Ο επιστήμονας φιλόσοφος {LF}που αγαπούσαν οι νέοι

Στις 25 του περασμένου μήνα έφυγε από τη ζωή, σε ηλικία 84 ετών, ο πρώην πρύτανης του Πανεπιστημίου Κρήτης, πρώην ευρωβουλευτής, συγγραφέας και πανεπιστημιακός δάσκαλος. Είχε γεννηθεί στο Ηράκλειο της Κρήτης το 1939. Διέγραψε έναν μεγάλο κύκλο σπουδών και επιστημονικής έρευνας, για να επιστρέψει το 1982 στα πάτρια εδάφη ως καθηγητής στο Τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Κρήτης. Ενδιάμεσοι σταθμοί ήταν το Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Imperial College του Λονδίνου, ο «Δημόκριτος» και το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πυρηνικών Ερευνών (CERN) στη Γενεύη. Τα επιστημονικά του ενδιαφέροντα στρέφονταν γύρω από τη δομή της ύλης και την κοσμολογία, ενώ ως επισκέπτης καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Harvard ασχολήθηκε επίσης με την ιστορία της επιστήμης. Συμμετείχε ακόμα στο πείραμα «Νέστωρ», που είχε ως στόχο να ανιχνεύσει τα φαντασματικά νετρίνα στα θαλάσσια βάθη της Πύλου.

Διετέλεσε πρύτανης του Πανεπιστημίου Κρήτης κατά την περίοδο 1990-1996. Συνταξιοδοτήθηκε και εξελέγη ομότιμος καθηγητής του Τμήματος Φυσικής το 2006. Για μία τετραετία διετέλεσε πρόεδρος του Ιονίου Πανεπιστημίου. Υπήρξε μέλος του ΔΣ της ΕΡΤ, προέδρος του Μουσείου «Νίκος Καζαντζάκης» στην Κρήτη και αντιπρόεδρος στο ΔΣ της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Ασχολήθηκε ιδιαίτερα με τη σύνδεση της επιστήμης με τη μουσική και οι σχετικές εκδηλώσεις, με τη συνεργασία κορυφαίων μουσικών, έχουν παρουσιαστεί σε πολλά μέρη της Ελλάδας, αλλά και στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών και Θεσσαλονίκης. Υπήρξε μέλος σε επιτροπές ευρωπαίων εμπειρογνωμόνων για τις προοπτικές της παιδείας και της έρευνας στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Eξελέγη ευρωβουλευτής με το Ποτάμι το 2014.

Για την προσωπική σχέση του με τον Γ. Γραμματικάκη γράφει ο γενικός γραμματέας Αθλητισμού Γιώργος Μαυρωτάς.

Γνώρισα τον Γιώργο Γραμματικάκη τη δεκαετία του ’90 όταν ήμουν ακόμα υποψήφιος διδάκτορας στο Πολυτεχνείο. Μέσω του αείμνηστου Λευτέρη Παπαγιαννάκη, τότε αντιπρύτανη ΕΜΠ, ο οποίος προσπαθούσε να μεταφέρει το παράδειγμα του μικρού εκδοτικού διαμαντιού των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης στο ΕΜΠ. Και βέβαια ένας από τους πρωτεργάτες αυτού του εκδοτικού φαινομένου ήταν ο τότε πρύτανης του Πανεπιστημίου Κρήτης Γιώργος Γραμματικάκης.

Πέρασαν σχεδόν δύο δεκαετίες και τον ξανασυνάντησα το 2014 στο Ποτάμι. Ηταν από τα πιο διάσημα πρόσωπα που στήριξαν την κίνηση του Ποταμιού υπό τον Σταύρο Θεοδωράκη. Το 2014 μάλιστα μαζί με τον Μίλτο Κύρκο εξελέγη ευρωβουλευτής με το Ποτάμι. Ο «Γιώργης», για τους φίλους του, ήταν από τα στελέχη που ενίσχυαν τις αριστερές συνιστώσες της κεντρώας συνισταμένης του Ποταμιού ώστε να μην παραξεφεύγει προς τα δεξιά.

Στις συναντήσεις των στελεχών στα γραφεία της Σεβαστουπόλεως μίλαγε πάντα προς το τέλος, αφού τους είχε ακούσει όλους. Η φωνή του ήταν πάντα η φωνή της συνέπειας, της σύνεσης και της σύνθεσης. Δεν είχε εκ των προτέρων μια γνώμη που προσπαθούσε, σώνει και καλά, να περάσει στους άλλους. Ακουγε και διαμόρφωνε άποψη. Με πλεόνασμα ενσυναίσθησης μπορούσε να μπει εύκολα στα παπούτσια του άλλου και να τον καταλάβει, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι πάντα συμφωνούσε. Με λογική, με συγκρότηση, έπαιζε πάντα έναν συνθετικό και αντιδιχαστικό ρόλο στις δύσκολες αποφάσεις που πρέπει να πάρει ένα νέο, μεταρρυθμιστικό κόμμα που κινείται στο Κέντρο.

Ηταν ο σεβάσμιος σοφός του Ποταμιού, που με το χαρακτηριστικό του καπελάκι (ακόμα και μέσα στα γραφεία) και τα πανέξυπνα μάτια του σκάναρε τους συνομιλητές του και στο τέλος περιμέναμε να ακούσουμε όλοι την άποψή του. Ηταν ένα σπάνιο δείγμα μαθηματικής λογικής και φιλοσοφικής προσέγγισης που με έκανε να πιστεύω ότι τελικά τα μαθηματικά και η φιλοσοφία δεν απέχουν πολύ, όχι τουλάχιστον όσο πίστευα. Και βέβαια κοντά σε αυτά και η μουσική που είχε ιδιαίτερο ρόλο στη ζωή του.

Απολάμβανα τους διαλόγους μας όσες φορές τον γύριζα με το αυτοκίνητο από τα γραφεία της Σεβαστουπόλεως στο σπίτι του στο Μετς. Οταν μιλάγαμε από τα μικρογεγονότα της ημέρας ως τις παθογένειες του ελληνικού κράτους που θέλαμε ως ρομαντικοί να θεραπεύσουμε. Με ρώταγε και για τον αθλητισμό με τη δίψα του μικρού παιδιού, σαν να ήθελε να γίνει ειδικός και σε αυτόν τον τομέα.

Ο Γιώργης Γραμματικάκης είναι από τους ανθρώπους εκείνους που φτωχαίνουν τη χώρα όταν φεύγουν. Ενα σπάνιο κράμα επιστήμονα, φιλοσόφου πολύ αγαπητού και πολύ προσιτού σε όλους και κυρίως στους νέους που τους μάζευε γύρω του σαν μαγνήτης. Μα πάνω απ’ όλα ήταν Ανθρωπος, με άλφα κεφαλαίο. Είμαι σίγουρος ότι θα έχει αφήσει τα συμπεριφορικά του γονίδια σε αρκετούς από τους μαθητές του, κάτι που ως κοινωνία το έχουμε ανάγκη. Σε μια εποχή που θεριεύει ο λαϊκισμός και η λάμψη του «φαίνεσθαι», να έχουμε ανθρώπους της σύνεσης και της ουσίας, που πρεσβεύουν την έμφαση στο περιεχόμενο και όχι στο περιτύλιγμα…

Ο Γιώργος Μαυρωτάς είναι γενικός γραμματέας Αθλητισμού