Το ανεξάρτητο σινεμά υπό την επήρεια μίας αντιστάρ

^«Οταν ο Τζον έπαιζε είχαμε μεγάλη ελευθερία μεταξύ μας» είχε πει κάποτε για τον σύζυγό της, ηθοποιό και σκηνοθέτη Τζον Κασαβέτις η Τζίνα Ρόουλαντς. «Ταξιδέψαμε πολύ και ήταν διασκεδαστικό. Αλλά με τη σκηνοθεσία… Πραγματικά… Νομίζω ότι πολύς κόσμος δεν είναι στα καλά του που προτιμά τη σκηνοθεσία από την υποκριτική. Γιατί γράφεις επί τρεις μήνες, μοντάρεις επί έξι ίσως μήνες… Και ο Τζον είναι ο πιο τρομακτικός τελειομανής σε αυτό που θέλει. Ως καλλιτέχνης τον αγαπώ. Ως σύζυγος τον μισώ».

Η Τζίνα Ρόουλαντς που την περασμένη Τρίτη απεβίωσε σε ηλικία 94 ετών στο Ιντιαν Γουέλς της Καλιφόρνιας, ήξερε πολύ καλά τι έλεγε. «Ο πιο ατίθασος από τους ατίθασους του Χόλιγουντ» αποκάλεσαν κάποτε τον Τζον Κασαβέτις, κινηματογραφικό και τηλεοπτικό αστέρα των δεκαετιών του 1950 και του 1960, ο οποίος από πολύ νωρίς στη σύντομη ζωή του αφιέρωσε το μεγαλύτερο μέρος των δυνάμεων και των οικονομικών πόρων του στο να γυρίζει ελεύθερες, αυτοσχέδιες ταινίες, εντελώς μακριά από τη λογική των κινηματογραφικών στούντιο.

Υπό τις σκηνοθετικές οδηγίες του Κασαβέτις, το ταλέντο της Ρόουλαντς «άγγιξε» τον ουρανό, όμως είναι γνωστό ότι πίσω από την κάμερα ο Κασαβέτις ήταν ένας από τους σκληρότερους και πιο απαιτητικούς σκηνοθέτες όλων. Παρ’ όλ’ αυτά, η συζυγική τους ζωή υπήρξε το ίδιο σταθερή με την υπέροχη καλλιτεχνική διαδρομή τους. Η Ρόουλαντς υπήρξε κυριολεκτικά η μούσα των σημαντικότερων ταινιών του, «βγάζοντας» ερμηνείες – διαμάντια.

Παντρεύτηκαν το 1954 και παρέμειναν παντρεμένοι μέχρι το 1989 όταν ο Κασαβέτις άφησε την τελευταία πνοή του. Μαζί απέκτησαν τρία παιδιά, τη Ζόε, την Αλεξάντρα και τον Νικ Κασαβέτις, με τον οποίο η Ρόουλαντς συνεργάστηκε σε μια από τις μεγαλύτερες επιτυχίες των τελευταίων χρόνων της ως επαγγελματίας, το «Σημειωματάριο» (The notebook, 2004). Πολύς νέος κόσμος τη γνωρίζει χάρη σε αυτή την αισθηματική ταινία στην οποία συμπρωταγωνιστούν ο Τζέιμς Γκάρνερ, η Ρέιτσελ Μακ Ανταμς και ο Ράιαν Γκόσλινγκ.

Η γνωριμία

Η Τζίνα Ρόουλαντς που τα τελευταία χρόνια έπασχε από άνοια, είχε γεννηθεί το 1930 στο Μάντισον του Ουισκόνσιν των ΗΠΑ και μπήκε στον χώρο της υποκριτικής στις αρχές της δεκαετίας του 1950, πρώτα στο θέατρο, μετά στην τηλεόραση (όπου διακρίθηκε κυρίως από πλευράς βραβείων κερδίζοντας τρία Emmy) και εν συνεχεία στον κινηματογράφο. Η γνωριμία της με τον Κασαβέτις χρονολογείται εκείνη την περίοδο και μάλιστα η Ρόουλαντς κάνει μια στιγμιαία εμφάνιση στην πρώτη ταινία που σκηνοθέτησε ο Κασαβέτις, τις κλασικές «Σκιές» (1958).

Πολλά χρόνια αργότερα και μετά τις εμφανίσεις της σε ταινίες όπως «Ο ασύλληπτος επαναστάτης» (Lonely are the brave, 1962) με τον Κερκ Ντάγκλας και «Tony Rome» (1967) με τον Φρανκ Σινάτρα, η Ρόουλαντς και ο Κασαβέτις από τα τέλη της δεκαετίας του 1960 μέχρι τον θάνατό του έγιναν ένα ακλόνητο καλλιτεχνικό ντουέτο. Τα «Πρόσωπα» και το «Μίνι και Μόσκοβιτς» είναι σπουδαίες ταινίες, όμως με το «Μια γυναίκα εξομολογείται» («A woman under the influence», ΗΠΑ, 1974), ο Κασαβέτις κατάφερε να αποσπάσει μια ερμηνεία – σταθμό από τη σύζυγό του που υποδύεται μια ψυχικά κλονισμένη γυναίκα που με την αλλοπρόσαλλη και εντελώς απρόβλεπτη συμπεριφορά της αναστατώνει σε σημείο παράνοιας τον οικογενειακό της περίγυρο. Η Ρόουλαντς και ο Κασαβέτις προτάθηκαν για το Οσκαρ Α’ γυναικείου ρόλου και σκηνοθεσίας αντιστοίχως. Η Ρόουλαντς είχε κερδίσει τη Χρυσή Σφαίρα καλύτερης γυναικείας ερμηνείας σε δραματική ταινία για αυτή την ερμηνείας της και το 1988 θα κέρδιζε και πάλι τη Χρυσή Σφαίρα για την τηλεοπτική δουλειά της «The Betty Ford Story».

Πάθος και αφοσίωση

Μεγάλη τους στιγμή ήταν και η «Νύχτα πρεμιέρας» («Opening night», ΗΠΑ, 1978) του Κασαβέτις, όπου παίζουν μαζί. Η μοναξιά και η ηλικία επηρεάζουν καταλυτικά όχι μόνο την ιδιωτική αλλά και την επαγγελματική ζωή μιας διάσημης ντίβας του θεάτρου, την οποία η Ρόουλαντς υποδύεται. Εδώ ο Κασαβέτις ερευνά με όρεξη τον χώρο του θεάτρου αλλά και το πώς αυτός ο χώρος επηρεάζει τη ζωή εκείνων που τον υπηρετούν με πάθος και αφοσίωση. Το 1980, ο Κασαβέτις παρουσίασε το γκανγκστερικό – ψυχολογικό δράμα «Γκλόρια» (Gloria) που έφερε τη Ρόουλαντς για μια ακόμα φορά στην πεντάδα των υποψηφίων για το Οσκαρ Α’ γυναικείου ρόλου.

Η τελευταία ταινία στην οποία ο Κασαβέτις σκηνοθέτησε τη Ρόουλαντς και πρωταγωνιστεί μαζί της είναι η «Ερωτική θύελλα» ή «Κύματα αγάπης» (Love streams, 1984) που απέσπασε την Αργυρή Αρκτο Καλύτερης Γυναικείας Ερμηνείας στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου.

Από τους ρόλους εκτός της φιλμογραφίας Κασαβέτις, ξεχωρίζουν το «Μια άλλη γυναίκα» του Γούντι Αλεν το 1988 (με τον Τζιν Χάκμαν), το ένα από τα πέντε επεισόδια στο «Μια νύχτα στον κόσμο» του Τζιμ Τζάρμους το 1991, ο ρόλος της στο «The Neon Bible» του Τέρενς Ντέιβις το 1995 και ο ρόλος στο «The Notebook» του γιου της Νικ Κασαβέτις το 2004. Εκεί υποδυόταν τη μεγάλη Αλι, μια γυναίκα που πάσχει από άνοια.