Μη κρατικά πανεπιστήμια: πιθανά κέρδη και ζημιές

Ο θόρυβος για την ίδρυση μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (ΑΕΙ) στη χώρα μας είναι υπερβολικός αφού υπήρχαν από την αρχή του περασμένου αιώνα, σύμφωνα με το Σύνταγμα του 1911. Το Πάντειο Πανεπιστήμιο ιδρύθηκε ως Σχολή Πολιτικών Επιστημών το 1924 από τους Φραγκούδη και Πάντο και το Πανεπιστήμιο Πειραιώς ως Βιομηχανική Σχολή Πειραιώς το 1938 από τον Σύνδεσμο Βιομηχάνων – Βιοτεχνών.

Τα ΑΕΙ κρατικοποιήθηκαν με το Σύνταγμα του 1952 για προφανείς λόγους. Σήμερα, το πρόβλημα δεν είναι αν πρέπει να ιδρυθούν μη κρατικά ΑΕΙ. Είναι ότι η χώρα στερείται Στρατηγικού Χάρτη Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΣΧΑΕ) με βάση τις ανάγκες της κοινωνίας. Μετά την αναξιοκρατική ανωτατοποίηση των ΤΕΙ το 2017, τα ΑΕΙ έφθασαν τα 24 με ων ουκ έστιν αριθμός σχολές και τμήματα, διάσπαρτα σε όλη την επικράτεια, ορισμένα με ασήμαντες υποδομές και ζήτηση! Επομένως, πριν από κάθε ουσιαστική μεταρρύθμιση και ίδρυση νέου ΑΕΙ, απαιτείται εξορθολογισμός του ΣΧΑΕ, με διορθώσεις λαθών του παρελθόντος, παραβλέποντας κάθε πρόσκαιρο πολιτικό κόστος.

Ο υπό διαβούλευση νόμος για μη κρατικά ΑΕΙ είναι προς τη σωστή κατεύθυνση. Ομως, δεν διασφαλίζει απολύτως ότι οι διδάσκοντες θα είναι ισοδύναμων προσόντων με των δημόσιων ΑΕΙ αφού επιτρέπει 20% να μην έχουν διδακτορικό τίτλο (άρθρο 151)^. ότι τα μη κρατικά ΑΕΙ θα έχουν επαρκείς υποδομές για διεθνώς ανταγωνιστική ποιοτική έρευνα και παραγωγή νέας γνώσης^. ότι η χώρα θα γίνει σοβαρός εξαγωγέας εκπαιδευτικών υπηρεσιών αφού δεν προσδιορίζεται η γλώσσα διδασκαλίας^. ότι δεν θα γίνει αφαίμαξη των δημόσιων ΑΕΙ από ικανούς διδάσκοντες λόγω χαμηλών αποδοχών.

Εάν τελικά επιτευχθεί ίδρυση μη κρατικών ΑΕΙ από υψηλού κύρους ξένα ΑΕΙ, σύμφωνα με τους κανόνες οργάνωσης, λειτουργίας και διαχείρισης των μητρικών ιδρυμάτων, αναμένεται θετικό αποτύπωμα στα ελληνικά πανεπιστημιακά δρώμενα. Θα ενισχυθούν το brain return, η προσέλκυση ξένων επενδύσεων, η προσέλκυση ξένων φοιτητών, η ανάπτυξη του επιστημονικού τουρισμού και θα μειωθεί το κόστος του student drain (1 δισεκατομμύριο ευρώ για 40.000 έλληνες φοιτητές σε πανεπιστήμια του εξωτερικού). Ακόμη, υπάρχει ελπίδα οι παθογένειες «μεταφερόμενο μάθημα», «αιώνιος φοιτητής», «αντιγραφή», «κομματικές παρατάξεις και παρεμβάσεις», «άσυλο», «καταλήψεις» και άλλα, απολύτως άγνωστα στα ξένα ΑΕΙ, να εξαλειφθούν από τα δημόσια ΑΕΙ.

Σε κάθε περίπτωση, η πολιτεία οφείλει να διασφαλίσει ότι τα δημόσια ΑΕΙ θα συνεχίσουν να είναι οι πυλώνες της ανώτατης εκπαίδευσης, όπως συμβαίνει διεθνώς. Οσοι επικαλούνται κίνδυνο υποβάθμισης των πτυχίων των δημόσιων ΑΕΙ, είναι οι ίδιοι που σιώπησαν όταν τα ΤΕΙ έγιναν ΑΕΙ χωρίς καμία αξιολόγηση. Η ποιότητα των μη κρατικών ΑΕΙ θα εξαρτηθεί από την τήρηση του ρυθμιστικού πλαισίου ίδρυσης και λειτουργίας, τη σοβαρότητα των ελεγκτικών μηχανισμών, των κομμάτων και γενικότερα της κοινωνίας!Ομως, επειδή υπάρχει βάσιμο ενδεχόμενο μηδενικού ενδιαφέροντος από σοβαρούς μη κερδοσκοπικούς φορείς, αυτονοήτως θα ευνοηθούν μόνο τα παραρτήματα των κολεγίων που ήδη υπάρχουν! Δηλαδή πολύς θόρυβος για το τίποτα και σίγουρα ενταφιάζεται κάθε προοπτική σοβαρών μη κρατικών ΑΕΙ στο μέλλον!

Η Καλλιόπη Α. Ρουμπελάκη – Αγγελάκη είναι ομότιμη καθηγήτρια Βιολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης