Στο Πάνθεον από χθες ο γαλλοαρμένιος αντιστασιακός Μισάκ Μανουσιάν

^«Εντάχθηκα στον Απελευθερωτικό Στρατό ως εθελοντής και πεθαίνω σε απόσταση αναπνοής από τη Νίκη και τον στόχο. Καλότυχοι εκείνοι που θα επιβιώσουν και θα γευτούν τη γλύκα της αυριανής ελευθερίας και ειρήνης. Είμαι βέβαιος ότι ο γαλλικός λαός και όλοι οι μαχητές της ελευθερίας θα τιμήσουν επάξια τη μνήμη μας». Ακριβώς 80 χρόνια αφότου εξέφρασε την επιθυμία αυτή, μόλις δύο ώρες προτού εκτελεστεί από τους Ναζί στο Μον Βαλεριέν μαζί με 21 ακόμα συντρόφους του, ο γαλλοαρμένιος αντιστασιακός Μισάκ Μανουσιάν εισήλθε χθες στο Πάνθεον, δεχόμενος τη μεγαλύτερη μετά θάνατον τιμή στη Γαλλία, από κοινού με τη σύζυγό του, τη Μελινέ, που επιβίωσε του Β΄Παγκοσμίου Πολέμου και πέθανε το 1989.

Συσκοτισμένη ιστορία

Είναι ο πρώτος ξένος αντιστασιακός, και ο πρώτος κομμουνιστής αντιστασιακός, που εισέρχεται στο Πάνθεον. Η απόφαση του Εμανουέλ Μακρόν χαιρετίστηκε από τον προοδευτικό Τύπο της Γαλλίας ως «μία πράξη δικαιοσύνης, που ρίχνει φως σε ένα κομμάτι της ιστορίας για καιρό συσκοτισμένο» αλλά και «μία σαφής επιβεβαίωση του ρόλου των ξένων στη ζωή της χώρας και της ικανότητας της Γαλλίας να κάνει τις οικουμενικές αξίες να ακτινοβολούν», όπως έγραψε χαρακτηριστικά η «Le Monde».

Εκείνο που προκάλεσε μεγάλη αντιπαράθεση, ήταν η παρουσία, στην τελετή, της Εθνικής Συσπείρωσης, υπό τη Μαρίν Λεπέν, αλλά και η σύσταση που της είχε απευθύνει ο Μακρόν να απουσιάσει – η πρώτη, επειδή ερμηνεύτηκε ως το «έσχατο βήμα κανονικοποίησης» του ακροδεξιού κόμματος, και η δεύτερη, επειδή δεν συνάδει με τη συνολική στάση του Μακρόν έναντι της Εθνικής Συσπείρωσης, αφού ο γάλλος πρόεδρος απέφευγε επιμελώς μέχρι τώρα να παραπέμψει το κόμμα στις ρίζες του, στους δωσίλογους και τους αρνητές του Ολοκαυτώματος που μετρούσε μεταξύ των ιδρυτών του το (πρόδρομό του) Εθνικό Μέτωπο.

Στη Γενοκτονία των Αρμενίων

Ο Μισάκ Μανουσιάν γεννήθηκε το 1906 στο Αντιγιαμάν της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, σε μία αρμένικη οικογένεια αγροτών. Οι γονείς του σκοτώθηκαν κατά τη Γενοκτονία των Αρμενίων, το 1915, αλλά ο ίδιος και ο αδελφός του κατάφεραν να γλιτώσουν, ο Μανουσιάν διέφυγε πρώτα στον Λίβανο και έπειτα, το 1925, στη Γαλλία, όπου έπιασε δουλειά ως χειριστής τόρνου σε εργοστάσιο της Citroen. Το 1934, εντάχθηκε στο Γαλλικό Κομμουνιστικό Κόμμα, είχε χάσει πια τη δουλειά του, έγραφε και μετέφραζε ποίηση, ίδρυσε δύο κομμουνιστικά λογοτεχνικά περιοδικά. Μετά το ξέσπασμα του πολέμου, ηγήθηκε μιας μικρής ομάδας ξένων αντιστασιακών στην οποία συμμετείχαν μέλη από την Ισπανία, την Ουγγαρία, την Πολωνία, την Ιταλία, τη Ρουμανία και την Αρμενία, μιας από τις πλέον ενεργές ομάδες της γαλλικής Αντίστασης, που πραγματοποίησε το 1943 σχεδόν 30 επιτυχημένες επιθέσεις κατά των γερμανικών συμφερόντων.

«Το αίμα που χύθηκε για τη Γαλλία έχει το ίδιο χρώμα για όλους», διαβεβαίωσε το Ελιζέ προαναγγέλλοντας τη μεταφορά της τέφρας του ιδίου και της συζύγου του στο Πάνθεον, και τη χάραξη, με χρυσά γράμματα, των ονομάτων των δολοφονημένων συντρόφων του Μανουσιάν στην είσοδο της ίδιας κρύπτης.

Κριτική και αντιδράσεις

Στη συνέντευξη που παραχώρησε την Κυριακή στην ιστορική κομμουνιστική εφημερίδα «L’Humanité», ο Μακρόν κάλεσε τη Λεπέν να μην παραστεί στην τελετή «από πνεύμα ευπρέπειας και σεβασμού στην ιστορία», «δεδομένης της φύσης του αγώνα του Μανουσιάν». Εκείνη, αδημονώντας να γυρίσει τη σελίδα του Β΄Παγκοσμίου Πολέμου και του αντισημιτισμού, ενός ταμπού στην ιστορία του κόμματός της, αντέδρασε έντονα, κάνοντας λόγο για «εξωφρενικά και εξοργιστικά σχόλια», «μικροπρέπεια» και απόπειρα «πολιτικής εργαλειοποίησης» μιας «στιγμής εθνικής ενότητας».

Ο Μακρόν όμως δέχεται κριτική για ασυνέπεια, γιατί είχε δεχθεί αδιαμαρτύρητα την παρουσία της Λεπέν στην πορεία κατά του αντισημιτισμού που πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι στις 12 Νοεμβρίου, μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της Χαμάς στο Ισραήλ, γιατί έκρινε στις 9 Φεβρουαρίου «απόλυτα φυσιολογικό» να έχει συζητήσεις με την Εθνική Συσπείρωση στη γαλλική Εθνοσυνέλευση, γιατί επέτρεψε στο κόμμα να του επιβάλλει ένα αντιμεταναστευτικό νομοσχέδιο – και γιατί τώρα μοιάζει απλώς να προσπαθεί να κινητοποιήσει την ψήφο της Αριστεράς, ενόψει ευρωεκλογών, επαναδαιμονοποιώντας το κόμμα της Λεπέν.