Ζημιογόνες συνέπειες θα υπάρξουν

Το ισχυρό ενδεχόμενο επιστροφής του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο σχεδόν πανικοβάλλει την Ευρώπη. Αλλά πόσο ανησυχεί την Ελλάδα; Και μάλιστα ένας Τραμπ που, ως προβλέπεται, θα είναι πολύ πιο επικίνδυνος από τον προηγούμενο Νο 1 (2017-2020). Καθώς εκτιμάται ότι θα είναι πιο σκληρά αποφασιστικός στις επιδιώξεις του τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό μέτωπο / πολιτική. Με βάση όμως την εμπειρία της πρώτης θητείας του, η Ελλάδα μάλλον δεν θα πρέπει να ανησυχεί τουλάχιστον σε ό,τι αφορά το διμερές σκέλος των (ελληνοαμερικανικών) σχέσεων, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η επανεκλογή δεν θα μας προκαλέσει συνέπειες. Θα προκαλέσει. Οι «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» πάντως κατατάσσουν την Ελλάδα στις «αισιόδοξες» (sanguine) ευρωπαϊκές χώρες γύρω από την επανεκλογή Τραμπ με βάση τα όσα είπε πρόσφατα ο Πρωθυπουργός στο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός όταν ρωτήθηκε σχετικά.

Στην πρώτη θητεία Τραμπ σημειώθηκε θεαματική ανάπτυξη των ελληνοαμερικανικών σχέσεων, παρά το γεγονός ότι στο μεγαλύτερο μέρος της (2017-2019) στην εξουσία ήταν η Αριστερά / ΣΥΡΙΖΑ (με σύμπραξη ΑΝΕΛ). Τον Οκτώβριο 2017 ο τότε πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας προσκλήθηκε στον Λευκό Οίκο όπου είπε το… σαιξπηρικό ότι «μπορεί να μοιάζει (ο Τραμπ) με διάβολο αλλά είναι για το καλό» και τον προσκάλεσε να επισκεφθεί την Ελλάδα! Αλλά, το σημαντικότερο, στην εν λόγω περίοδο οι σχέσεις Ελλάδας – ΗΠΑ απέκτησαν στρατηγικό βάθος. Το 2018 εγκαινιάστηκε ο στρατηγικός διάλογος και αναπτύχθηκε ευρεία συνεργασία σε τομείς όπως των ενέργειας, επενδύσεων, τεχνολογίας, μεταφορών (Αλεξανδρούπολη κ.λπ.). Ενώ σε μια χειρονομία υψηλού συμβολισμού οι ΗΠΑ συμμετείχαν στις τριμερείς συναντήσεις Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ.

Στον τελευταίο χρόνο της θητείας Τραμπ (2020) και με κυβέρνηση ΝΔ στην Ελλάδα ολοκληρώθηκε η ανανέωση της αμυντικής συμφωνίας (MDCA), στο πλαίσιο της οποίας ο υπουργός Εξωτερικών Μάικ Πομπέο σε επιστολή του προς τον έλληνα Πρωθυπουργό παρείχε (ήπιες) διαβεβαιώσεις ασφαλείας έναντι της Τουρκίας παρά τη στενή προσωπική σχέση Τραμπ – Ερντογάν.

Το περίεργο: υπό Τραμπ η Ελλάδα άρχισε να ξαναβλέπει τις ΗΠΑ στον ρόλο της «προστάτιδας δύναμης». Ρόλο που είχε στην περίοδο 1947-1974 και από τον οποίο θέλησε να την απαλλάξει ο Κωνσταντίνος Καραμανλής (πρεσβύτερος) με την ένταξή της στην ΕΟΚ/ΕΕ.

Θα συνεχιστεί αυτή η στενή προσέγγιση στην ενδεχόμενη νέα διακυβέρνηση Τραμπ; Ουδείς το γνωρίζει, αν και η θεσμική, στρατηγικού χαρακτήρα ελληνοαμερικανική σχέση μάλλον θα διατηρηθεί ιδιαίτερα μετά και τις πρόσφατες αποφάσεις (F-35 κ.λπ.). Ωστόσο ζημιογόνες συνέπειες θα υπάρξουν για την Ελλάδα από δύο τουλάχιστον πηγές: (α) από τις αρνητικές επιπτώσεις που θα έχει η επανεκλογή Τραμπ για την Ευρώπη συνολικά στους τομείς ασφάλειας, εμπορίου, δημοκρατίας, γεωπολιτικής ισορροπίας. Η Ευρώπη θα αντιδράσει με ισχυροποίηση της στρατηγικής αυτονομίας, κυριαρχίας της και ενίσχυσης της πολεμικής της βιομηχανίας «με ενωσιακή προτίμηση». Η Ελλάδα θα πιεστεί να ευθυγραμμιστεί στενότερα, με ό,τι αυτό συνεπάγεται, (β) η δομική αδυναμία / απροθυμία των ΗΠΑ να λειτουργήσουν αποτελεσματικά ως «προστάτιδα δύναμη» θα επιδεινωθεί με την επανεκλογή Τραμπ. Αυτό θα έχει συνέπειες και για την Ελλάδα, η οποία θα πρέπει να ξανασκεφτεί τη σχέση της με τις ΗΠΑ. Αλλά ευτυχώς μένουμε Ευρώπη…

Ο καθηγητής Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι πρώην πρεσβευτής – σύμβουλος του ΥΠΕΞ, μέλος της συμβουλευτικής επιτροπής του ΕΛΙΑΜΕΠ