Το Ιμαρέτ της Κομοτηνής πέρα από πτωχοκομείο

Eνα μουσουλμανικό τέμενος κρυβόταν στο λεγόμενο Παγοποιείο της Κομοτηνής, το κτίριο που βρίσκεται δίπλα ακριβώς από το Ιμαρέτ της πόλης. Το μιχράμπ – η κόγχη που είναι προσανατολισμένη προς τη Μέκκα – αποκαλύφθηκε κατά τη διάρκεια εργασιών στεγανοποίησης του κτιρίου, επιβεβαιώνοντας τις υποψίες που υπήρχαν από τους ερευνητές πως είχε θρησκευτικό χαρακτήρα.

Οι εργασίες αποκατάστασης των δύο γειτονικών κτιρίων ωστόσο και η έρευνα που έγινε στο ίδιο πλαίσιο έδειξαν και κάτι επιπλέον. Πως το αρχικό κτίριο του συγκροτήματος, το Ιμαρέτ, δεν ήταν απλώς ένα πτωχοκομείο που ιδρύθηκε λίγο μετά το 1371 και ήταν σε λειτουργία έως περίπου το 1908. Ηταν ένα πολυχρηστικό συγκρότημα, όπως τα αντίστοιχα στην περιοχή της Προύσας και της Αδριανούπολης, καλύπτοντας και τις θρησκευτικές ανάγκες των κατοίκων της περιοχής. Επρόκειτο δηλαδή για ένα μοναστήρι δερβίσηδων και πτωχοκομείο ταυτοχρόνως, καθώς η έρευνα έδειξε πως τουλάχιστον τον 16ο αι., την περίοδο της ακμής του, απασχολούνταν σε αυτό 41 άτομα διαφόρων ειδικοτήτων: από καθαριστή χαλιών και καντηλανάφτη έως σεΐχη και ιμάμη.

Τα νέα αυτά δεδομένα γύρω από το κτιριακό συγκρότημα του Ιμαρέτ της Κομοτηνής – το οποίο το 1989 παραχωρήθηκε από το υπουργείο Πολιτισμού στην τοπική Μητρόπολη για να φιλοξενήσει το εκκλησιαστικό μουσείο – θα παρουσιαστούν σήμερα στις 11.30 από την αρχαιολόγο της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ροδόπης Σοφία Ακριβοπούλου και τον αρχιτέκτονα του έργου Σωτήρη Παράσχου στο πλαίσιο της ετήσιας Επιστημονικής Συνάντησης για το Αρχαιολογικό Εργο στη Μακεδονία και τη Θράκη, που διεξάγεται κάθε χρόνο αδιάλειπτα από το 1987 και φέτος στο πλαίσιό της θα παρουσιαστούν 72 ανακοινώσεις.

Το συγκρότημα του Ιμαρέτ, εκτός από το επώνυμο κτίριο, που σταμάτησε να λειτουργεί περί το 1908, αποτελούσαν επίσης το γειτονικό Εσκί Τζαμί, το οποίο επισκευάστηκε, επεκτάθηκε και συν τω χρόνω αποκόπηκε από το συγκρότημα τον 19ο αι., και το λεγόμενο Παγοποιείο, το οποίο ουσιαστικά κατασκευάστηκε προς αναπλήρωση του αποσπασθέντος τεμένους.

«Το μιχράμπ που ήρθε μετά τις πρόσφατες εργασίες στο φως με τον ανθικό διάκοσμο που το περιβάλλει επιβεβαιώνει τις υποθέσεις μας για τη λειτουργία του και αποτελεί μάρτυρα της ιστορίας του συγκροτήματος. Αντίστοιχα διευρυμένη θύρα που διατηρήθηκε ορατή στο Ιμαρέτ αποτελεί υπενθύμιση της χρήσης τού κτιρίου ως βιομηχανικού από τη ΔΕΗ», λέει στα «ΝΕΑ» η αρχαιολόγος Σοφία Ακριβοπούλου. Το Ιμαρέτ αυτή τη στιγμή είναι επισκέψιμο κατόπιν συνεννόησης με την τοπική Εφορεία Αρχαιοτήτων.

Ενα αρχαίο οινοποιείο στην Πίστυρο

Μπορεί η ανασκαφή ενός οινοποιείου να «μαρτυρήσει» τον ρόλο μιας μικρής αρχαίας πόλης; Αυτό συνέβη στην αρχαία Πίστυρο, την οποία ίδρυσαν οι κάτοικοι της Θάσου τον 7ο αι. π.Χ. 18 χλμ. ανατολικά της Καβάλας. Το στεγασμένο κτίριο με τους τέσσερις χώρους που λειτουργούσαν πιθανότατα ως ληνοί και τις δύο ορθογώνιες δεξαμενές, που ανακάλυψε η αρχαιολογική σκαπάνη, εκτιμάται ότι ήταν ένα αρχαίο οινοποιείο που βρισκόταν σε χρήση από τον 4ο έως και τον 2ο αι. π.Χ. Με το κρασί και τη μεταφορά του από τη γειτονική Θάσο, διάσημο οινοπαραγωγικό κέντρο της αρχαιότητας, συνδέονται οι μεγάλες ποσότητες εμπορικών αμφορέων που ανευρέθηκαν στον χώρο.

«Το γεγονός αυτό είναι σε άμεση συνάρτηση με τη λειτουργία της πόλης ως εμπορίου της μητρόπολης Θάσου», επισημαίνει ο αρχαιολόγος της Εφορείας Αρχαιοτήτων Χαλκιδικής και Αγίου Ορους, Κώστας Φίλης, που συνυπογράφει με τον Σ. Παπαδόπουλο τη σχετική ανακοίνωση που θα κάνουν απόψε στις 16.45 στο πλαίσιο της Συνάντησης. Ενδιαφέρον είναι, δε, ότι «κατά τον 2ο αι. π.Χ. παρατηρείται μια αλλαγή στις διατροφικές συνήθειες των κατοίκων της πόλης – καθώς εμφανίζονται ορισμένοι ιταλικού τύπου αμφορείς – που θα μπορούσε να συνδέεται και με πληθυσμιακές αλλαγές στην περιοχή».