Ηταν κάποτε… (συνέχεια)

Ξαναπιάνω το νήμα εκεί όπου το άφησα το προπροηγούμενο Σάββατο, μιας και μεσολάβησε το «Βιβλιοδρόμιο» με τις προτάσεις βιβλίων για τις Γιορτές. Γράφοντας λοιπόν για «βιβλιοπωλεία της δεκαετίας του 1970 τα οποία, δυστυχώς, δεν υπάρχουν πια», είχα ακολουθήσει μια νοητή διαδρομή κατά μήκος της οδού Σόλωνος, με εξακτίνωση προς το Κολωνάκι, τους γύρω δρόμους, τον κόμβο Ιπποκράτους – Ακαδημίας, τη Στοά της Οπερας.

Λίγο πιο κάτω λοιπόν, προς την πλατεία Κάνιγγος, την Πατησίων, το Μουσείο, τα Εξάρχεια, υπήρχαν το «Χνάρι» του Γιώργου Τσιλδερίκη στην οδό Κιάφας, ο Αναγνωστίδης στην Ακαδημίας, η «Βιβλιοθήκη 31» των τροτσκιστών στην οδό Κάνιγγος, ο Δημακαράκος και ο «Κρίσνα» επί της Πατησίων, η «Εντελέχεια» στη Θεμιστοκλέους, το «Πλέθρον» (τότε, στην Τοσίτσα), το «Μαγαζί», Διδότου και Ζωοδόχου Πηγής. Επίσης, η «Πρωτοπορία», πριν μεγαλώσει και μεταφερθεί στην οδό Γραβιάς, τα πρώτα της βήματα τα έκανε σε ένα μικρό υπόγειο, στην οδό Κωλέττη. Αλλά και η σφύζουσα τότε από ζωή και εμπορική κίνηση Σταδίου είχε τα βιβλιοπωλεία της: τον Σιδέρη, τον Βερύκιο, τον «Προμηθέα», τον Γκοβόστη (σε κάποιον κάθετο δρόμο, νομίζω στη Σανταρόζα). Επίσης, στην Κοραή υπήρχε η «Ατλαντίς» των Πεχλιβανίδηδων, στη Στοά του Κεντρικού η «Στροφή» της Ειρήνης και του Αλέκου Λεβίδη, ενώ στις παρυφές του Συντάγματος δέσποζε ο Ελευθερουδάκης, που είχε ήδη μεταφερθεί στη Νίκης [τον έχω επίσης προλάβει, ως παιδί, Σταδίου και Καραγιώργη της Σερβίας γωνία]. Λίγο πιο πάνω εξάλλου, στην Ξενοφώντος, υπήρχε η γκαλερί αλλά και βιβλιοπωλείο «Ωρα» του μακαρίτη Ασαντούρ Μπαχαριάν.

Μια τέτοια περιήγηση πάντως θα ήταν, νομίζω, ατελής αν δεν περιλάμβανε και τα ξενόγλωσσα βιβλιοπωλεία της εποχής. Προ Internet και προ Amazon λοιπόν, υπήρχαν στην Αθήνα βιβλιοπωλεία, επαρκώς ενημερωμένα θα έλεγα, στα οποία κατά κόρον καταφεύγαμε/συχνάζαμε όσοι αναζητούσαμε ξενόγλωσσες εκδόσεις. Ιδιαίτερα ίσχυε αυτό κατά την περίοδο της χούντας, οπότε και ήταν ακόμα πιο μεγάλη η ανάγκη να διατηρούμε στοιχειώδη επαφή με το διεθνές γίγνεσθαι στον κόσμο της λογοτεχνίας, των επιστημών του ανθρώπου, των ιδεών γενικότερα. Ετσι, συχνά πυκνά ξεφυλλίζαμε και σπανιότερα αγοράζαμε (δεν ήταν, δα, και πολλά όσα μπορούσαμε να ξοδέψουμε) βιβλία στον Σαμούχο και στον Παντελίδη στην οδό Αμερικής, στον Ελευθερουδάκη στο Σύνταγμα, στον Κάουφμαν στη Σταδίου (απέναντι από το «Αττικόν» περίπου), στη «Φωλιά του Βιβλίου» του Κακουλίδη στην Πανεπιστημίου.

Επιδόρπιο

Ο Samuel Goldwyn (1882-1974), πανίσχυρος αμερικανός κινηματογραφικός παραγωγός, ιδιοκτήτης της θρυλικής Metro Goldwyn Mayer (MGM), ήταν γνωστός για τις βασισμένες κυρίως σε λεκτικά παιχνίδια και σε ευφυολογήματα φράσεις του (Goldwynisms). Ετσι, εκτός από το αρκετά γνωστό «Count me out», έχουν αποδοθεί σε αυτόν, όχι αυθαίρετα προφανώς, φράσεις όπως «A verbal contract isn’t worth the paper it is written on» (Μια προφορική συμφωνία δεν αξίζει ούτε… το χαρτί στο οποίο είναι γραμμένη), ή «In two words: impossible» (Με δύο λέξεις: αδύνατον), όταν του ζητούσαν κάτι με το οποίο ήταν κατηγορηματικά αντίθετος.