξαν τη σορό ενός βρετανού αξιωματικού στα ανοιχτά των ακτών της Ισπανίας έχοντας πάνω του έγγραφα που υποδήλωναν ότι οι Σύμμαχοι σχεδίαζαν να επικεντρώσουν τις επιθέσεις τους στη Σαρδηνία και στην Ελλάδα, αντί στη Σικελία, που αποτελούσε τον πραγματικό στόχο. Ανιψιός ταχυδακτυλουργού ο Κλαρκ δεν σταματούσε να επινοεί νέα κόλπα: από το να επινοεί ειδικές αεροπορικές μονάδες στέλνοντας στρατιώτες με ψεύτικα γαλόνια να κυκλοφορούν στο Κάιρο μέχρι την επιστράτευση διπλών πρακτόρων, ψεύτικης ασύρματης κίνησης και εικονικών μονάδων ώστε να πειστούν οι Ναζί ότι η απόβαση στη Νορμανδία ήταν μια προσποίηση, σχεδιασμένη να απομακρύνει τους υπερασπιστές από τον πραγματικό στόχο πιο βόρεια στο Καλαί. Αποστρατεύτηκε με τον βαθμό του ταξίαρχου και πέθανε τον Μάιο του 1974 σε ηλικία 75 ετών.