Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την οικονομία είναι ο εφησυχασμός

Η ταχεία ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας από τη βαθιά ύφεση του 2020 που προκλήθηκε από την πανδημία ήταν μια θετική εξέλιξη. Ωστόσο, για τα επόμενα χρόνια όλοι οι διεθνείς οργανισμοί αναμένουν σημαντική επιβράδυνση του ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης. Δεδομένου ότι νέα σύννεφα έχουν μαζευτεί πάνω από την παγκόσμια οικονομία και δεδομένων των διαρθρωτικών αδυναμιών τόσο της ευρωζώνης όσο και της ελληνικής οικονομίας, ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι ο εφησυχασμός.

Για την Ελλάδα, μετά την αναδιάρθρωση του χρέους της το 2012, οι άμεσοι κίνδυνοι από ενδεχόμενη νέα διεθνή χρηματοπιστωτική κρίση είναι περιορισμένοι. Μέχρι το 2032, το εξωτερικό δημόσιο χρέος της Ελλάδας θα φέρει σχετικά χαμηλά επιτόκια, λόγω της αναδιάρθρωσης του 2012. Για τον λόγο αυτόν, πραγματοποιήθηκε πρόσφατα και η μετάβαση στην επενδυτική βαθμίδα για τα ελληνικά ομόλογα. Ωστόσο, λίγες από τις διαρθρωτικές αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας έχουν αντιμετωπιστεί και η αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ απέχει πολύ από το να είναι ικανοποιητική.

Οι μεσοπρόθεσμες προοπτικές της ελληνικής οικονομίας, σύμφωνα με τις τελευταίες προβλέψεις του ΔΝΤ του Απριλίου 2023, δεν αφήνουν πολλά περιθώρια για εφησυχασμό.

Για την πενταετία 2024-2028, ο προβλεπόμενος μέσος ετήσιος ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ είναι μόνο 1,4%. Ακόμη και το 2028, το πραγματικό ΑΕΠ της Ελλάδας θα είναι μόλις 211,2 δισ. ευρώ του 2015, έναντι 239,7 δισ. κατά το 2007, πριν από τη διεθνή χρηματοπιστωτική κρίση και την ελληνική κρίση του 2010. Είκοσι χρόνια μετά τις δίδυμες κρίσεις , το πραγματικό ΑΕΠ της Ελλάδας προβλέπεται να παραμένει 12% κάτω από το προ κρίσης επίπεδο. Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ το 2028 προβλέπεται επίσης να είναι χαμηλότερο από το ανώτατο όριο επίπεδο του το 2007, κατά 6,5%.

Ο ετήσιος πληθωρισμός, που κορυφώθηκε στο 9,3% το 2022, προβλέπεται να μειωθεί από περίπου 4,0% το 2023 σε 2,8% το 2024 και να παραμείνει γύρω στο 2,0% μετά το 2025, αντανακλώντας την αντιπληθωριστική πολιτική της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Ωστόσο, η σημαντική διεύρυνση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών κατά τη διάρκεια της πανδημίας και η περαιτέρω διεύρυνσή του από τη στιγμή που η ελληνική οικονομία άρχισε να ανακάμπτει από τη βαθιά ύφεση του 2020 είναι η πιο σαφής ένδειξη των διαρθρωτικών αδυναμιών που συνεχίζουν να μαστίζουν την ελληνική οικονομία. Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών αναμένεται να είναι στο 6,9% του ΑΕΠ το 2023, από 9,6% του ΑΕΠ το 2022. Στη συνέχεια προβλέπεται ότι θα συνεχίσει να μειώνεται, αλλά προβλέπεται να παραμείνει πάνω από το 3% του ΑΕΠ μέχρι το 2028. Πρόκειται για μια πολύ ανησυχητική εξέλιξη, καθώς η κυριότερη αιτία της κρίσης δανεισμού του 2010 και της μεγάλης καθίζησης που ακολούθησε ήταν η ταχεία συσσώρευση εξωτερικού χρέους μέσω των επίμονων ελλειμμάτων του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών.

Το πρόβλημα της επίτευξης σημαντικής επιτάχυνσης της οικονομικής ανάπτυξης με ταυτόχρονη βελτίωση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας της οικονομίας και αποκλιμάκωση του λόγου του δημοσίου χρέους ως προς το ΑΕΠ είναι οι κυριότερες προκλήσεις της οικονομικής πολιτικής για τα επόμενα τέσσερα χρόνια. Χρειάζεται δημοσιονομική πειθαρχία και σημαντικές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, τις οποίες μια κυβέρνηση με «ελεύθερα χέρια», όπως η σημερινή, δεν έχει κανένα λόγο να καθυστερήσει να προχωρήσει με τόλμη και αποφασιστικότητα.

Ο Γιώργος Αλογοσκούφης είναι καθηγητής Οικονομικής Επιστήμης στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και πρώην υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών. Το άρθρο αυτό βασίζεται στα σχόλια του συγγραφέα κατά την παρουσίαση του Χριστόφορου Πισσαρίδη στη δημόσια εκδήλωση του Ελληνικού Παρατηρητηρίου του London School of Economics and Political Science, με τίτλο «Οι Οικονομικές Προκλήσεις για τη Νέα Ελληνική Κυβέρνηση», στις 5 Οκτωβρίου 2023