Διαφθορά, οργανωμένο έγκλημα και η στρογγυλή θεά

Διαφθορά, διεθνές οργανωμένο έγκλημα και η στρογγυλή θεά στη μέση. Κοιτώντας τον χάρτη του διεθνούς οργανωμένου εγκλήματος, εύκολα διαπιστώνει κανείς πως τόσο η Ρωσία, όσο και οι χώρες της Ανατολικής Ασίας και του Περσικού Κόλπου – δηλαδή αυτές που κυρίως αναπτύσσουν έντονη επιχειρηματική δραστηριότητα μέσω του δυτικού ποδοσφαίρου – φιγουράρουν στις πρώτες θέσεις της διαφθοράς και κάθε είδους παράνομων δραστηριοτήτων.

Από την άλλη, η Κίνα και οι γειτονικές της χώρες έχουν συνδέσει το όνομά τους με τη διακίνηση ναρκωτικών. Ιδιαίτερα η Κίνα, συνιστά έναν από τους βασικούς παραγωγούς και κομβικούς διακινητές παράνομων ναρκωτικών στην ανατολική Ασία. Το δίκτυο διακίνησής της είναι ευρύτατο: από την άλλη άκρη του Ειρηνικού, τις ΗΠΑ και το Μεξικό, και τη Δυτική Ασία (Αφγανιστάν, Πακιστάν) στην παγκόσμια αγορά, μέσω της ναυτιλιακής δραστηριότητας που διαθέτει. Και όπως συμβαίνει σε αυτές τις περιπτώσεις, η παράνομη διακίνηση ναρκωτικών συνεπάγεται και παράνομο εμπόριο όπλων για λόγους προστασίας.

Παρόµοιο είναι το σκηνικό στις χώρες του Κόλπου. Τα τελευταία χρόνια έχουν συνδέσει το όνομά τους με την παράνομη διακίνηση όπλων. Πρόσφατα μάλιστα η διαρροή απόρρητων διπλωματικών εγγράφων κατέδειξε ότι Σαουδική Αραβία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα χρηματοδοτούσαν, μέσω «ευεργετών», με 100 εκατ. δολάρια τον χρόνο σχολεία στο Πακιστάν τα οποία πρόσκεινται σε ομάδες του ακραίου ισλαμισμού. Το δε Κατάρ φέρεται να έχει παίξει ενορχηστρωτικό ρόλο στην ανατροπή του Καντάφι, καθώς προμήθευε με παράνομα όπλα τους αντάρτες και τα ακραία μέρη του Εθνικού Μεταβατικού Συμβουλίου.

Σε ό,τι αφορά τα ρωσικό κεφάλαια, οι «σωτήρες» του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου, είναι κυρίως προσωπικότητες που σχετίζονται με τη ρωσική μαφία και τις διεφθαρμένες πρακτικές της. O Αμπραμόβιτς, μεταξύ άλλων, κρίθηκε ένοχος για εξαπάτηση του πρώην συνεταίρου του Μπόρις Μπερεζόφσκι, καθώς ο τελευταίος αναγκάστηκε να πουλήσει το μερίδιό του από την εταιρεία φυσικού αερίου Sibneft στον Αμπραμόβιτς σε τιμή κατώτερη της πραγματικής της αξίας, αφού ο τελευταίος τον απείλησε ότι αν δεν το κάνει θα μεσολαβήσει ώστε ο Πούτιν να προβεί στην εκποίησή της σε εξευτελιστική τιμή.

Στο ίδιο µήκος κύµατος κινείται και o Ουσμάνοφ. O ουζμπέκος μεγιστάνας και ιδιοκτήτης της Αρσεναλ θεωρείται «αφεντικό» της ρωσικής και ουζμπέκικης μαφίας. Επί Σοβιετικής Ενωσης μάλιστα είχε φυλακιστεί εξαιτίας της γκανγκστερικού τύπου δράσης του. Κάτι ανάλογο συμβαίνει και με μεγαλομέτοχο της ελβετικής Xamax: η πρόσφατη εξαγορά της ομάδας από τον Τσετσένο Τσαγκάεφ και οι τακτικοί ελιγμοί του τελευταίου να αποφύγει έναν εις βάθος έλεγχο των οικονομικών του, συνδέονται μάλλον με την εμπλοκή του σε ανάλογου τύπου παράνομες δραστηριότητες.

Η απόκτηση κερδών από τέτοιου είδους δραστηριότητες, συχνά αναζητεί τον δρόμο της νομιμοποίησής τους σε χώρους όπου o οικονομικός έλεγχος είναι περιορισμένος, είτε καθίσταται εξαιρετικά δύσκολος. Και το ποδόσφαιρο για αυτό. Καταρχάς γιατί o συγκεκριμένος χώρος είναι μια αγορά στην οποία δεν υφίστανται κανενός είδους περιορισμοί προκειμένου να εισέλθει κάποιος.

Επιπλέον, το δίκτυο των παραγόντων που εμπλέκονται είναι εξαιρετικά διευρυμένο. Ομάδες, παίκτες, σύλλογοι, χορηγοί, Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, μέτοχοι, δεξαμενές ταλέντων, μάνατζερ, ακόμα και κυβερνητικά στελέχη, είναι μέρη ενός συνόλου όπου η διαφθορά καθίσταται ευκολότερη για όλους ανεξαιρέτως ενώ η διαφάνεια δεν μπορεί να εξυπηρετηθεί: εφόσον πολλές συναλλαγές καταλήγουν στην ομάδα συχνά μέσω offshore λογαριασμών, είναι δύσκολο να ακολουθήσει κανείς την πορεία του χρήματος. Παράλληλα, το νομικό πλαίσιο που καλύπτει το ποδόσφαιρο εμπίπτει σε ένα μεγάλο ποσοστό στις εκάστοτε εθνικές αρχές, ενώ ούτε η UEFA ούτε η FlFA, αν και είναι αρμόδιες για την επίβλεψη του νομίμου των πρακτικών και τη διαφύλαξη του ποδοσφαίρου από παράνομες δραστηριότητες, δεν έχουν τη νομική δυνατότητα διερεύνησης και επιβολής ποινών στους τυχόν υπαίτιους που βλάπτουν την ακεραιότητα του ποδοσφαίρου, εκτός από την επιβολή «ποδοσφαιρικής φύσεως» ποινών.

Ολα αυτά καταδεικνύουν ότι όσο πιο μεγάλος είναι o τομέας του ποδοσφαίρου και όσο μεγαλύτερη απήχηση έχει στην κοινωνία, τόσο πιο διάτρητος είναι. Κι αυτό είναι μια πραγματικότητα στην περίπτωση της Ευρώπης. Συν τοις άλλοις, η παρούσα παγκόσμια οικονομική κρίση και η δυσχερής θέση στην οποία έχουν περιέλθει πολλοί αθλητικοί σύλλογοι, έχουν καταστήσει την εξεύρεση επενδυτών εξαιρετικά δύσκολη, με αποτέλεσμα να ενδιαφέρονται περισσότερο για την επιβίωσή τους παρά για την προέλευση των χρημάτων, που εισρέουν στα ταμεία τους.

Δεδοµένου δε ότι τα ποσά που διακινούνται είναι τεράστια, καθώς για παράδειγμα δεν μπορεί να εκτιμηθεί με αντικειμενικά κριτήρια το ταλέντο ενός παίκτη ή να προεξοφληθεί η ανοδική πορεία μιας ομάδας λόγω των ηχηρών μεταγραφών, το ξέπλυμα βρώμικου χρήματος διευκολύνεται.

Ετσι, εύκολα, μέσω του ποδοσφαίρου, μπορεί να εμφανίσει κανείς ως νόμιμα, χρήματα που απέκτησε με αθέμιτες μεθόδους, ή και αντίστροφα, να αποκτήσει παράνομα κέρδη με απόλυτα νόμιμο τρόπο. Σε αυτήν την περίπτωση σημαντικό ρόλο έχουν παίξει τα στοιχήματα. Δεδομένου δε ότι μιλάμε για στοιχήματα σε παγκόσμιο επίπεδο, οι εταιρείες που τα διαχειρίζονται (offshore ως επί το πλείστον), καλά οργανωμένες και στελεχωμένες με επαγγελματίες, έχουν να κάνουν με ένα ευρύ δίκτυο μεσαζόντων, με αποτέλεσμα να μην έχουν σαφή εικόνα του ποιος πραγματικά επενδύει και για ποιον λόγο.

Για παράδειγµα, η περίπτωση των ασιατικών χωρών είναι αρκετά ενδιαφέρουσα, διότι οι οργανισμοί στοιχήματος, που εδρεύουν εκεί, στοιχηματίζουν σωρηδόν στην αφρόκρεμα του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου και έχουν προκαλέσει σοβαρές υπόνοιες για στήσιμο αγώνων και δωροδοκίες.

Πέραν αυτού, ως αποτέλεσμα δωροδοκίας και διαφθοράς χαρακτηρίστηκε η απόφαση της FIFA να αναθέσει τη διοργάνωση του Παγκοσμίου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου το 2018 και το 2022 στη Ρωσία και το Κατάρ αντίστοιχα. Δύο μέλη της επιτροπής κατηγορήθηκαν για χρηματισμό, ενώ είναι απορίας άξιο που οι δύο αυτές χώρες κατάφεραν να αναλάβουν την κορυφαία αυτή αθλητική διοργάνωση. Ειδικότερα η περίπτωση του Κατάρ προκαλεί μεγάλη εντύπωση, καθώς η χώρα όχι απλά δεν έχει φιλοξενήσει ξανά τέτοιου είδους διοργάνωση, αλλά ακόμα και η σχέση της με το ποδόσφαιρο είναι μηδαμινή, αν εξαιρέσει κανείς τα χρήματα που έχει επενδύσει μέχρι στιγμής στο ευρωπαϊκό πρωτάθλημα…

Παρά τα όσα µπορεί να διακυβεύονται τελικό στον χώρο του ποδοσφαίρου, το σίγουρο είναι πως οι περιπτώσεις εκείνες που σχετίζονται με διαφθορά ή ξέπλυμα χρήματος μέσω του αθλήματος είναι πολύ δύσκολο να διαλευκανθούν. Αγοράζοντας μια ομάδα, αγοράζει κανείς και κοινωνικό στάτους ικανό να τον καθιερώσει στα μάτια μιας ολόκληρης κοινωνίας, καθαγιάζοντας τις κάθε είδους παράνομες δραστηριότητές του!

Παράλληλα αποκτά εύκολη πρόσβαση στο πολιτικό και επιχειρηματικό κατεστημένο, καθώς στο ποδόσφαιρο πάνω από όλα μετράνε οι δημόσιες σχέσεις και πολύ λιγότερο ο επαγγελματισμός των κάθε είδους παραγόντων. Από τη στιγμή που ο οποιοσδήποτε επενδυτής καταξιώνεται με αυτόν τον τρόπο, είναι εξαιρετικά δύσκολο να καταγγελθούν επισήμως οι όποιες παράνομες πτυχές του κέρδους του, καθώς ούτε η ίδια η ομάδα επιθυμεί την αποπομπή του, από φόβο απώλειας κεφαλαίων και φιλάθλων, ούτε και ο ίδιος θα επιτρέψει τον διεθνή διασυρμό του ονόματός του.

Υπό αυτές τις συνθήκες, ως φίλαθλοι, μόνο υποψίες μπορούμε να έχουμε για το τι πραγματικά πλαισιώνει τον χώρο του ποδοσφαίρου και πόσο καθαρά είναι εντέλει τα κεφάλαια που εισρέουν στην Ευρώπη μέσω αυτής της νέας ευρωπαϊκής ελίτ που αναδύεται…