Ευρωπαϊκό Ονειρο

Ένα είδος «ηρωικού πανικού» έχει, ως φαίνεται, καταλάβει ορισμένους στην προοπτική απόκτησης από την Τουρκία των αεροσκαφών F-35. Με εντελώς ανορθολογικό το μέγεθος και την έκταση των φοβικών αντιδράσεων που αποτυπώνονται σε διάφορα όργανα του επικοινωνιακού συστήματος, σε αναλύσεις και εκτιμήσεις (κυρίως από αποστρατευθέντα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων). Κι όμως, κι αν ακόμη υποθέσουμε ότι […]

Παρά τα πολλαπλά ελλείμματα και ανεξάρτητα από την επίσημη ατζέντα, βασικός στόχος της Τουρκίας (προέδρου Ταγίπ Ερντογάν) είναι ένας: να λειτουργήσει η διάσκεψη κορυφής του ΝΑΤΟ – που πραγματοποιείται σήμερα και αύριο στην Αγκυρα – ως το forum που θα αναδείξει την Τουρκία σε στρατηγική, ηγετική  δύναμη στο πλαίσιο της νέας Συμμαχίας. Να διαμορφώσει δηλαδή […]

Η Βρετανία, αν και εκτός της Ευρωπαϊκής Ενωσης (ΕΕ), παραμένει η πλέον φιλική χώρα για τους Ελληνες για τουρισμό, σπουδές, οικονομική δραστηριότητα κ.λπ. Οπως έγραψε ο καθηγητής Κέβιν Φέδερστον, η Βρετανία δεν ακολούθησε το παράδειγμα της Ελλάδας η οποία το 2015 την τελευταία στιγμή εγκατέλειψε κάθε ιδέα για έξοδο από την ΕΕ (Grexit). Ακολούθησε τον […]

Ο πιο αχρείαστος πόλεμος (και το διπλωματικό Βατερλώ με το οποίο τελειώνει – εάν τελειώνει) έχει προκαλέσει τραυματικές γεωπολιτικές συνέπειες (πέραν των οικονομικών) τόσο στους άμεσα εμπλεκόμενους (ΗΠΑ, Ισραήλ, Ιράν) όσο και την ευρύτερη περιοχή του Κόλπου/Μέσης Ανατολής, στην Ευρώπη και το παγκόσμιο γεωπολιτικό σύστημα. Και βεβαίως στην Ελλάδα. Συνέπειες μεταξύ άλλων για τη θέση […]

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (διάσκεψη κορυφής των ηγετών των κρατών – μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης – ΕΕ) που πραγματοποιείται σήμερα στις Βρυξέλλες (οι εργασίες του άρχισαν χθες το απόγευμα) έρχεται μετά την υπογραφή της συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν που τερματίζει τον επαχθή πόλεμο. Ενώ ταυτόχρονα δημιουργεί μια νέα γεωπολιτική κατάσταση στη Μ. Ανατολή αλλά και […]

Η Ελλάδα είναι ίσως η μοναδική χώρα-μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης (ΕΕ) η οποία λόγω γεωγραφικής θέσης και ειδικών εξωτερικών προβλημάτων διατείνεται ότι ενώ «είναι πλήρως αφοσιωμένη στην ΕΕ», μπορεί άνετα να ευθυγραμμίζει την πολιτική της με αυτή των ΗΠΑ/Τραμπ. Δεν χρειάζεται να κάνει καμιά δύσκολη επιλογή ανάμεσα σε Ενωση και ΗΠΑ. Μπορεί ταυτόχρονα «να εξυπηρετεί» […]

Η εντυπωσιακή εξέλιξη της τελευταίας πενταετίας δεν είναι ίσως η υπονόμευση του παγκόσμιου πολυμερούς συστήματος με επικράτηση της λογικής της ισχύος εις βάρος της υπεροχής του διεθνούς δικαίου, αξιών, αρχών και κανόνων πολυμερούς δράσης. Η πιο εντυπωσιακή εξέλιξη είναι η παταγώδης αποτυχία των δύο υποτιθέμενων υπερδυνάμεων, ΗΠΑ και Ρωσίας, να κερδίσουν τους δύο μεγάλους πολέμους […]

Το ΝΑΤΟ έχει μπει αν όχι σε διαδικασία αποσύνθεσης (μετά τις δηλώσεις/ενέργειες του προέδρου Ντ. Τραμπ) οπωσδήποτε όμως σε μετασχηματισμό άγνωστης κατάληξης. Αυτό θέτει τεράστια προβλήματα για την Ευρώπη και ακόμη περισσότερα για την Ελλάδα. Καθώς το ΝΑΤΟ λειτούργησε ως ένα κοινό θεσμικό πλαίσιο ασφάλειας για τις δύο χώρες, Ελλάδα και Τουρκία. Τις πειθαρχούσε στην […]

Επιτέλους η ρήτρα 42,7 ΕΕ εφαρμόζεται. Είκοσι τέσσερα χρόνια μετά, μια ελληνική πρωτοβουλία (της κυβέρνησης Κ. Σημίτη, 2002) οδηγεί την Ευρωπαϊκή Ενωση σε ένα νέο επίπεδο αμυντικής ολοκλήρωσης, της κοινής ευρωπαϊκής άμυνας και γεωπολιτικής ενηλικίωσης. Το 2002, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Συνέλευσης για τη θέσπιση του Ευρωπαϊκού Συντάγματος, εισηγήθηκα την υιοθέτηση ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής παρόμοιας […]

Η επίσκεψη Μακρόν στην Αθήνα σ’ αυτή την ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο για την περιοχή της Αν. Μεσογείου – Μ. Ανατολής – Κόλπου με τον πόλεμο στο Ιράν σε εξέλιξη ακόμη έχει υψηλή ουσιαστική και συμβολική σημασία (αν και σε συνέχεια της συμμετοχής του στο άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στην Αγ. Νάπα της Κύπρου). Ο πρόεδρος της […]

Ανεξάρτητα από το πότε θα τερματισθεί ο πόλεμος, η Ελλάδα θα βρεθεί με το τέλος του μπροστά σε εντελώς νέα πραγματικότητα στη Μ. Ανατολή/Κόλπο. Με δραματική ανατροπή του περιβάλλοντος ασφάλειας στην περιοχή. Η νέα αυτή πραγματικότητα επιβάλλει την επανεκτίμηση της θέσης, ρόλου και σχέσεων μας με τις χώρες της περιοχής χωρίς εγκατάλειψη βεβαίως των παραδοσιακών […]

Ουγγαρία. Η σαρωτική επικράτηση του κόμματος της αντιπολίτευσης Tisza υπό τον Πέτερ Μαγιάρ (45 ετών) αποτελεί ιστορική νίκη για την Ευρώπη και τη φιλελεύθερη δημοκρατία. Η Ευρωπαϊκή Ενωση (ΕΕ) κλείνει ένα επώδυνο κεφάλαιο. Το κεφάλαιο-βραχνάς Βίκτορ Ορμπαν. Η ανακούφιση στις Βρυξέλλες και άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες είναι ανυπόκριτη. Επιτέλους ηττήθηκε πανηγυρικά και αποχωρεί από το Ευρωπαϊκό […]

Ο πόλεμος στο Ιράν είναι η μια σκληρή πραγματικότητα. Οι διώξεις των μειονοτήτων – μεταξύ άλλων και χριστιανών – είναι η άλλη στον ευρύτερο χώρο της Μ. Ανατολής (ιδιαίτερα σε Συρία και εμπόλεμο Λίβανο). Τι μπορεί να γίνει; Η Ευρωπαϊκή Ενωση (ΕΕ) και κράτη-μέλη της δεν έχουν ομολογουμένως μεγάλες δυνατότητες για κάποια δυναμική παρέμβαση προώθησης […]

Τρεις συν τρεις πολιτικοί ηγέτες αναφοράς κυριαρχούν στην παγκόσμια σκηνή την περίοδο αυτή και διαμορφώνουν την πολιτική πραγματικότητα με αρνητικό ή θετικό τρόπο. Οι πρώτοι τρεις συγκροτούν την «τριάδα του πολέμου» – πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντίμι Πούτιν, πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου. Και οι τρεις διαμοιράζονται ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά […]

Η χθεσινή επίσκεψη του προέδρου Εμανουέλ Μακρόν στην Κύπρο (και η συνάντησή του με τον πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη και τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη) είναι πράξη υψηλού ευρωπαϊκού συμβολισμού και έμπρακτης αλληλεγγύης πρός μια χώρα – μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης που δέχεται εξωτερική απειλή. Αποτελεί όμως και ένα ενδιαφέρον δίδαγμα. Οι πόλεμοι, όσο τραγικοί κι αν […]

Τελικά θα έπρεπε (και πρέπει) η Κύπρος να ζητήσει την ενεργοποίηση της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής του άρθρου 42,7 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ενωσης ή όχι; Η απάντηση στο ερώτημα είναι κατηγορηματική. Η ενεργοποίηση της ρήτρας είναι αναγκαία, απόλυτα επιβεβλημένη προκειμένου η Κύπρος να τεθεί κάτω από την ομπρέλα προστασίας των κρατών-μελών της Ευρώπης καθώς δέχεται […]

Χωρίς αμφιβολία η Ελλάδα όφειλε να συνδράμει την Κύπρο σ’ αυτή τη δύσκολη στιγμή. Αλλά η συνδρομή δεν θα έπρεπε να λάβει διμερή χαρακτήρα με τρόπο που να την εμφανίζει ως (δήθεν) εμπλεκόμενη στον πόλεμο με το Ιράν. Θα έπρεπε να λάβει θεσμικό χαρακτήρα. Με άλλα λόγια, ήταν η ενδεδειγμένη στιγμή η Κύπρος να ζητήσει […]

Η Ελλάδα αντιμέτωπη με τους κινδύνους του πολέμου που οι ΗΠΑ/πρόεδρος Τραμπ και Ισραήλ/πρωθυπουργός Νετανιάχου εξαπέλυσαν εναντίον του Ιράν με τον φιλόδοξο στόχο της αλλαγής του καθεστώτος (regime change). Ο αμερικανός πρόεδρος φαίνεται να μην έχει διδαχθεί ότι η αλλαγή καθεστώτος όπου επιχειρήθηκε (Αφγανιστάν, Ιράκ, Λιβύη) κατέληξε σε πολιτικό χάος, ακυβερνησία και εμφύλια σύγκρουση. Η […]

Η Ουκρανία στον 5ο χρόνο πολέμου. Η συμπλήρωση τεσσάρων χρόνων πολεμικών επιχειρήσεων αποτελεί πρώτα απ’ όλα μαρτυρία του ηρωισμού του ουκρανικού λαού. Παρά τις χιλιάδες των νεκρών, των ερειπίων και καταστροφών δεν υπέκυψε. Ο πρόεδρος Πούτιν ουσιαστικά ηττήθηκε. Το ιμπεριαλιστικό του όνειρο έχει συντριβεί. Ενώ ήλπιζε ότι θα καταλάμβανε ολόκληρη την Ουκρανία μέσα σε μία […]

Η φετινή 63η Διάσκεψη του Μονάχου για την Ασφάλεια ήταν σαφώς στον αντίποδα της περσινής συνάντησης. Στο Μόναχο πέρυσι είχαμε τη ρήξη στη διατλαντική σχέση. Η εμπρηστική ομιλία του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς εναντίον της Ευρώπης και κυρίως εναντίον της ευρωπαϊκής πολιτιστικής ταυτότητας και πολιτικών αξιών «πάγωσε» τους Ευρωπαίους. Παρά τις κολακευτικές προσπάθειες του γενικού […]

Καθώς έβλεπα/άκουγα τις δηλώσεις των δύο ηγετών, Μητσοτάκη και Ερντογάν, μετά τη συνάντησή τους στην Αγκυρα, τη γλώσσα του σώματος, τον λόγο τους, το ύφος και ήθος, ορισμένα συμπεράσματα προέκυπταν αναπόφευκτα: Πρώτον, η συνάντηση κορυφής (όπως και το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας – ΑΣΣ) πήγε ως φαίνεται καλά, καλύτερα από τις αρχικές προσδοκίες. Δεν υπήρξαν βέβαια […]

Είναι ιδιαίτερα σημαντικό ότι έγινε επιτέλους κατανοητό ότι δεν μπορεί να υπάρξει «στρατηγική αυτονομία» στην Ευρωπαϊκή Ενωση (ΕΕ) – όπως την επιδιώκουν Ελλάδα και Γαλλία – χωρίς την πρόβλεψη ισχυρής ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής, χωρίς την πλήρη δηλαδή θεσμική και λειτουργική ενεργοποίηση του άρθρου 42,7 της Συνθήκης της Λισαβόνας (mutual Assistance clause – 42,7 ΣΕΕ). Η […]

Καθώς η σύγκληση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας και η συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν πλησιάζουν, η Αθήνα τονίζει εμφατικά ότι η κυριαρχία της Ελλάδας είναι αδιαπραγμάτευτη. Και ότι θα ασκήσει το (μονομερές) δικαίωμα επέκτασης του εύρους των χωρικών υδάτων στα θαλάσσια τμήματα εκείνα που δεν έχει μέχρι τώρα επεκτείνει (Αιγαίο, νοτίως της Κρήτης) χωρίς ωστόσο να […]

Η Αθήνα βρίσκεται σε εξαιρετικά δύσκολη θέση, ίσως την πολιτικά δυσκολότερη (μετά τη Δανία), καθώς η ΕΕ «συγκρούεται» με τις ΗΠΑ σε πολλαπλά επίπεδα (Γροιλανδία, Ουκρανία, οικονομία κ.ά.). Αν και η τελευταία αναδίπλωση του προέδρου Τραμπ στο Νταβός με την απόσυρση των απειλών για χρήση στρατιωτικής βίας για κατάληψη της Γροιλανδίας και επιβολής νέων, τιμωρητικών […]

Από τις δηλώσεις του τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν μπορεί να συναχθεί ότι η Τουρκία θέλει τώρα ή πιέζεται να κλείσει το μέτωπο με την Ελλάδα, «να λύσει μόνιμα το πρόβλημα του Αιγαίου» όπως το έθεσε ο Χ. Φιντάν. Οι δηλώσεις αυτές μαζί με εκείνες του έλληνα ΥΠΕΞ Γ. Γεραπετρίτη – αν και ρητορικώς σε […]

Η (παράνομη) στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα και η απαγωγή του δικτάτορα Μαδούρο έχουν φέρει την Ευρωπαϊκή Ενωση (ΕΕ) σε δεινή θέση σε τρία αλληλοσυνδεόμενα επίπεδα: αρχών/αξιών, αφηγήματος για την Ουκρανία, προστασίας της Γροιλανδίας. Η ΕΕ, ως «ένωση αρχών», ενσαρκώνει την ιδέα του σεβασμού του δικαίου και του διεθνούς δικαίου. Η Συνθήκη ρητά την […]

Ενώ οι σχεδιασμοί του προέδρου Τραμπ γύρω από τον τερματισμό πολέμου/ειρήνευση της Ουκρανίας προκαλούν ανατριχίλα στην Αθήνα (και όχι μόνο), οι γενικότερες πρωτοβουλίες/ενέργειες/σχέδια για τον πλανήτη εγείρουν το ερώτημα εάν πίσω απ’ όλα αυτά υπάρχει κάποια επεξεργασμένη στρατηγική ή απλώς αποτελούν σπασμωδικές κινήσεις ενός ταραγμένου μυαλού. Η απάντηση είναι ότι υπάρχει «method in his madness» […]

Τις τελευταίες εβδομάδες είχε δημιουργηθεί η εντύπωση σε Ευρώπη και ευρύτερα ότι ο πρόεδρος Τραμπ είχε επιτέλους κατανοήσει ότι ο μόνος τρόπος για να τερματισθεί ο πόλεμος στην Ουκρανία με δίκαιο τρόπο ήταν η άσκηση ισχυρότερης πίεσης στον πρόεδρο Πούτιν. Στη λογική αυτή μάλιστα επέβαλε αυστηρότερες κυρώσεις σε δύο ενεργειακούς ρωσικούς κολοσσούς και προετοίμαζε και […]

Τώρα που έχει καταλαγιάσει η επικοινωνιακή θύελλα, μπορούμε να δούμε ψύχραιμα τι σημαίνουν σε περιβαλλοντικούς,  πολιτικούς και γεωπολιτικούς όρους τα όσα αποφασίστηκαν (τα περίφημα deals) στην πρόσφατη υπουργική συνάντηση της Διατλαντικής Συνεργασίας για την Ενέργεια (P-TEC). Μέχρι πέρυσι (προ Τραμπ στην εξουσία) η Διατλαντική Συνεργασία αφορούσε τόσο την Ενέργεια όσο  και το Κλίμα και ζητήματα […]

Η έκθεση προόδου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Τουρκία ανοίγει με τη φράση: «Η Τουρκία είναι ένας εταίρος-κλειδί για την Ευρωπαϊκή Ενωση (…). Η ΕΕ επανασυμπράττει εποικοδομητικά με την Τουρκία σε τομείς κοινού ενδιαφέροντος με βάση τις καθιερωμένες αιρεσιμότητες». Στη συνέχεια όμως τη μαστιγώνει για την κατάσταση δικαίου, δημοκρατία, ανθρώπινα δικαιώματα κ.λπ., που κρατούν στο […]

Το ζήτημα της (θεσμικής) συμμετοχής της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή άμυνα φαίνεται να οδηγείται σε αδιέξοδο. Η Τουρκία πιθανότατα δεν θα συμμετάσχει άμεσα και θεσμικά στον δανειοδοτικό μηχανισμό SAFE της ΕΕ και ως εκ τούτου οι προϋποθέσεις / αιρεσιμότητες (άρση casus belli, εγκατάλειψη πολιτικής γκρίζων ζωνών) που έθεσε η Ελλάδα δεν θα ικανοποιηθούν. Η Τουρκία όμως […]

Η Τουρκία εμφανίζεται να κάνει ένα εντυπωσιακό άνοιγμα για την επίλυση του κύριου προβλήματος στο Αιγαίο, που δεν είναι άλλο από το εύρος των χωρικών υδάτων. Είναι το πρόβλημα που εάν τελικά διευθετηθεί θα αντιμετωπισθούν ευκολότερα όλα τα υπόλοιπα (ή και ενδεχομένως κάποια να αποσυρθούν από την ατζέντα). Σε δηλώσεις του ο τούρκος υπουργός Εξωτερικών […]

Τελικά πόσο κοινή (θα) είναι η ευρωπαϊκή κοινή άμυνα; Όχι και τόσο με βάση τα όσα συζητήθηκαν στη σύνοδο (άτυπη) του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου (σύνοδο αρχηγών ΕΕ) στην Κοπεγχάγη προχθές Τετάρτη. Σύμφωνα με την πρωθυπουργό της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν, «είμαστε ήδη σε υβριδικό πόλεμο με τη Ρωσία, ο οποίος είναι μόνο η αρχή» (για τον μεγάλο […]

 Θα πάμε σε πόλεμο με την Τουρκία για την πόντιση του καλωδίου στην περιοχή Κάσου; Το ερώτημα δεν είναι κινδυνολογικό. Η κυβέρνηση φέρεται αποφασισμένη να προχωρήσει στην πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου (Ισραήλ-GSI) τερματίζοντας έτσι την ηλεκτρική απομόνωση της Μεγαλονήσου από την υπόλοιπη Ευρώπη. Άν και η Κύπρος η ίδια δεν φαίνεται […]

Δύο κόσμοι σε διαφορετικές κατευθύνσεις: από τη μία οι ΗΠΑ και οι δυνάμεις της ισχύος, από την άλλη η Ευρώπη και το διεθνές δίκαιο

Η Λιβύη προκαλεί βάναυσα την Ελλάδα. Αλλά πώς κατέληξε η Λιβύη ως οιονεί προτεκτοράτο στην αγκαλιά της Τουρκίας; Κατέληξε γιατί η Τουρκία τής προσέφερε «γην και ύδωρ» ενώ η Ελλάδα διέπραττε το ένα στρατηγικό λάθος μετά το άλλο. Την τρέχουσα κρίση με τη Λιβύη άναψε η κατάθεση του ελληνικού θαλάσσιου σχεδιασμού «με ακρότατα όρια θαλάσσιων […]