Οταν οι ομάδες χτίζονταν αλλιώς

Δεκαετία του ’50 και στην καρδιά της μια ομάδα από τη βόρεια Ελλάδα αφήνει άναυδο το πανελλήνιο. Μια παρέα παιδιών από τη Δράμα, που τα αγκάλιασε ένας προπονητής με όραμα, ο Νίκος Πάγκαλος – ο δάσκαλος δεκαετία του ’40, και αμέσως μετά την Απελευθέρωση ο Ευάγγελος Χέλμης μαζί με τον Γιάννη τον αδελφό του. Αυτοί είναι που χτίσανε από το μηδέν τον μετέπειτα Ολυμπιακό των 10 πρωταθλημάτων και 6 Κυπέλλων. Με υλικό νέα παιδιά από τις αλάνες του Πειραιά και της Αθήνας. Δεκαετία του ’70, και στην Πάτρα μια ομάδα φαινόμενο, με παιδιά από τη μεγαλούπολη και τα περίχωρα. Ακολούθησαν Καστοριά, Πιερικός, Λάρισα, όλοι τους με την ίδια συνταγή, δημιουργήματα τεχνικών που είχαν την πολυτέλεια του χρόνου και την εμπιστοσύνη των διοικήσεων. Τελευταίο παράδειγμα η φόρμα της Παιανίας, που μας χάρισε το Euro του 2004. Παράλληλο παράδειγμα η Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ και ο δημιουργός της, ο Ματ Μπάσμπι. Και το σημερινό μας αφιέρωμα είναι στην τραγωδία της μεγάλης αυτής ομάδας στο αεροπορικό δυστύχημα του Μονάχου που πλήγωσε θανάσιμα την πολυαγαπημένη ομάδα του Ματ και των «παιδιών» του, των Μπέμπηδων.

Το Ευρωπαϊκό Κύπελλο διεξήχθη για πρώτη φορά το 1955, αλλά καμία αγγλική ομάδα δεν έλαβε μέρος στο τουρνουά λόγω των κανόνων που επιβλήθηκαν από τη Φούτμπολ Λιγκ.

Η Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ συμμετείχε στο Ευρωπαϊκό Κύπελλο 1956-1957 φτάνοντας στα ημιτελικά, όπου ηττήθηκε από τη μετέπειτα πρωταθλήτρια Ρεάλ Μαδρίτης. Ηταν λοιπόν μια από τις αγαπημένες ομάδες για την επόμενη έκδοση του 1957-58.

Η οµάδα ήταν γνωστή ως τα «μωρά» του Μπάσμπι από τον προπονητή Ματ Μπάσμπι και τον μέσο όρο ηλικίας των παικτών, πολύ νέοι μάλιστα.

Ο σύλλογος είχε ναυλώσει ένα αεροπλάνο για να επιστρέψει από τον αγώνα του Ευρωπαϊκού Κυπέλλου εναντίον του Ερυθρού Αστέρα Βελιγραδίου, ο οποίος έληξε ισόπαλος 3-3 και με αυτό το αποτέλεσμα οι Αγγλοι προκρίθηκαν στους ημιτελικούς, έχοντας προηγουμένως κερδίσει τον αγώνα στο Μάντσεστερ με 2-1. Η απογείωση από το Βελιγράδι καθυστέρησε για μία ώρα επειδή ο παίκτης της Μάντσεστερ Τζόνι Μπέρι είχε χάσει το διαβατήριό του. Στη συνέχεια το αεροπλάνο έκανε μια προγραμματισμένη στάση στο Μόναχο για ανεφοδιασμό.

Ο προπονητής της οµάδας, στην πραγματικότητα ο αναπληρωτής του Μπάσμπι, Τζίμι Μέρφι, έλειπε, καθώς συμμετείχε ως εκλεκτός της εθνικής ομάδας της Ουαλίας στα πλέι οφ για τα προκριματικά του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1958, που κέρδισε σε βάρος του Ισραήλ.

Η πτήση τσάρτερ από το Βελιγράδι με προορισμό το αεροδρόμιο του Μάντσεστερ πραγματοποιήθηκε από την British European Airways (BEA) στις 6 Φεβρουαρίου 1958, χρησιμοποιώντας αεροσκάφος Airspeed Ambassador, με αριθμό εγγραφής G-ALZU. Το δυστύχημα συνέβη όταν το αεροσκάφος συνετρίβη στην τρίτη προσπάθεια απογείωσης από διάδρομο που ήταν καλυμμένος με χιόνι ανακατεμένο με λάσπη στο αεροδρόμιο του Μονάχου. Από τους 44 επιβάτες οι 23 πέθαναν, και μεταξύ αυτών τα «μωρά» του Μπάσμπι, δηλαδή η ομάδα Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ, μαζί με κάποιους υποστηρικτές και δημοσιογράφους.

Ο κυβερνήτης Τζέιµς Θέιν προσπάθησε να απογειωθεί δύο φορές, αλλά και οι δύο προσπάθειες απέτυχαν λόγω υπερθέρμανσης του αριστερού κινητήρα. Στην τρίτη προσπάθεια απογείωσης αποφασίστηκε να διορθωθεί η υπερθέρμανση του αριστερού κινητήρα «καθυστερώντας» την επιτάχυνσή του, κάνοντας το αεροσκάφος να ταξιδεύει σε μήκος μεγαλύτερο από αυτό που συνήθως απαιτείται. Για τον λόγο αυτό, το αεροσκάφος αναγκάστηκε να χρησιμοποιήσει ένα τμήμα του διαδρόμου καθώς δεν πετούσαν άλλα αεροσκάφη εκείνη την ημέρα. Σε εκείνη την περιοχή του διαδρόμου υπήρχε ένα λεπτό στρώμα λιωμένου χιονιού, το οποίο εμπόδιζε την επιτάχυνση του αεροπλάνου, εμποδίζοντας έτσι την απογείωση.

Κατά τη διάρκεια αυτής της επιχείρησης το αεροσκάφος έφτασε τους 117 κόμβους, αλλά στην τελική ευθεία έπεσε στους 105 κόμβους (194 χλμ./ώρα), μια ταχύτητα πολύ χαμηλή για να μπορέσει να πετάξει και με πολύ μικρό διάδρομο για να μπορέσει να σταματήσει την απογείωση. Στις 15:04 το αεροπλάνο προσέκρουσε στον φράχτη που περιβάλλει το αεροδρόμιο και στη συνέχεια σε ένα σπίτι, το οποίο εκείνη τη στιγμή ήταν άδειο. Ενα μέρος της πτέρυγας και μέρος της ουράς αποκόπηκαν. Το αεροσκάφος πήρε φωτιά. Η αριστερή πλευρά του πιλοτηρίου χτύπησε ένα δέντρο, η δεξιά πλευρά της ατράκτου σε ένα ξύλινο υπόστεγο, μέσα στο οποίο υπήρχε ένα φορτηγό γεμάτο λάστιχα και καύσιμα, το οποίο εξερράγη.

Το ατύχηµα προκάλεσε τον καθορισμό των επιχειρησιακών ορίων για τη συσσώρευση πάγου που επιτρέπεται στους διαδρόμους. Οι γερμανικές αρχές του αεροδρομίου (οι οποίες ήταν νομικά υπεύθυνες για την κατάσταση των διαδρόμων, αν και αγνοούσαν τον κίνδυνο που εγκυμονεί ο πάγος στον διάδρομο για αεροσκάφη όπως το Ambassador), άσκησαν νομική αγωγή εναντίον του κυβερνήτη Θέιν, ο οποίος επέζησε από τη συντριβή, ισχυριζόμενος ότι είχε απογειωθεί χωρίς να ξεπαγώσει τα φτερά και ότι ήταν ο μόνος υπεύθυνος για τη συντριβή, παρά το ότι πολλοί μάρτυρες ισχυρίστηκαν το αντίθετο.

Οι υποθέσεις των γερμανικών αρχών βασίστηκαν σε φωτογραφία του αεροσκάφους (δημοσιευμένη σε διάφορες εφημερίδες) που τραβήχτηκε λίγο πριν από την απογείωση, όπου το χιόνι είναι ορατό στην επάνω επιφάνεια της πτέρυγας. Οταν όμως εξετάστηκε το αρχικό αρνητικό, δεν παρατηρήθηκε ούτε χιόνι ούτε πάγος. Το «χιόνι» οφειλόταν σε αρνητικό αντίγραφο των εικόνων που δημοσιεύτηκαν. Οι μάρτυρες που έσπευσαν αμέσως μετά τη συντριβή και που απέκλεισαν την παρουσία πάγου, που εντόπισε ο επικεφαλής της έρευνας, ο οποίος έφτασε στο σημείο μόλις αργά το βράδυ, δεν κλήθηκαν ούτε ελήφθησαν υπόψη από τους γερμανούς ερευνητές.

Η δικαστική διαµάχη κατά του κυβερνήτη Θέιν συνεχίστηκε μέχρι το 1968, όταν τελικά αποκλείστηκε (τουλάχιστον από τις βρετανικές αρχές) από κάθε ευθύνη. Η επίσημη αιτία, όπως αναφέρουν οι βρετανικές αρχές, ήταν η συσσώρευση πάγου και λιωμένου χιονιού στον διάδρομο προσγείωσης που φρέναρε ξαφνικά το αεροσκάφος, εμποδίζοντάς το να φτάσει την ταχύτητα που απαιτείται για την απογείωση. Ο Θέιν, ο οποίος απολύθηκε από την εταιρεία λίγο μετά το συμβάν και δεν αποκαταστάθηκε ποτέ, συνταξιοδοτήθηκε και επέστρεψε στη φάρμα του στο Μπέρκσαϊρ. Πέθανε το 1975 από καρδιακή προσβολή σε ηλικία 53 ετών.