Γαλλία: σχολική βία και εθελοτυφλία

Στη Γαλλία, παραμελήθηκε (επίτηδες και δολίως) και, παρά τους τραυματισμούς και τους φόνους, υποβαθμίζεται συστηματικό το φαινόμενο της βίας στο σχολικό περιβάλλον: έτσι κι αλλιώς, εθελοτυφλούμε σε όλες τις ενδείξεις κοινωνικής διάλυσης. Να τι συμβαίνει εδώ και πάνω από τρεις δεκαετίες: οι καθηγητές φοβούνται μήπως ξεστομίσουν κάτι που προσβάλλει το Ισλάμ (σε τέτοια περίπτωση τα «παιδιά» μαζί με τους γονείς τους θα αντιδράσουν βιαίως)· οι μαθήτριες από μουσουλμανικές οικογένειες φοβούνται μήπως οι ομόθρησκοί τους –αγόρια και κορίτσια– τις θεωρήσουν ανεπαρκώς ευσεβείς και τους επιτεθούν (στο γαλλικό σχολείο ακούγεται πολύ ο χαρακτηρισμός «πουτάνα» για ανεπαρκώς ευσεβείς μουσουλμάνες). Στη βία του σχολείου προστίθεται η παραδοσιακή δράση των νταήδων που μεταφέρουν στο σχολικό περιβάλλον τις χειρονομίες των συμμοριών. Το φαινόμενο εμφανίζει καθημερινή συχνότητα και ενισχύεται από τη συμπεριφορά των γονέων των θυτών οι οποίοι υποδαυλίζουν και υπερασπίζονται τις βίαιες πράξεις των παιδιών τους. Εννοείται ότι, παραλλήλως, εκτυλίσσονται σωματικές και ψυχολογικές μορφές κακοποίησης, παρενόχλησης και διαδικτυακού εκφοβισμού για τις οποίες δεν μαθαίνουμε ποτέ τίποτα διότι τα παιδιά και οι καθηγητές δεν τολμούν να μιλήσουν. Εδώ πάντως αναφέρομαι περισσότερο στη βία που καταλήγει σε τραυματισμούς και φόνους: τούτη την εποχή, κάθε μέρα, ένα παιδί ή ένας καθηγητής μεταφέρεται στο νοσοκομείο· άλλοτε σε κώμα, άλλοτε όχι.

Η γαλλική αριστερά επέβαλε επί πολλά χρόνια τη σιωπή και την υποβάθμιση του φαινομένου ερμηνεύοντάς το, όπως συνηθίζει με όρους εισοδηματικής ανισότητας, περιθωριοποίησης και αδυναμιών στο εκπαιδευτικό σύστημα, το οποίο, κατά τη γνώμη της, χρειάζεται περισσότερα «κονδύλια»: η γνωστή, η ακαταμάχητη ιδεολογική αβελτερία. Η αριστερά αρνείται να αντιμετωπίσει οποιοδήποτε πρόβλημα σχετίζεται με τη μη εφαρμογή νόμων που δεν της αρέσουν (όπως η κοσμικότητα), με τη διατάραξη της τάξης (εφόσον εξισώνει την ευταξία με τον αυταρχισμό) και με την αψηφισιά της τιμωρίας (όπως παντού, προωθεί την «επιείκεια», ιδιαίτερα προς τους νέους τούς οποίους παραχαϊδεύει). Επιπλέον, για την αριστερά οι μουσουλμάνοι και τα άτομα που προέρχονται από τη μετανάστευση έχουν πάντοτε το δίκιο με το μέρος τους. Αυτή η πολιτική, με την οποία συμφωνούν λίγο-πολύ οι μισοί Γάλλοι (πρόκειται για δουλοπρέπεια), έχει δημιουργήσει παράδοση ασυλίας για όσους παραβιάζουν τους νόμους, μαζί με μια κατάσταση αυτολογοκρισίας έναντι μιας πολιτικοθρησκευτικής μειονότητας.

Η βία με μαχαίρια και ψαλίδια έχει συνήθως τους εξής στόχους: 1) καθηγητές που επιμένουν στην κοσμικότητα (π.χ. αναφέρονται στο εκκοσμικευμένο κράτος ή ζητούν από μαθήτριες να μη φορούν τη μουσουλμανική μαντίλα στη σχολική τάξη) 2) ομοφυλόφιλους καθηγητές 3) καθηγήτριες που ντύνονται «απρεπώς», π.χ. με μίνι φούστα 4) «αυστηρούς» καθηγητές με δήθεν υπερβολικές ακαδημαϊκές απαιτήσεις 5) μαθήτριες που ενώ προέρχονται από μουσουλμανικές οικογένειες συγχρωτίζονται με μη μουσουλμάνους, ακούνε μουσική ή δραστηριοποιούνται σε αθλήματα «ακατάλληλα για γυναίκες». Το πιο εξωφρενικό είναι ότι οι αριστερές οργανώσεις μαθητών στα γαλλικά λύκεια στηρίζουν παρόμοιες διεκδικήσεις και ότι η επικρατούσα νοοτροπία συμπυκνώνεται στην απόρριψη της κοσμικότητας του γαλλικού κράτους και του σχολείου και στην άρνηση του επιλεγόμενου «σοκ των γνώσεων» –κοντολογίς, οι συνδικαλιστές ζητούν να προσαρμοστεί το επίπεδο των σπουδών στους λιγότερο επιμελείς και επιδεκτικούς. Παραλλήλως, οι αριστερές οργανώσεις μαθητών –ένας θεσμός που δεν θα έπρεπε να έχει επινοηθεί– καταγγέλλουν τη «θεσμική βία» εξισώνοντας τη βία των μαχαιριών με την «επιβολή προτύπων» εκ μέρους του εκπαιδευτικού προσωπικού. Επίσης, εξισώνουν τον μουσουλμανικό πληθυσμό με τις κοινότητες ΛΟΑΤΚΙ+ μολονότι οι ΛΟΑΤΚΙ+ δεν έχουν χειρότερο εχθρό από το Ισλάμ. Τέλος, όπως θα περίμενε κανείς, η προπαγάνδα περί θεσμικής βίας του σχολείου, ρατσισμού και διακρίσεων στο σχολικό περιβάλλον (όλα αυτά είναι βεβαίως νοσηρές φαντασιώσεις) διαχέεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με αποτέλεσμα επιδείνωση της στάσης των παιδιών μαζί με μια σειρά από ψυχικές διαταραχές.

Η εθελοτυφλία είναι η προεπιλεγμένη συμπεριφορά στη Γαλλία. Το hastag #PasdeVague που δημιουργήθηκε το 2018 ήταν μια μικρή προσπάθεια να αρχίσουμε να μιλάμε για όσα υφίστανται οι δάσκαλοι και οι μαθητές –αλλά δεν είμαι πολύ αισιόδοξη. Κανείς δεν θέλει να ταράξει να νερά· οι εκπαιδευτικοί πασχίζουν απλώς να επιζήσουν –άλλωστε, πολλοί εξ αυτών, εφόσον πρόσκεινται στην άκρα αριστερά, κάνουν τα χατίρια των κακών μαθητών και των μελλοντικών κακών πολιτών. Έτσι, αν και μακροπρόθεσμα η βία στο σχολείο έχει τεράστιο κοινωνικό και οικονομικό κόστος, οι σχολικές και πολιτειακές αρχές αρνούνται να κατονομάσουν το πρόβλημα (είναι σαφές ότι η υπουργός Παιδείας Νικόλ Μπελλουμπέ αποφεύγει να ορίσει τις αιτίες του) και να παραδεχτούν την έκτασή του: μέχρι το 1998, θεωρούσαν ότι η βία ήταν περιθωριακό φαινόμενο κι ότι αφορούσε «ρατσιστικά» επεισόδια –ρατσιστικά εναντίον ποίου; Στη Γαλλία δεν αναγνωρίζεται ως ρατσισμός η επίθεση ισλαμιστών εναντίον μη-ισλαμιστών ή εναντίον μουσουλμάνων ενταγμένων στη γαλλική κοινωνία: το μέλημα περιορίζεται στο να μη συμβαίνει το αντίστροφο· να μη στιγματίζονται οι ισλαμικές κοινότητες ακόμα κι όταν πρόκειται για σαλαφιστές.

Αν και οι στατιστικές και οι καθημερινές ειδήσεις έχουν διαταράξει τον λήθαργό μας, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, καταγγέλλεται μόνο το 30% των επιθέσεων εναντίον καθηγητών: στις περισσότερες περιπτώσεις είναι ο καθηγητής που ζητεί συγνώμη από τον επιτιθέμενο, παραδεχόμενος ότι, άθελά του, είπε μια άστοχη λέξη και τον «πρόσβαλε». Οι περισσότεροι καθηγητές, μετά από βίαια επεισόδια είτε τίθενται σε διαθεσιμότητα, είτε παραιτούνται. Κάτι παρόμοιο ισχύει και για τους μαθητές που είναι ακόμα λιγότερο εξοπλισμένοι να διαχειριστούν εκφοβισμό και βία: αλλάζουν σχολείο, μετακομίζουν στην παραπάνω γειτονιά. Μ’ αυτά και μ’ εκείνα, παρατηρούνται δύο παράπλευρα φαινόμενα: 1) πολλά θύματα βίας παρακάμπτουν τις σχολικές αρχές και απευθύνονται στα ΜΜΕ, με αποτέλεσμα, λόγω της δημοσιότητας, να μην μπορούν να κυκλοφορήσουν ελεύθερα και να χρειάζονται αστυνομική προστασία 2) όλο και λιγότεροι Γάλλοι θέλουν να εργαστούν στα δημόσια σχολεία, αφήνοντας το πεδίο ελεύθερο στην ισλαμοαριστερά –η οποία, όπως είπα, παράγει δυσανάλογο αριθμό εκπαιδευτικών.