Ο Παζολίνι στη Θεσσαλονίκη

Ολο και πιο συχνά, τώρα που ο Παζολίνι θα ‘ταν 102 χρόνων – από τη γέννησή του, ηλικία γέροντα της Ιαπωνίας ή της Ικαρίας –, βλέπω το όνειρο που τον περιέχει σαν έργο του. Περάσαμε, λέει, την Τσιμισκή και αρχίσαμε να ανεβαίνουμε προς την Αγίου Δημητρίου.

Η μέρα φαινότανε πως θα φέρει βροχή. Βαριά σύννεφα και κανείς στους δρόμους. Ενα σκυλί τον πλησίασε και τον μύρισε. Τα πνεύματα δεν μυρίζουν, γύρισε και του είπε.

Ενας μεγάλος σεισμός, λέει, είχε πλήξει τη Θεσσαλονίκη και οι κάτοικοί της την είχαν εγκαταλείψει. Μόνο εγώ και ο Πέτρος Παύλος Παζολίνι είχαμε μείνει.

Ανεβαίναμε προς τα Κάστρα και τα σπίτια μας φαινόντουσαν σαν έτοιμα να πέσουν. Στο «Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο», Πέτρο, δεν ήτανε που έκανες τα σπίτια και τα βράχια να τρέμουν; Δεν με ενδιαφέρει τι έκανα. Τι ματαιότητες γύρισα σε ταινίες. Καλύτερα να ήμουνα δάσκαλος σε κάποιο άγνωστο χωριό, στα περίχωρα της Πεσκάρας. Μόνος, σ’ ένα γυμνό ενοικιαζόμενο δωμάτιο, με Πλάτωνα κι Αριστοτέλη στο κομοδίνο και Δάντη στο πάτωμα.

Κουράστηκα και έκανα εχθρούς, εγώ που έδινα την εντύπωση πως μισώ. Μα την ίδια ώρα έγραφα στίχους ακριβής αγάπης.

Η βροχή που άρχισε μας ανάγκασε να μπούμε στον ναό του Οσίου Δαυίδ. Παράξενο, ήτανε ανοικτός και κανείς πουθενά. Πλησίασε να δει τα εικονίσματα. Τις μαυρίλες και τις καπνιές. Εκάθησε. Και είπε. Διψώ. Του έφερα νερό. Η βροχή μού έδωσε το νερό που έψαχνα. Ενα ποτήρι βρέθηκε μπροστά μου.

Πολλοί μ’ αγάπησαν, αλλά κανείς δεν με κατάλαβε. Είπε. Περιέγραψα την αθωότητα και τη φρίκη της κακίας. Περιέγραψα τη μοναξιά και την αδιαφορία του ανθρώπου για τον κόσμο. Τον έρωτα που δεν μάθαμε ακόμη πως υπάρχει. Την τέλεια εκσπερμάτωση. Την τέλεια στύση. Τα εξαπτέρυγα της επανάστασης. Αχ, πώς αγάπησα τους φτωχούς, τους ταπεινούς. Αυτούς τους λίγους που σώζουνε τον κόσμο.

Αχ, πώς αγάπησα την Αφρική! Την πείνα, την αρρώστια της. Τα σκελετωμένα πρόσωπα. Τα εξαϋλωμένα σώματα. Είναι δυνατόν να συμβαίνουν σήμερα τέτοια πράγματα; Δεν υπάρχει κανείς; Δεν καταλαβαίνει κανείς; Πεθαίνουν κατά χιλιάδες και δεν συγκινούν κανέναν;

Πολλές φορές θα ήθελα να ήμουν πεταλούδα, να πέταγα για 48 ώρες κι έπειτα να πέθαινα. Δεν θα είχα δει τίποτα· θα είχα δει τα πάντα.

Αγάπησα τη βροχή. Τις αστραπές. Το νερό. Τη νύχτα που γίνεται μέρα από τους κεραυνούς. Δεν θα μπορούσα σήμερα όλα αυτά τα σουπερμάρκετ, τα φαστφούντ, τις ντίσκο για 5.000 άτομα. Θα τα προσπερνούσα και θα ετοίμαζα το νέο «Σαλό». Οχι, δεν εζήτησα τιμές, κι όμως αξιώθηκα. Επέμεινα στην αγάπη. Παντού στα χαρτιά μου μιλώ γι’ αυτήν. Τη θεωρούσαν πανάκεια. Ελπίδα. Δεν ξέρω, ως Ρωμαίος υπερέβαλα. Κρυβόμουνα, γιατί δεν έβλεπα άλλη λύση.

Είχαμε βγει έξω από την εκκλησία του Οσίου Δαυίδ. Η βροχή είχε σταματήσει. Κανείς πουθενά στους δρόμους. Περπατάγαμε κάτω από στοές. Βαδίζαμε για τον Βαρδάρη. Ρώμη, Κωνσταντινούπολη, Θεσσαλονίκη. Η Νέα Ρώμη, είπε. Μια πόλη χτισμένη πάνω σε ρωμαϊκές αρχαιότητες. Σε μερικά σημεία τα αρχαία αναπνέουν. Φαίνονται.

Μου ζήτησε έναν «ειδικό» κινηματογράφο. Δεν θέλω αίθουσα με στερεοφωνικά και εξαίσιο ήχο. Δεν θέλω βελούδα και προβολείς στην είσοδο. Οι πεθαμένοι δεν θέλουν πολυτέλειες. Δεν καταλαβαίνουμε τον θόρυβο.

Μπήκαμε στον πιο ειδικό κινηματογράφο. Κανείς στην άδεια σάλα. Το ίδιο και στα αποχωρητήριά του· κανείς. Το τέλος του κόσμου. Είπε. Πάμε.

Το μεσημέρι μάς βρήκε στο σπίτι της Σουζάνας. Η παλιά τραγουδίστρια, 85 χρόνων, των αναψυκτηρίων, των καμπαρέ, μάζευε τα ρούχα που είχε απλώσει. Πρέπει να τα ξεπλύνω. Είπε. Η βροχή που ήρθε και πέρασε σήμερα από τη Θεσσαλονίκη, ήρθε από την Αφρική. Εχω φτιάξει κοτόπουλο με μπάμιες. Περιμένω και τη Λιλή. Θα φάμε μαζί. Φαίνεται κουρασμένος ο φίλος σου. Πέτρο Παύλο τον λένε; Να τον στρώσω μέσα να ξαπλώσει. Κι αφού κοιμηθεί, να μας πει τι είδε. Είπε.

Ανοιξε, λέει, την πόρτα και προχώρησε πρώτος ο Πέτρος Παύλος Παζολίνι. Εγώ εκάθησα στο χολ. Δεν μίλαγε. Δεν μίλησε ποτέ. Ολα όσα άκουγα εγώ τα έβαζα στα χείλη του. Γιατί στα χείλη του, λέει, είχε ένα χαμόγελο κι εφαίνετο πως έβλεπε όνειρο παράξενο.

Κι ο ύπνος που τον είχε πάρει, τον κρατούσε για πάντα δικό του. Υπνε, αδελφέ του θανάτου, δώσ’ του ηρεμία σ’ αυτό το ταξίδι. Είπα, λέει, και ξύπνησα.