Ενα «Κονκλάβιο» για τις αξίες της Ευρώπης

Πρώτη συνεδρίαση για το Ευρωπαϊκό Κονκλάβιο την περασμένη εβδομάδα στην Πορτογαλία. Με τη λέξη Κονκλάβιο να παραπέμπει στις αρχαιρεσίες της Καθολικής Εκκλησίας για την εκλογή νέου Πάπα! Ενα νέο εγχείρημα με στόχο την παρέμβαση στις πολιτικές της ΕΕ φέρνοντας κοντά ανθρώπους από διαφορετικούς χώρους: προσωπικότητες από τις χώρες – μέλη της ΕΕ, αποκλειστικά, που προέρχονται από διαφορετικούς τομείς απασχόλησης όπως τον πανεπιστημιακό χώρο, την τεχνολογία, τις επιχειρήσεις, την πολιτική, αλλά και τις τέχνες. Στην πρεμιέρα του εγχειρήματος, που αναμένεται να επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο , συμμετείχαν 45 προσωπικότητες από περίπου 20 χώρες της ΕΕ. Αντικείμενο συζήτησης δεν ήταν η καθημερινότητα, αλλά οι μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες προκλήσεις για την Ευρώπη, με τον τίτλο της συνάντησης να δίνει την κατεύθυνση προς το μέλλον. «Το στρατηγικό όραμα για το 2040».

Από την Ελλάδα, στο Ευρωπαϊκό Κονκλάβιο συμμετείχε ως μέλος της οργανωτικής ομάδας ο Λουκάς Τσούκαλης, πρόεδρος του ΔΣ στο ΕΛΙΑΜΕΠ, καθηγητής στη Sciences Po στο Παρίσι και ομότιμος καθηγητής στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Με τον ίδιο να διευκρινίζει ότι οι συμμετέχοντες δεν είχαν προσκληθεί ως εκπρόσωποι της χώρας τους, αλλά ως άτομα και αυτό που οι ίδιοι αντιπροσωπεύουν. Μιλώντας στα «ΝΕΑ», ο Τσούκαλης σημειώνει ότι πρόκειται για μία κλειστή συνάντηση στην οποία εκφράστηκε έντονα η ανησυχία ότι σε έναν κόσμο που «αλλάζει πάρα πολύ γρήγορα, η Ευρώπη τείνει να φθίνει με περιορισμένο ρόλο στις παγκόσμιες εξελίξεις, άρα και περιορισμένες δυνατότητες να υπερασπιστεί αποτελεσματικά κοινά ευρωπαϊκά συμφέροντα και αξίες». Κάνοντας μάλιστα λόγο, αναφερόμενος στη συνάντηση, σε ένα είδος «εγερτηρίου».

Οι 4 ενότητες

Το Ευρωπαϊκό Κονκλάβιο στη σύναξη του 2023 εστίασε σε τέσσερις μεγάλες θεματικές. «Η πρώτη ήταν η γεωπολιτική, δηλαδή πώς αλλάζει ο κόσμος γύρω μας και τι ρόλο παίζει η Ευρώπη. Η δεύτερη ήταν η τεχνολογία. Η τρίτη ήταν αυτό που ονομάζουμε ευρωπαϊκά δημόσια αγαθά, με κύρια έμφαση στην κλιματική αλλαγή, την υγεία, κ.λπ.», σύμφωνα με τον Τσούκαλη ο οποίος διευκρινίζει ότι όταν αναφερόμαστε σε δημόσια αγαθά εννοούμε αυτά που μόνο το κράτος μπορεί να προσφέρει και δεν «πωλούνται» στην αγορά, φέρνοντας ως παράδειγμα την προστασία του περιβάλλοντος, την προστασία από την κλιματική αλλαγή, τους εμβολιασμούς στη διάρκεια της πανδημίας. Τέταρτη θεματική ήταν η κρίση της δημοκρατίας.

Στη θεματική της γεωπολιτικής, στην οποία είχε τη συνολική ευθύνη και προέδρευσε ο Λουκάς Τσούκαλης, ένα από τα πρώτα πράγματα που βγήκε από τη συζήτηση είναι «η έμφαση πλέον στη συνεργασία των ευρωπαϊκών χωρών σε θέματα άμυνας ως πρώτη προτεραιότητα. Με απώτερο στόχο τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού πυλώνα εντός του ΝΑΤΟ. Και ταυτόχρονα η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία, για να μειώσει την εξάρτηση της Ευρώπης. Δεύτερον, συζητήθηκε ο ρόλος της Ευρώπης στην προσπάθεια να διατηρήσει, στο μέτρο του δυνατού, ένα ανοικτό διεθνές οικονομικό σύστημα. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε ότι οι ευρωπαϊκές οικονομίες είναι πολύ πιο ανοιχτές από την αμερικανική οικονομία στο διεθνές εμπόριο.  Μιλήσαμε και για τη διεύρυνση της ΕΕ».

Σύμφωνα με τον Τσούκαλη τονίστηκε ότι η διεύρυνση αυτή δεν πρέπει να οδηγήσει σε μια ΕΕ με 35 χώρες αλλά αποδυναμωμένη και δυσλειτουργική. Δόθηκε λοιπόν έμφαση στις αναγκαίες εσωτερικές αλλαγές στην Ευρώπη ως προϋπόθεση για να προχωρήσει η διεύρυνση και να πετύχει. Στο τραπέζι μπήκε ακόμα η μετανάστευση με τον Τσούκαλη να σημειώνει ότι το πρόβλημα είναι «πολύ μεγάλο και δεν υπάρχει εύκολη λύση. Η Ευρώπη χρειάζεται μετανάστες λόγω του δημογραφικού προβλήματος, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι μπορείς να έχεις ανοιχτά σύνορα». Σημειώνει δε ότι είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον το γεγονός πως «σε όλες τις δημοσκοπήσεις αυτό που φαίνεται είναι ότι ο κόσμος νομίζει ότι οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν πολύ περισσότερους μετανάστες από όσους έχουν στην πραγματικότητα. Συζήτηση σε βάθος για τους πολέμους στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία δεν έγινε, σημειώθηκε ωστόσο ότι επηρεάζουν τη γεωπολιτική θέση της Ευρώπης καθοριστικά.

Μία συνολική έκθεση, η οποία θα εκδοθεί στο τέλος του χρόνου, αναμένεται να προωθηθεί στα Συμβούλια Υπουργών της ΕΕ φιλοδοξώντας να γίνει «μια πυξίδα που θα βοηθήσει  την Ευρώπη να βρει τον δρόμο της τα επόμενα χρόνια», σύμφωνα με τον Τσούκαλη, ενώ στη συνέχεια θα γίνει και η παρουσίαση αυτής της έκθεσης στον Τύπο. Με στόχο να αποτελέσει ένα γεγονός που θα συμβάλει στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής πολιτικής.