Mια οικογένεια όχι και τόσο «κανονική»

Το «Bee sting» (εκδ. Hamish Hamilton), που κέρδισε το καινούργιο βραβείο Nero Gold (με χρηματικό έπαθλο 30.000 λιρών), είναι η οικογενειακή σάγκα των Μπαρνς, η οποία εκτυλίσσεται μετά την ιρλανδική κρίση του 2008, λίγο έξω από το Δουβλίνο, χωρίς η κοινωνικοοικονομική συγκυρία να παίζει πρωτεύοντα ρόλο στην αφήγηση. Στην επιφάνεια, η επιχείρηση μεταχειρισμένων αυτοκινήτων του πατέρα Ντίκι καταρρέει (αν και, όπως αποδεικνύεται, όχι μόνο εξαιτίας οικονομικών λόγων), η Ιμέλντα ανακαλεί τα χαμένα μεγαλεία της νιότης και του πλούτου, ο 12χρονος PJ συναντάει τον ψηφιακό φίλο του Ιθαν στα διαδικτυακά παιχνίδια, έτοιμος να το σκάσει από το σπίτι, και η μεγαλύτερη αδερφή του Κας διανύει την έρημο της εφηβείας ανακαλύπτοντας τη φιλία, το σεξ, το ποτό και την αβεβαιότητα ενός κόσμου σε κρίση.

Γενικώς, οι σελίδες όπου περιγράφεται η προεφηβική και εφηβική συμπεριφορά είναι από τις καλύτερες μέσα στο μυθιστόρημα του Ιρλανδού Πολ Μάρεϊ, κατά τι ανοικονόμητο με τις 656 σελίδες του, τα συνεχή φλασμπάκ και ορισμένες επαναλήψεις, καθώς το παρελθόν επιμένει πεισματικά να εισβάλλει στο παρόν (ενώ το μέλλον βρίσκεται ήδη σε κρίση). Σε καθένα από τα τέσσερα μεγάλα κεφάλαια αφηγητής ή αφηγήτρια γίνεται ένα εκ των βασικών προσώπων, γεγονός που επηρεάζει την οπτική της εξιστόρησης, αλλά και τη γλώσσα (το κεφάλαιο της Ιμέλντα δεν έχει στίξη, κάτι που αντιστοιχεί όχι τόσο στη «συνειδησιακή ροή» όσο στον «ασυνάρτητο» τρόπο με τον οποίο εκφράζεται). Η σκιά του Τζόναθαν Φράνζεν και η πολυφωνικότητα του Φόκνερ σίγουρα προβάλλουν πίσω από το βιβλίο του Μάρεϊ, όπου οι ιρλανδικοί θρύλοι συνταιριάζονται με τις αναφορές στον Στίβεν Κινγκ («Pet sematary») και τον Ντέιβιντ Φ. Γουάλας.

Πίσω από τις αδυναμίες και τα πάθη της μικρής οικογένειας κρύβονται οι εμμονές, τα αδιέξοδα και τα πάθη της μεγάλης ανθρώπινης κοινωνίας, όπου τίποτε δεν σημαίνει χωρίς να αποκρύβει και τίποτε δεν είναι, επειδή φαίνεται. Ιδιότητα των ηρώων εδώ είναι ότι αρνούνται: ο Ντίκι τη σεξουαλικότητά του, η Ιμέλντα την καθήλωσή της στην παλιά αγάπη για τον Φρανκ, πρόωρα χαμένο αδερφό του άντρα της, ο PJ την ίδια την πραγματικότητα. Και οι κάτοικοι της ιρλανδικής πόλης αρνούνται τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης που είναι ήδη παρούσα με τη μορφή καύσωνα και πλημμυρών.

Μάσκες

Ολοι πρέπει να αντιμετωπίσουν κάποια στιγμή τον πραγματικό εαυτό τους πετώντας τις μάσκες που μέχρι πρότινος φορούσαν – όπως κάνει πρώτος ο ίδιος ο συγγραφέας αφαιρώντας συνεχώς τις συμβάσεις από την αρχική εικόνα της «κανονικής» οικογένειας. Λέει προς το τέλος ένας από τους δευτερεύοντες χαρακτήρες: «Πρέπει να βγάλουμε τις μάσκες μας. Κι αυτό είναι δύσκολο ύστερα από μια ολόκληρη ζωή στην οποία κρυβόμασταν. Είναι δύσκολο σε υπαρξιακό επίπεδο να τις αφαιρέσουμε. Αλλά μόλις το κάνετε, ο κόσμος μεταμορφώνεται. Μόλις βγάλετε τη μάσκα, είναι σαν να γίνονται διάφανες όλες οι άλλες μάσκες και μπορείτε να δείτε ότι κάτω από τις ιδιοτροπίες και τις παραδοξότητές μας, είμαστε ίδιοι. Είμαστε ίδιοι στη διαφορετικότητά μας και στο ότι νιώθουμε άσχημα που είμαστε διαφορετικοί».