Ποιες είναι οι προϋποθέσεις για τη λειτουργία τους από το φθινόπωρο του 2025

Με μη κερδοσκοπικά – μη κρατικά πανεπιστήμια προχωρά εν τέλει η κυβέρνηση αποκλείοντας μια σειρά από επιχειρήσεις που δεν πληρούν αυτές τις προϋποθέσεις και ανοίγοντας ταυτόχρονα τον δρόμο για την ίδρυση παραρτημάτων στην Ελλάδα από τα μεγάλα διεθνή εκπαιδευτικά ιδρύματα.

Μέσα στον πρώτο μήνα του νέου χρόνου αναμένεται να παρουσιαστεί και επίσημα το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Παιδείας για τα ιδιωτικά ΑΕΙ, με τον χρόνο ψήφισής του μέσα στον Φεβρουάριο και τα νέα ιδρύματα να… έρχονται στη χώρα μας από το ακαδημαϊκό έτος 2025-2026.

Για «ιστορική μεταρρύθμιση στην παιδεία» έκανε λόγο ο Πρωθυπουργός στο Υπουργικό Συμβούλιο, στο οποίο ο υπουργός Παιδείας Κυριάκος Πιερρακάκης παρουσίασε το σχέδιο νόμου «Ελεύθερο Πανεπιστήμιο», υπογραμμίζοντας ότι η ίδρυση μη κερδοσκοπικών – μη κρατικών πανεπιστημίων θα εγκρίνεται με αυστηρά ακαδημαϊκά κριτήρια.

Το «Eλεύθερο Πανεπιστήμιο» έχει δύο άξονες. Αφενός την αποδέσμευση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης από το κρατικό μονοπώλιο με την ίδρυση μη κερδοσκοπικών – μη κρατικών πανεπιστημίων, αφετέρου την ενίσχυση και πρόσθετη αυτονομία των δημόσιων ακαδημαϊκών ιδρυμάτων.

Σχετικά με το πρώτο, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στις προϋποθέσεις εγκατάστασης και αδειοδότησης των ξένων παραρτημάτων, για τον έλεγχο των οποίων είναι αρμόδια η Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ), παράλληλα με την αξιολόγησή τους και την πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών τους, σύμφωνα με συγκεκριμένες προϋποθέσεις και ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια εναρμονισμένα με τις Αρχές και τις κατευθυντήριες Οδηγίες για τη Διασφάλιση της Ποιότητας στον Ευρωπαϊκό Χώρο Ανώτατης Εκπαίδευσης.

Τα «κλειδιά» για την άδεια

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το σχέδιο νόμου, για να λάβει άδεια ένα παράρτημα ξένου πανεπιστημίου θα πρέπει να είναι αναγνωρισμένο στη χώρα από την οποία προέρχεται και πιστοποιημένο από την αντίστοιχη ΕΘΑΑΕ και να διαθέτει οικονομική αξιοπιστία και ευρωστία.

Τρεις άξονες είναι ιδιαίτερα σημαντικοί:

1 Το υψηλό ακαδημαϊκό επίπεδο των διδασκόντων. Συγκεκριμένα, τα μέλη του διδακτικού και εκπαιδευτικού προσωπικού του θα πρέπει να έχουν διδακτορικό τίτλο, ενώ το ειδικό διδακτικό προσωπικό του δεν μπορεί να ξεπερνά σε ποσοστό το 20% του διδακτικού και ερευνητικού προσωπικού του.

2 Το κτιριακό. Θα πρέπει να διαθέτει άδεια εκπαιδευτηρίου σύμφωνα με τον Κτιριοδομικό Κανονισμό που ισχύει σήμερα, οι δε κτιριακές υποδομές του θα πρέπει να είναι αυτοτελείς, να διαθέτει βιβλιοθήκη, χώρους εργαστηρίων, αίθουσες πολυμέσων, επαρκή υλικοτεχνικό εξοπλισμό κ.ο.κ.

3 Τα προγράμματα σπουδών. Αυτά θα πρέπει να είναι πιστοποιημένα από τη διαπιστευμένη Αρχή του κράτους προέλευσης και οι τίτλοι σπουδών που θα εκδίδονται στην Ελλάδα να είναι οι ίδιοι με τους τίτλους σπουδών που θα είχαν χορηγηθεί εάν η εκπαίδευση των φοιτητών είχε πραγματοποιηθεί εξ ολοκλήρου στο κράτος προέλευσης του πανεπιστημίου. Επίσης, οι τίτλοι σπουδών θα πρέπει να προσδίδουν τα ίδια ακαδημαϊκά και επαγγελματικά δικαιώματα με αυτά που ισχύουν στο κράτος προέλευσης.

Σημαντικό ρόλο για την αξιολόγηση των πανεπιστημίων θα διαδραματίσει η πανεπιστημιακή τους έρευνα που άλλωστε είναι και εκείνη που ξεχωρίζει και κατατάσσει όλα τα ανώτατα ιδρύματα της υφηλίου, άσχετα με τη νομική τους υπόσταση.

Επίσης, όπως αναφέρουν οι πληροφορίες των «ΝΕΩΝ», στα κριτήρια που συντάσσει αυτή τη στιγμή η Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ) της χώρας και με βάση τα οποία θα αδειοδοτηθούν τα νέα μη κρατικά – μη κερδοσκοπικά ανώτατα ιδρύματα συμπεριλαμβάνονται και τα εξής:

• Η ερευνητική δραστηριότητα των νέων ιδρυμάτων θα είναι υποχρεωτική και μάλιστα θα τεθεί συγκεκριμένο όριο μέτρησης και παρουσίας των καθηγητών τους στον παγκόσμιο ερευνητικό «χάρτη».
• Το «μίνιμουμ» των σχολών που θα πρέπει να έχει ένα νέο μη κερδοσκοπικό ΑΕΙ για να αδειοδοτηθεί θα είναι τρεις σχολές και 30 καθηγητές ανά σχολή.
• Το κάθε υποψήφιο για αδειοδότηση ανώτατο ίδρυμα θα μπορεί να έχει μόνο μία σύμβαση δικαιόχρησης (franchise) με πανεπιστήμιο του εξωτερικού και όχι περισσότερες. Η νομική υπόσταση των νέων ιδρυμάτων δεν θα είναι υποχρεωτικά η μορφή των παραρτημάτων, ενώ θα μπορούν να αδειοδοτηθούν και συνεργασίες άλλου τύπου. Υποχρεωτική ωστόσο για να ανοίξει ένα μη κρατικό – μη κερδοσκοπικό ΑΕΙ στη χώρα θα είναι η συνεργασία με κάποιο άλλο πανεπιστήμιο του εξωτερικού.
• Κερδοσκοπικό πανεπιστήμιο του εξωτερικού θα μπορεί να συνεργαστεί με ελληνικό εταίρο στη χώρα μας, υπό την προϋπόθεση ότι το κομμάτι του που θα λειτουργήσει στην Ελλάδα θα είναι μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα.
• Οι καθηγητές των νέων ανώτατων ιδρυμάτων θα πρέπει σε ένα ποσοστό 80% να έχουν διδακτορικούς τίτλους για να διδάξουν σε αυτά (στα δημόσια πανεπιστήμια είναι υποχρεωτική η κατοχή διδακτορικού τίτλου), ενώ το υπόλοιπο ποσοστό αφήνεται στη διακριτική ευχέρεια του μητρικού ιδρύματος, ώστε να υπάρχουν θέσεις για προσωπικότητες ή διδακτικό προσωπικό υψηλού κοινωνικού ή άλλου κύρους που δεν έχουν ωστόσο διδακτορικό τίτλο σπουδών.

Aνάμεσα στα κριτήρια αδειοδότησης θα είναι και η προσκόμιση εγγυητικής επιστολής καλής εκτέλεσης αξιόχρεης τράπεζας ύψους 500.000 ευρώ για κάθε σχολή και η πληρωμή παραβόλου ύψους 500.000 ευρώ για τη χορήγηση της άδειας λειτουργίας και εγκατάστασης.

Παράλληλα, το κομμάτι της έγκρισης του προγράμματος σπουδών τού κάθε υπό σύσταση μη κρατικού – μη κερδοσκοπικού ιδρύματος θα το χειρίζεται η ΕΘΑΑΕ, όπως και τις διαδικασίες και τις προϋποθέσεις εγγραφής των φοιτητών και φοιτητριών τους.