Τα κόμικς που συναντούν τη ζωγραφική

Μόλις  είχε «κατέβει» τα σκαλιά και είχε βρει προσωρινά τη θέση του στο πάτωμα της γκαλερί Ζουμπουλάκη. Βλοσυρός, με γραβάτα κίτρινη στον ίδιο τόνο με τα μαλλιά του και πίσω του η αμερικανική σημαία, ο Ντόναλντ Τραμπ όπως απεικονίζεται στο πορτρέτο διά χειρός Ρεϊμόντ Πετιμπόν «περιμένει» μέχρι να τοποθετηθεί σε περίοπτη ομολογουμένως θέση στους τοίχους, πλάι σε ένα έργο του Ρόι Λίχτενστάιν και μια ανάσα από μια μεγάλη σειρά έργων του Δημήτρη Παπαϊωάννου. Ελαφρώς πίσω τους μια δημιουργία με την υπογραφή του Μποστ. Πιο κει τα χαρακτηριστικά ανθρωπάκια του Κιθ Χέρινγκ μοιάζουν να μας χαιρετούν από μια άλλη γωνιά του χώρου όπου η έκθεση «Wow Pow! Bam! Κόμικ και ζωγραφική. Μια συνάντηση στα τέλη του 20ού αιώνα» θα εγκαινιαστεί την Πέμπτη.

«Πρόκειται για μια έκθεση που επιχειρεί να διερευνήσει τη διαρκή επιρροή των κόμικς στη σύγχρονη ζωγραφική» λέει στα «ΝΕΑ» ο εικαστικός και δημιουργός κόμικ Σπύρος Βερύκιος, ο οποίος είχε την ιδέα για τη συγκεκριμένη διοργάνωση, της οποίας τη θεωρητική υποστήριξη έχει ο ιστορικός τέχνης Θανάσης Μουτσόπουλος.

«Ολα ξεκίνησαν από μια νοσταλγική διάθεση για τις εκθέσεις που γίνονταν στη “Βαβέλ”» εξηγεί ενώ βρίσκεται ανάμεσα στα περίπου 40 έργα 16 ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών, που συνθέτουν την έκθεση, αρκετά εξ αυτών ιστορικής σημασίας που παρουσιάζονται για πρώτη φορά στο κοινό. Τα έργα του Δ. Παπαϊωάννου, του Διαμαντή Αϊδίνη και του Κωνσταντίνου Παπαμιχαλόπουλου δεν θα μπορούσαν να λείπουν, όπως λέει, καθώς «ακομπλεξάριστα δημιουργούν εικαστικά κόμικς», ενώ το βλέμμα μας στεκόταν στα με έντονο αφηγηματικό στοιχείο έργα του Μανώλη Μπιτσάκη να «συνομιλούν» με τα ποπ αισθητικής του Χρίστου Μιχαηλίδη.

Στα τολμηρά – επηρεασμένα από τον κόσμο της επιστημονικής φαντασίας – του Στίβεν Χάρβεϊ, σε εκείνα με αναφορές στη street art του Κωνσταντίνου Λιανού, αλλά και σε εκείνα του Σπύρου Βερύκιου, όπου δημιουργείται μια αφήγηση μέσα από την αλληλουχία μικρών σκηνοθετημένων ζωγραφικών έργων.

«Τα κόμικς σήμερα έχουν κατακτήσει τη θέση που τους αξίζουν. Οι εκδοτικοί οίκοι επενδύουν σε graphic novels ελλήνων δημιουργών. Οταν ήμουν φοιτητής στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών υπήρχε μια τελεία, μια αυστηρή διαχωριστική γραμμή από το κόμικ. Αν την περνούσες πήγαινες στην κόλαση και όταν είσαι νέος, ενδέχεται και να το πιστέψεις» συμπληρώνει.

Τρία βασικά χαρακτηριστικά

Πού συναντώνται τα εικαστικά με τα έργα κόμικ; «Τα κόμικς βρίσκονται πιο κοντά στην αφήγηση, στη λογοτεχνία. Βασίζονται αρκετά στον λόγο» απαντά ο επιμελητής. Και εξηγεί πως οι εικαστικοί δημιουργοί από την πλευρά τους αξιοποιούν κατά βάση τρία βασικά χαρακτηριστικά των κόμικς στα έργα τους. «Πρώτη είναι η αφηγηματικότητα, η οποία θεωρείται ότι επιβαρύνει τη ζωγραφική καθώς αποσυντονίζει την όραση του ζωγράφου.

Δεύτερον, υιοθετούν μια πιο γιορτινή, ανεπίσημη διάθεση, που απέχει από τον τοτεμικό χαρακτήρα της ζωγραφικής. Το κόμικ είναι πιο απενοχοποιημένο, και επιτρέπει στον θεατή να εισπράξει τη χαρά της εικόνας όπως εκείνης που φτιάχναμε όταν ήμασταν παιδιά. Και τρίτο χαρακτηριστικό είναι η χρήση του λόγου».

Το χιούμορ και συχνά η επικαιρότητα με τα οποία έχουν συνδεθεί ουκ ολίγες φορές τα κόμικς έχουν χώρο στην παρούσα έκθεση; «Υποθέτω ότι ρωτάτε εξαιτίας του πορτρέτου του Ντόναλντ Τραμπ αλλά σας διαβεβαιώνω ότι η παρουσία του ήταν τυχαία. Αναζητούσαμε ένα έργο του Πετιμπόν και μπορέσαμε να εξασφαλίσουμε το συγκεκριμένο. Ηταν ευτυχής σύμπτωση.

Οσο για το χιούμορ, νομίζω ότι είναι εμφανές ήδη από τον εύηχο και με ελαφρότητα τίτλο μας. Πρόσφατα έμαθα δε, και ενώ είχαμε καταλήξει στον τίτλο, ότι το επιφώνημα μπαμ έχει γίνει viral μέσω του TikTok».

Πριν επιστρέψει στο στήσιμο της έκθεσης ρωτώ τον Σπύρο Βερύκιο για ποιον λόγο ένας ζωγράφος να επιλέξει στοιχεία από το λεξιλόγιο των κόμικς. «Διότι οι ζωγράφοι είναι “πολυγαμικοί”. Θέλουν να χρησιμοποιούν όλα τα μέσα που τους αρέσουν. Δεν είναι θέμα στρατηγικής προώθησης της δουλειάς τους. Το κάνουν επειδή το αγαπάνε. Προσωπικά λάτρευα τα κόμικς από παιδί, αλλά ήταν ταμπού για τους καλλιτέχνες. Η αμαρτία είναι όμως πάντα γλυκιά».