Τι έγραψε μία νεοϋορκέζικη εφημερίδα για τον θάνατο του Μπάιρον

Ο Απρίλης στις αρχές του 1824 άλλαζε το σχήμα με τα χρώματα της άνοιξης στους φυσικούς κυματοθραύστες της λιμνοθάλασσας. Τα νησάκια Σκρόφες, Τουρλίδα και πιο μέσα, το Βασιλάδι, η Κλείσοβα, ο Ντολμάς και η έσωθεν τρανή «νησίδα», το Αιτωλικό, ήταν οι πορείες ζωής του ποιητή στη δεύτερή του πατρίδα. Ο Λόρδος Βύρων, έφιππος παρέα με τον κόμητα Πέτρο Γκάμπα, μάθαινε το  ελληνικό τοπίο που τόσο ύμνησε στα ποιήματά του. Ο καιρός βροχερός, η ελληνική άνοιξη στην αστάθειά της και το κυνήγι της αγριόπαπιας στη λιμνοθάλασσα με το πλεούμενο του Γαζή αδύνατο πάλι και πάλι. Ο Τζορτζ Γκόρντον Μπάιρον από τις 30 Μαρτίου πολίτης της πόλεως του Μεσολογγίου και με τις βούλες των προυχόντων.

Εγραφε στην ημέρα των τριακοστών έκτων γενεθλίων του στις 21 Ιανουαρίου του 1824 στο τελευταίο του ποίημα που απήγγειλε ενώπιον Μεσολογγιτών σε φιλικό σπίτι που τον φιλοξενούσαν και κατέληξε στο:

«κοίταξε γύρω σου

και αφ’ ού το μνήμα σου χωρίσεις

πέσε σ’ αυτό ν’ αναπαυθείς».

Οι θεράποντες ιατροί του, γύρω από το κρεβάτι του πόνου, του πρότειναν αφαίμαξη με βδέλλες για να πέσει ο πυρετός που τον βασάνιζε τις τελευταίες μέρες. Αρνήθηκε την πρώτη φορά λέγοντάς τους «Δεν έχετε άλλο φάρμακο εκτός από την αφαίμαξη; Περισσότεροι άνθρωποι πεθαίνουν από το νυστέρι πάρα απ’ τη λόγχη».

Ο περίπατος στη λιμνοθάλασσα κάτω από την απότομη νεροποντή και η επιστροφή με λέμβο στην οικία φιλοξενίας του με τον δυνατό αέρα να τον κτυπά σε ολόκληρο το σώμα του θέριεψε τον πυρετό που τον «έψησε» για αρκετές μέρες.

«ΘΕΛΩ ΝΑ ΚΟΙΜΗΘΩ». Κυριακή του Πάσχα των Ελλήνων, ο Λόρδος άρχισε να μιλά με ακατάληπτο τρόπο: «Καημένη Ελλάς, καημένη πόλη, φτωχοί μου υπηρέτες. Γιατί να μην το ξέρω αυτό ενωρίτερα. Η ώρα μου έφτασε.

Δεν φοβάμαι τον θάνατο. Μα γιατί να μην έχω πάει σπίτι μου πριν έρθω εδώ;».

Κατά τις 6 το βράδυ είπε «θέλω να κοιμηθώ» και βυθίστηκε σε ύπνο από τον οποίο δεν ξύπνησε ποτέ. Σημεία των καιρών όπως πίστευαν οι Μεσολογγίτες συνόδεψαν αυτόν τον ύπνο. «Η  νύχτα ήταν πολύ άγρια. Αστραπές και βροντές  έσκιζαν αδιάκοπα το σκοτάδι.

Τα νησιά στις λάμψεις των  αστραπών πέρα στη λιμνοθάλασσα διέγραφαν  τη σκοτεινή τους σιλουέτα, οι στρατιώτες, οι βοσκοί, οι καπεταναίοι στα καταφύγιά τους κρυμμένοι δεν ήξεραν για το πένθιμο γεγονός. Πίστευαν όπως και οι πρόγονοί τους ότι σημεία και τέρατα συνοδεύουν τον θάνατο ενός ήρωα».

Οι γιατροί έπιασαν τον σφυγμό του. Ο Λόρδος ήταν νεκρός. «My God, I fear his Lordship is gone», αναφώνησε ο Φλέτσερ που αγρυπνούσε δίπλα του. Το μαντάτο πλημμύρισε την πόλη, ο Λόρδος Βύρων πέθανε. Την επομένη η Προσωρινή Διοίκησης της  Ελλάδος στην επίσημη ανακοίνωσή της με ημερομηνία 7 Απριλίου 1824 αναφέρει μεταξύ άλλων: «Οι παρούσαι χαρμόσυνοι ημέραι έγιναν δι’ όλους εμάς ημέραι πένθους. Ο Λορδ Νόελ Βύρων πέρασε σήμερον εις την άλλην ζωήν περί τας ένδεκα την εσπέραν μετά μίαν ασθένεια φλογιστικού ρευματικού πυρετού 10 ημερών. Και πριν ακόμα χωρισθή η ψυχή από το σώμα, η κοινή κατήφεια έλεγε όσην θλίψη ησθάνετο η καρδιά όλων και όλοι, μικροί, μεγάλοι, άνδρες και γυναίκες, νικημένοι από την θλίψιν, ελησμονήσατε το Πάσχα».

ΠΡΩΤΗ ΕΙΔΗΣΗ ΠΑΝΤΟΥ. Η προκήρυξη με αριθμό 1185 της Προσωρινής Διοικήσεως της Ελλάδος με την υπογραφή του Αλεξάνδρου Μαυροκορδάτου και του γραμματέα Γεωργίου Πραΐδη κυκλοφόρησε στην Ελλάδα και στο εξωτερικό και αποτέλεσε πρώτη είδηση στις εφημερίδες όλου του τότε γνωστού  κόσμου.

Μοναδικό τεκμήριο της περιόδου είναι η εφημερίδα που βρίσκεται και φυλάσσεται στο Ιστορικό Αρχείο Ευγενίας Αντωνίου Σκιαθά με τίτλο «The Albion» – British Colonial And Foreign Weekly Gazzette (Νέα Υόρκη, Σάββατο 10 Ιουλίου 1824).

Το εν λόγω τεκμήριο παρουσιάστηκε, για πρώτη φορά, σε ειδική εκδήλωση στην ελληνική πρεσβευτική κατοικία στο Λονδίνο χθες, 19 Απριλίου, ημέρα που συμπληρώθηκαν 200 χρόνια από τον θάνατο του Λόρδου Βύρωνα.

H εφημερίδα αυτή κυκλοφόρησε μετά από μερικούς μήνες με την είδηση του θανάτου του Λόρδου Βύρωνα στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η είδηση για να διαβεί τον Ατλαντικό Ωκεανό με τα εμπορικά πλοία της εποχής έκανε μερικές εβδομάδες έως και μήνες για να φτάσει στην απεκεί ακτή. Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα της Νέας Υόρκης τρεις μήνες μετά τον θάνατό του. Το σημαντικό σε αυτή την έκδοση είναι ότι δεν υπήρχε η δυνατότητα της μεταφοράς του κειμένου στα ελληνικά. Δημοσιεύθηκε ατόφια η προκήρυξη της Προσωρινής Διοίκησης ακριβώς όπως δημοσιεύθηκε και στα «Ελληνικά Χρονικά» στο Μεσολόγγι στην εφημερίδα των πολιορκημένων από τον Ι. Μάγερ και τον Δ. Μεσθενέα.

Ο Λόρδος Βύρων πέρασε στην αιωνιότητα και η είδηση του θανάτου του απασχόλησε όλη την ανθρωπότητα τότε.

Ο Αντώνης Δ. Σκιαθάς είναι ποιητής, πρόεδρος του Γραφείου Ποιήσεως και ιδρυτής του Διεθνούς Φεστιβάλ Ποίησης Πάτρας