Αυλαία για έναν στοχαστή του σινεμά

Μια από τις πιο σημαντικές φωνές του κινηματογράφου της Γεωργίας, αυτή του σκηνοθέτη Οτάρ Ιοσελιάνι, δημιουργού θαυμάσιων πολιτικών αλληγοριών που σε δύσκολες εποχές αμφισβητούσαν τη σοβιετική κυριαρχία, έσβησε την περασμένη Κυριακή στην Τιφλίδα της Γεωργίας. Ηταν 89 ετών. Ανάμεσα στις πιο γνωστές ταινίες του είναι οι «Παστοράλε» (1975), «Οι ευνοούμενοι του φεγγαριού» (1984) και το «Κυνήγι της πεταλούδας» (1992). Γεννημένος στην Τιφλίδα στις 2 Φεβρουαρίου 1934, ο Ιοσελιάνι το 1953 μετακόμισε στη Μόσχα όπου σπούδασε για δύο χρόνια στη Φυσικομαθηματική Σχολή του Κρατικού Πανεπιστημίου. Εγκατέλειψε τις σπουδές του για να γραφτεί στο Κρατικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου (όπου σπούδασε σινεμά με δασκάλους τον Αλεξάντρ Ντοβζένκο και τον Μιχαήλ Κιουρέλι) και πέρασε από όλα τα στάδια του κινηματογράφου προτού καθίσει ο ίδιος στην καρέκλα του σκηνοθέτη.

Από το 1956 ως το 1959 εργάσθηκε ως βοηθός σκηνοθέτη στο κινηματογραφικό στούντιο Georgian Film ενώ από το 1959 ως το 1964 σκηνοθέτησε αρκετά ντοκιμαντέρ και ταινίες μικρού μήκους. Πρώτη μεγάλου μήκους ταινία μυθοπλασίας του είναι η «Φυλλορροή» (1966) στην οποία τόλμησε να ασκήσει κριτική προς το σοβιετικό κράτος, κάτι που θα έκανε συχνά όπως τέσσερα χρόνια αργότερα με την ταινία «Ηταν ένας τραγουδιστής κότσυφας» (1970), μια ταινία περιπλάνησης με ήρωα έναν μουσικό.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1980 ο Ιοσελιάνι μετανάστευσε στη Γαλλία εξαιτίας των προβλημάτων του με τη σοβιετική λογοκρισία. Αυτό είχε φανεί έντονα όταν το «Παστοράλε» παρέμεινε στο ράφι για πολλά χρόνια και στη συνέχεια είχε περιορισμένη διανομή. Ο Ιοσελιάνι έζησε στη Γαλλία για πολλά χρόνια έχοντας πάρει τη γαλλική υπηκοότητα. Μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης συνέχισε να εργάζεται στη Γαλλία όπου γύρισε το ντοκιμαντέρ «Seule Georgie» (1994) και τη σαρδόνια αλληγορία «Ληστές – Κεφάλαιο VII» (1996) για την οποίο κέρδισε το Μεγάλο Βραβείο της επιτροπής στο Φεστιβάλ Βενετίας. Το ίδιο βραβείο είχε κερδίσει τόσο για τους «Ευνοούμενους του φεγγαριού» όσο και για το «Κι εγένετο φως» (1989). Τελευταία ταινία του είναι το «Chant d’hiver» (2015).

Στη Θεσσαλονίκη

Tο 2003 ο Οτάρ Ιοσελιάνι είχε αναλάβει καθήκοντα του προέδρου της κριτικής επιτροπής του διαγωνιστικού τμήματος στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, το οποίο είχε κάνει αφιέρωμα σε όλο το μέχρι τότε έργο αυτού του σημαντικού στοχαστή του κινηματογράφου τον οποίο υπηρέτησε με αγάπη περίπου 60 χρόνια.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗΣ