Αν σκηνοθετούσα σήμερα τον Μπράντο…

Γιώργος Σιούγας, «Γάλα», «The One Note Man»

«…θα επέλεγα τους “Φυγάδες του Μιζούρι”»

O Ρόμπερτ Ντιβάλ, μιλώντας για τη συνεργασία του με τον Μπράντο στην ταινία «Ο Νονός», είπε πως o θρυλικός ηθοποιός ελαχιστοποιούσε την αίσθηση της αρχής και του τέλους μιας σκηνής, που συνήθως οριοθετείται με το «Action» και το «Cut» («Πάμε» και «Στοπ» αντίστοιχα στα ελληνικά γυρίσματα). Εξηγεί ότι εμφανιζόταν μπροστά στην κάμερα όπως ακριβώς ήταν και πριν ακουστεί η λέξη «Action». Δεν υπήρχε διαφορά μεταξύ του «πριν» και του «μετά», είχε βρει τον τρόπο δηλαδή απλώς να υπάρχει μέσα στον χαρακτήρα που υποδυόταν, χωρίς να δίνει την αίσθηση ότι «παίζει» κάτι. Ο,τι και αν έκανε μπροστά από την κάμερα, ακόμα και το τίποτα, είχε ενδιαφέρον. Η ίδια του η σκέψη «έγραφε» στο πανί και το κάθε καρέ ήταν γεμάτο με την τεράστια παρουσία του ακόμα κι όταν τάιζε τα ψαράκια του στο φόντο, χωρίς λόγια, την ώρα που οι υπόλοιποι ηθοποιοί μέσα στη σκηνή μιλούσαν. Οταν ο Μπράντο έμπαινε στο πλάνο, δεν είχες επιλογή: τα μάτια σου ήταν καρφωμένα πάνω του.

Οι υποκριτικές επιλογές του και το ένστικτό του φυσικά φανερώνουν την ευφυΐα του, όπως για παράδειγμα το ότι διάλεξε να παίξει τον Βίτο Κορλεόνε ως έναν άξιο σεβασμού, ευγενή οικογενειάρχη και όχι αυτό που στην ουσία ήταν, ένας αναμφίβολα ισχυρός, συχνά αμείλικτος δολοφόνος και με πολλή εξουσία χαρακτήρας. Ο Μπράντο ήταν ηθοποιός που έχε βρει τρόπο να μετατρέπει την «υποκριτική» σε «συμπεριφορά» με τρόπο τόσο οργανικό που δεν υπήρχε ούτε μια στιγμή ψέματος σε οτιδήποτε έκανε (ακόμα και ως ο πατέρας του Superman Τζορ-Ελ!). Η επιρροή του σε πολλούς μεγάλους ηθοποιούς της επόμενης γενιάς (Ρόμπερτ Ντε Νίρο, Μέριλ Στριπ, Ντάστιν Χόφμαν, Αλ Πατσίνο, Τζιν Χάκμαν, Ρόμπερτ Ντιβάλ) είναι γνωστή και παραμένει μέχρι σήμερα ίσως ο πιο διάσημος άντρας ηθοποιός στην ιστορία του Χόλιγουντ. Υπό τη διδασκαλία της Στέλα Αντλερ η οποία αγκάλιασε τη μέθοδο Στανισλάφσκι ο Μπράντο άλλαξε την υποκριτική στο Χόλιγουντ για πάντα.

H ταινία «Οι φυγάδες του Μιζούρι» (1976) συχνά αναφέρεται ως η ταινία που σκότωσε την καριέρα του, όμως παραμένει για μένα μια από τις καλύτερες ερμηνείες του. Υποδύεται τον Λι Κλέιτον, στην ουσία έναν σαδιστή, ένα όργανο του νόμου, ο οποίος όμως αρνείται να υπακούσει στις διαταγές του εργοδότη του. Η αναρχική αυτή πλευρά του χαρακτήρα που υποδύεται ήρθε και «κούμπωσε» τέλεια με τις αναρχικές επιλογές του Μπράντο, ο οποίος αντικαθιστά χωρίς λόγο και αιτία την ιρλανδέζικη προφορά του με αγγλική και ντύνεται ενίοτε με γυναικεία ρούχα. Το αποτέλεσμα είναι το πορτρέτο ενός απρόβλεπτου, επικίνδυνου και ματαιόδοξου αντιήρωα που σε κάθε σκηνή μάς εκπλήσσει και που ερμηνεύεται με τεράστιο ενδιαφέρον. Στην εισαγωγική σκηνή του, ο Μπράντο εμφανίζεται με πονόδοντο, γαντζωμένος στα πλευρά του αλόγου, και αφού εισβάλλει χωρίς κανέναν σεβασμό σε μια κηδεία, καταλήγει να χρησιμοποιεί τα παγάκια πάνω στα οποία διατηρείται ο νεκρός για να ανακουφιστεί. Αν μπορούσα να γυρίσω μια σκηνή μαζί του, θα διάλεγα την εισαγωγική σκηνή του αναρχικού, ψυχοπαθή Λι Κλέιτον από τους «Φυγάδες του Μιζούρι».

Μίνως Νικολακάκης, «Μαριονέτα», «Το πατάρι»

«…θα επέλεγα το “Νησί του δρος Μορό”»

«Γνώρισα» τον Μάρλον Μπράντο στη μεγάλη οθόνη στα τέλη της δεκαετίας του 1990, με τις εκ διαμέτρου αντίθετες ταινίες «Το νησί του δρος Μορό» και «O Γενναίος». Ο κατά πολλούς σημαντικότερος κινηματογραφικός ηθοποιός, που αναπροσδιόρισε τον όρο ερμηνεία και με μοναδικό τρόπο «ζωντάνευε» τους χαρακτήρες του με το προσωπικό του βίωμα, είχε αφήσει πίσω του την εποχή των Στάνλεϊ Κοβάλσκι, Βίτο Κορλεόνε και Συνταγματάρχη Κουρτς. Ακόμα όμως και στις τελευταίες του ταινίες, που ο ίδιος έδειχνε να περιφρονεί, ο Μπράντο έδειχνε τη σπίθα του ταλέντου του σαν το απόσταγμα της ζωής του. Ο «Μορό» είναι μια «προβληματική» ταινία με θέμα ταυτότητας, παρότι υπήρχαν όλα τα κατάλληλα «συστατικά» και μια υπέροχη «συνταγή». Βασισμένη στη νουβέλα του Η.G. Wells, είναι η ιστορία ενός μεγαλομανούς γιατρού (τον υποδύεται ο Μπράντο) σε ένα απομονωμένο νησί όπου – ως ιερόσυλος Θεός – δημιουργεί μια κοινωνία ανθρώπινων εξαμβλωμάτων. Οι παράλογες απαιτήσεις και οριακές επιλογές που επέβαλε ο Μπράντο στην παραγωγή κάνουν αβέβαιο αν ήταν απλώς η κυνικότητά του απέναντι σε ένα κινηματογραφικό σύστημα ή αν ο ίδιος – υπέρβαρος και εμφανώς ταλαιπωρημένος από τη ζωή και την αυτοκτονία της κόρης του – προσπαθούσε να «βγάλει» το αίσθημα μάταιου ελέγχου πάνω στην ίδια την ταινία, συντελώντας σε ένα εξάμβλωμα, παρά τις προσπάθειες των συντελεστών να τον περιορίσουν. Θα ήταν ενδιαφέρον αν αυτή η ταινία ξαναγινόταν, δίνοντας όμως λευκή επιταγή στη δημιουργική κατεύθυνση του Μπράντο, αφήνοντάς τον να «κυριαρχήσει» πάνω στην ταινία, σαν άλλος δρ Μορό. Ισως τότε να είχαμε στα χέρια μας μια παρανοϊκή αλλά επίκαιρη αλληγορία.