Κίσινγκερ: Το μυαλό

«Είναι η πρώτη φορά που Ελληνας λογοφέρνει με Ρώσους και δεν τα βάζει μαζί μου». Λόγια του Χένρι Κίσινγκερ απευθυνόμενου σε εμένα, τον Ιούλιο του 2003, σε συμπόσιο του Berttelmans στο Βερολίνο. Αφορμή, ανοιχτή λεκτική διαφωνία μου με τον πρώην πρωθυπουργό της Ρωσίας Τσερνομίρντιν για την αξιοπιστία τότε του Μπόρις Γέλτσιν. Εναυσμα, η επίθεση κατά του Κρεμλίνου του προέδρου του ρωσικού φιλελεύθερου κόμματος Γιαμπλόκο (Μήλο), Γκριγκόρι Γιαβλίνσκι. Στη συνέχεια, ο Κίσινγκερ στάθηκε αρκετά αποκαλυπτικός μαζί μου. «Είναι ακατανόητο γιατί τα βάζουν μαζί μου οι Ελληνες», σημείωσε. «Τις ημέρες εκείνες (της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο) επικρατούσε χάος στην Ουάσιγκτον, κανείς δεν έδινε σημασία σε ένα γεγονός στην άκρη της Ανατολικής Μεσογείου. Ο Νίξον με είχε αποπάρει όταν προσπάθησα να του θέσω το ζήτημα. Είχε το Γουότεργκεϊτ και την ενδεχόμενη παραίτησή του. Ποιος νοιαζόταν…».

Είχα προσπαθήσει κάπως να αντιδράσω σε όλα αυτά, αλλά ο εμβληματικός πρώην υπουργός των Εξωτερικών των ΗΠΑ προχώρησε σαν σίφουνας σε ένα διπλανό πηγαδάκι, με τον Κλάους Κίνκελ, πρώην υπουργό Εξωτερικών της Γερμανίας και δύο Κεντροευρωπαίους υπουργούς. Με τα διαπεραστικά του μάτια και την ιδιαίτερη ένρινη φωνή, που έκανε την προφορά του να ξεχωρίζει, ο Χένρι Κίσινγκερ ήταν αεικίνητος.

Μέχρι και την τελευταία του στιγμή δεν έπαψε να έχει ρηξικέλευθες απόψεις για τη διεθνή πολιτική σκηνή και να γράφει βιβλία που ανοίγουν δρόμους στις διεθνείς σχέσεις. Το μεγαλειώδες «Διπλωματία» αποτελεί ήδη κλασικό έργο για τους μελετητές της παγκόσμιας πολιτικής σκηνής. Εκεί περιγράφει ανάγλυφα την κατάρα που κατατρέχει τη Γερμανία. Είτε δηλαδή να είναι ασήμαντος κομπάρσος των διεθνών εξελίξεων είτε, δυναμώνοντας, να προκαλεί αναστάτωση και αναταράξεις. Εκεί επίσης εξηγεί (κεφ. 10) πως για τις ΗΠΑ η αποφυγή μιας στενής σχέσης Γερμανίας – Ρωσίας είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της ισχύος τους. Και τόσα άλλα…

Θα μείνει για πάντα ζωντανός στο μυαλό μου ένας έντονος διάλογος με πολιτικές προσωπικότητες της Κεντρικής Ασίας σε μια συνάντηση ειδικών στην Τασκένδη του Ουζμπεκιστάν για τον καταλυτικό μελλοντικό ρόλο της Κίνας στην περιοχή, και όχι μόνο. Σχεδόν όλοι μνημόνευαν τις απόψεις του Κίσινγκερ. Μέχρι που διάβασα την πραγματεία του «On China», και τους κατάλαβα. Λίγο πριν από τον θάνατό του ασχολήθηκε με τα θέματα «ηγεσίας» σε παγκόσμιο επίπεδο. Και είχε δείξει πως οι χαρακτήρες γνωστών ηγετών υποδηλώνουν τη φύση των πολιτικών που ακολουθούν, αλλά και το τι ακριβώς κάποιος μπορεί να περιμένει από αυτούς.

Το μυαλό του ανθρώπου αυτού είχε μία απίστευτη διεισδυτικότητα. Οταν καταπιάνεται με κάποιο ζήτημα δεν αφήνει πέτρα στη θέση της. Εντοπίζει, αναλύει, ερευνά και προβλέπει. Ακόμα και στην τρέχουσα κρίση στην Ουκρανία οι ισορροπημένες του θέσεις αποτυπώνουν μια πραγματικότητα. Και ο ρεαλισμός των απόψεών του, με ανάλυση των σύγχρονων επιπτώσεων, υποδηλώνουν τις εφικτές λύσεις. Ηταν πάντα ξεκάθαρος πως δεν θα ήταν προς όφελος της ειρήνης η προσπάθεια απομόνωσης της Ρωσίας και το στρίμωγμά της στη γωνία. Διότι θα οδηγούσε σε αντίδραση και σε ενδεχόμενα ανεξέλεγκτη έκρηξη θυμού. Επεσήμαινε πάντα πως ο Πούτιν είχε προειδοποιήσει με την ομιλία του στο Μόναχο το 2008, πως η περικύκλωση από το ΝΑΤΟ δεν θα γινόταν ανεκτή. Και το είδαμε να γίνεται…

Του Κίσινγκερ οι απόψεις, αν μελετηθούν σωστά, συνεχίζουν να διδάσκουν. Και μπορούν, σε πολλές περιπτώσεις, να βγάλουν τον κόσμο από πολλά αδιέξοδα.