«ΟΑΣΕ» για τη Μέση Ανατολή

Με την επίθεση του Ιράν στο Ισραήλ έγινε ένα ακόμα βήμα κλιμάκωσης της έντασης στη Μέση Ανατολή. Προς το παρόν, ελεγχόμενης έντασης. Αλλά παραμένει απειλητικό το ενδεχόμενο μιας γενικότερης ανάφλεξης, την αποτροπή της οποίας επιδιώκουν Αμερική και Ευρώπη. Η αντίδραση του Ισραήλ θα καθορίσει τις επόμενες εξελίξεις εξού και οι πιέσεις από Ουάσιγκτον και Ευρώπη. Για αυτό και η Γερμανίδα Αναλένα Μπέρμποκ, ήταν η πρώτη υπουργός Εξωτερικών που επισκέφθηκε το Ισραήλ αμέσως μετά την επίθεση του Ιράν.

Η ασφάλεια του Ισραήλ είναι για ιστορικούς λόγους διαχρονικά βασική σταθερά της γερμανικής εξωτερικής πολιτικής. Ωστόσο, η Γερμανία δεν διαθέτει τα στρατιωτικά μέσα άλλων ευρωπαϊκών χωρών για να συνδράμει στην ασφάλεια του Ισραήλ, όπως έπραξαν Γαλλία και Μεγάλη Βρετανία στην επίθεση του Ιράν. Ούτε το πολιτικό εκτόπισμα της Ουάσιγκτον έχει το Βερολίνο στην περιοχή της Μέσης Ανατολής. Αντίθετα, την τελευταία διετία προστέθηκε η ενεργειακή εξάρτηση της Γερμανίας π.χ. από το Κατάρ, από τη στιγμή που ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία έκλεισε και τη στρόφιγγα του ρωσικού φυσικού αερίου.

Τα διπλωματικά περιθώρια ωστόσο δεν έχουν εξαντληθεί για τη Γερμανία και την Ευρώπη. «Οι διενέξεις τόσο μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς όσο και μεταξύ Ισραήλ και Ιράν δεν μπορούν να κερδηθούν με στρατιωτικά μέσα», λέει ο Αντρέας Ράινικε, διευθυντής του Γερμανικού Ινστιτούτου Ανατολής (DOI). Ο μόνος δρόμος για την ασφάλεια του Ισραήλ και τις άλλες χώρες της περιοχής είναι ένα σύστημα συλλογικής ασφάλειας για όλους, προσθέτει ο πρώην διπλωμάτης με υπηρεσία σε Συρία, Τυνησία, Παλαιστίνη, που χρημάτισε και ειδικός εντεταλμένος της ΕΕ για την ειρηνευτική διαδικασία στη Μέση Ανατολή. Η προοπτική αυτή δεν βρίσκεται σήμερα στο προσκήνιο, αλλά άνοιξε με τις εξελίξεις των τελευταίων ημερών.

Η αισιοδοξία του γερμανού διπλωμάτη απορρέει από το γεγονός ότι το Ισραήλ απέκρουσε αποτελεσματικά την επίθεση του Ιράν με 300 και πλέον μη επανδρωμένα drones και βαλιστικούς πυραύλους. Αλλά στην επιχείρηση αυτήν δεν ήταν μόνο του. Συμμετείχαν επίσης ΗΠΑ, Μεγάλη Βρετανία, Γαλλία, αλλά και αραβικές χώρες – η Ιορδανία συμμετείχε ενεργά με την πολεμική της αεροπορία, η Σαουδική Αραβία αλλά και το Ιράκ επέτρεψαν στους Αμερικανούς να χρησιμοποιήσουν τις αεροπορικές τους βάσεις για τον σκοπό αυτόν. «Αυτό ήταν αδιανόητο πριν από κάποιο διάστημα. Και αυτό, από πολιτική σκοπιά, είναι ο πυρήνας ενός μελλοντικού συστήματος συλλογικής ασφάλειας», λέει ο Ράινικε. Η ιδέα ενός ΟΑΣΕ για την Ευρώπη δεν είναι καινούργια. Αλλά «τώρα είναι το σωστό τάιμινγκ», συμπληρώνει, καθώς το Ισραήλ στηρίχθηκε και σε αραβικά κράτη για την άμυνά του.

Ο δρόμος για ένα τέτοιο σύστημα συλλογικής ασφάλειας είναι μακρύς. «Το Ισραήλ και οι αραβικές χώρες χρειάζονται ένα μήνυμα υποστήριξης αυτής της προοπτικής από την Ευρώπη», σημειώνει ο γερμανός διπλωμάτης.

Στην κατεύθυνση αυτή κινείται η πρόταση του ύπατου εκπροσώπου της ΕΕ, Ζοζέπ Μπορέλ, για τη σύγκληση μιας Διάσκεψης Ειρήνης με αραβικές χώρες, ΗΠΑ, ΟΗΕ, ΕΕ, αρχικά χωρίς τους Ισραηλινούς, η οποία θα μπορούσε να εξελιχθεί στη συνέχεια σε ένα σύστημα συλλογικής ασφάλειας. Προϋπόθεση είναι μία λύση για την Παλαιστίνη, τη Δυτική Οχθη του Ιορδάνη και την ανατολική Ιερουσαλήμ που θα ήταν το αντίτιμο για το Ισραήλ και την ένταξή του στο σύστημα συλλογικής ασφάλειας.