«Οι καλοί στο καλοποιείον»

Αν και η επικαιρότητα τρέχει με ρυθμούς που κόβουν την ανάσα, υπάρχουν περιστατικά που συντελεσμένα πριν από δύο, τρεις, έξι ή και δώδεκα ακόμα μήνες παραμένουν τόσο προκλητικά για σχολιασμό ώστε θα τα χαρακτήριζες ως σημερινά. Μια και τις τελευταίες εβδομάδες ο Αλέξης Μινωτής (για πόσα χρόνια άραγε θα μπορούμε να αναφέρουμε το όνομά του χωρίς τη διευκρίνιση για το ποιος υπήρξε;), έχει την τιμητική του με την πληθώρα των αναφορών σε όσα έλεγε, ας προσθέσουμε ακόμα μία εξόχως χαρακτηριστική και για την ιδεολογία του όσον αφορά το θέατρο αλλά και για την καλλιτεχνική και γιατί όχι για την πολιτική μας ζωή.

Οταν ήθελε να του συστήσει κανείς έναν ηθοποιό με μέτριο ταλέντο προσθέτοντας όμως πως είναι «ένας καλός άνθρωπος», έλεγε σχεδόν σαρκάζοντας: «Οι καλοί στο καλοποιείον. Προτιμώ έναν ταλαντούχο ηθοποιό ακόμα και αν είναι ένας πολύ κακός άνθρωπος». Θυμηθήκαμε την κουβέντα του αυτή εδώ και αρκετό καιρό όταν τη μέρα των εκλογών για την ανάδειξη του προέδρου στον ΣΥΡΙΖΑ, η μητέρα του Στέφανου Κασσελάκη δήλωσε στο αεροδρόμιο, ερχόμενη από την Αμερική, για τον γιο της: «Είναι καλής ψυχής άνθρωπος».

Με λίγα λόγια χρησιμοποίησε ως τεκμήριο πολιτικής αξίας μια ιδιότητα που θα έπρεπε να την επικαλεστεί σε ένα στενό κύκλο ανθρώπων, ενώ δηλαδή θα έπρεπε να συστήσει τον γιο της ως ένα άτομο που οι σχέσεις του με όσους την άκουγαν θα είχαν κάποια σημασία για τις περαιτέρω εντελώς προσωπικές του δοσοληψίες. Δεν χρειάζεται να το ψάξει κανείς για να ανακαλύψει το κίνητρο μιας σχετικής δήλωσης που αν και θα είχε νόημα ως ιδιωτική εξομολόγηση, γινόταν τώρα δημόσια. Και η εξήγηση μπορεί να αναζητηθεί σε μια πάγια παθογένεια της νεοελληνικής ζωής, να θεωρούνε απαξάπαντες οι Ελληνες την πολιτική ζωή ως μια υπόθεση οικογενειακή και ότι ο πρωθυπουργός, οι υπουργοί και οι βουλευτές, αν δεν είναι συγγενείς μας, είναι ή μπορεί να γίνουν φίλοι μας, ώστε το να είναι καλοί άνθρωποι θα έχει και κάποια ευεργετική επίπτωση στις ζωές μας.

Δεν μπορεί να γνωρίζει κανείς ως ποιο βαθμό μια ανάλογη θεώρηση της πολιτικής υπάρχει επειδή κάνει τον καθένα να πιστεύει ή να αισθάνεται ότι μια εκ προοιμίου σκληρή και καθόλου ευαίσθητη λειτουργία όπως η πολιτική, μπορεί να συνδυαστεί με μια απαιτητή από όλους ακόμα και υποσυνείδητα αίσθηση καλοσύνης, ως σήμερα όμως έχει χρησιμοποιηθεί για να καλύψει, αν όχι εγκλήματα, καταστροφικά λάθη και ατασθαλίες. Το να είσαι καλός άνθρωπος μπορεί να συνιστά διαβατήριο προκειμένου να ευδοκιμήσουν οι διαπροσωπικές σου σχέσεις, δεν προϋποθέτει τα προσόντα που χρειάζεται να έχεις ώστε να κυβερνήσεις.

Επειδή πολιτική σημαίνει εξουσία και επομένως τα άτομα που τη μετέρχονται επόμενο να είναι να αποκτούν, έστω και εν μέρει, το ύφος και το ήθος της, η προϋπόθεση της καλοσύνης όπως την επαγγέλλονται ως στοιχείο που τους κάνει κατάλληλους για την πολιτική, μεταβάλλεται στα χέρια τους σε ένα είδος φιλοδωρήματος προς αναξιοπαθούντες και υπηκόους. Σε τελευταία ανάλυση επειδή η έκφραση της καλοσύνης αφορά σε προσωποπαγείς σχέσεις, το να τη μετέρχεσαι ως προσόν όταν εκ των πραγμάτων ως πολιτικός είσαι υποχρεωμένος να αντιμετωπίζεις τους άλλους ως σύνολα αντί για πρόσωπα, με τον τρόπο αυτό δεν καθιστάς ύποπτο μόνο τον εαυτό σου αλλά και την ίδια την έννοια της καλοσύνης.