Κριτική στο Ισλάμ {LF}εκ των έσω

^«Στην αγαπημένη μου μητέρα. Μου ζήτησε να μην εκδώσω αυτό το βιβλίο παρόλο που ήξερε ότι δεν μπορώ να ανταποκριθώ στην επιθυμία της». Η ιδιαίτερη αυτή αφιέρωση του Αιγύπτιου Χαμίντ Αμπντελσαμάντ, του σημαντικότερου μελετητή του Ισλάμ στον γερμανόφωνο και όχι μόνο κόσμο, μαρτυρά κατά κάποιον τρόπο και το «προκλητικό» περιεχόμενό του για τον κόσμο του Ισλάμ που έτσι και αλλιώς, ειδικά το ριζοσπαστικό του κομμάτι, δεν αποδέχεται καμία σχεδόν κριτική.

Το παρόν βιβλίο, γραμμένο πριν από την ανάδυση του ISIS και τα γεγονότα στο Μπατακλάν και στο «Σαρλί Εμπντό», είναι ένα έργο πολεμικής που δεν διστάζει να θίξει ευαίσθητα ιστορικά και πολιτισμικά ζητήματα, ασκώντας σκληρή κριτική. Ο συγγραφέας του, Χαμίντ Αμπντελσαμάντ, αιγύπτιος διανοούμενος με δημόσιες παρεμβάσεις στον γερμανικό Τύπο, έχει επικηρυχθεί σε θάνατο από φετφά ισλαμιστών, λόγω μιας ομιλίας του στις 4 Ιουνίου 2013, στο Κάιρο, με θέμα «Ο θρησκευτικός φασισμός στην Αίγυπτο». Κύρια θέση του βιβλίου, όπως και της ομιλίας, είναι ότι η ευρέως γνωστή διάκριση ανάμεσα σε Ισλάμ και ισλαμισμό είναι στην πραγματικότητα κίβδηλη, καθώς το ίδιο το Ισλάμ, ήδη από τον Μωάμεθ και τη συγγραφή του Κορανίου, είναι στον πυρήνα του ακραίο, φονταμενταλιστικό και βίαιο.

Ο συγγραφέας κάνει από την αρχή εμφανείς τις προθέσεις του συνδέοντας άμεσα τον φασισμό και τον ισλαμισμό, συνδέοντας τις προθέσεις του Μουσολίνι με εκείνες του Χασάν Αλ Μπάνα, του ιδρυτή της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, που συμπίπτουν χρονικά. Ενας ενδιαφέρων παραλληλισμός, αφού συχνά μένουμε «στη Σκοτεινή Ευρώπη» του Μεσοπολέμου χωρίς να βλέπουμε ευρύτερες παγκόσμιες διαστάσεις της μεσοπολεμικής περιόδου.

Ο συγγραφέας βρίσκει τις ρίζες της Τζιχάντ στη «Λατρεία της παράδοσης» που αρνείται κάθε εκσυγχρονιστική ρύθμιση, ενώ συσχετίζει τον φασισμό και τον ισλαμισμό ως τον κοινό παρονομαστή των «αργοπορημένων» εθνών ή των εθνών που έχουν μια λαμπρή Ιστορία αλλά όχι ανάλογη συνέχεια. Ο συγγραφέας ασπάζεται την άποψη των Γκέλνερ και Νόλτε κατατάσσοντας τον ισλαμισμό στα αντιδραστικά κινήματα εναντίον του Διαφωτισμού. Το εξτρεμιστικό κομμάτι της, όπως τουλάχιστον διδάσκεται από τη Μουσουλμανική Αδελφότητα στην Αίγυπτο, πάει ένα βήμα παρακάτω: Ο Προφήτης είναι ο ηγέτης μας, το Κοράνι το Σύνταγμά μας, η Τζιχάντ ο δρόμος μας, ο θάνατος για χάρη του Αλλάχ ο υψηλότερος στόχος. Το Ισραήλ είναι ο άμεσος εχθρός και η Ευρώπη πιο μακρινός, αλλά και οι δύο αποτελούν στόχους εξόντωσης από την Τζιχάντ που είναι μια υπηρεσία προς τον Θεό.

Ο αιγύπτιος συγγραφέας, ο οποίος συσχετίζει άμεσα τον ισλαμοφασισμό με όλα τα ολοκληρωτικά κινήματα που αιματοκύλισαν την οικουμένη, προχωρά και σε μια διεισδυτική παρατήρηση για τον αραβικό κόσμο που βιώνει και μια έντονη ενδοαραβική και ενδοϊσλαμική διαμάχη, την οποία παρομοιάζει με ένα κρεμμύδι με διαφορετικές στρώσεις. Η πρώτη είναι η οικογενειακή δικτατορία, η δεύτερη η στρατιωτική δικτατορία, ακολουθεί η θρησκευτική δικτατορία και τέλος η κοινωνική δικτατορία που αφορά την αρχαϊκή κατανομή ρόλων. Ο Αμπντελσαμάντ ελπίζει ότι οι νεότερες γενιές – και αυτό είναι ίσως το πιο αισιόδοξο μήνυμα του βιβλίου – μπορούν να σπάσουν αυτές τις στρώσεις, αλλιώς ο ισλαμικός εξτρεμισμός θα κυριαρχήσει.

Το βιβλίο εξετάζει με μεγάλη τόλμη, ιστορική τεκμηρίωση και ενάργεια το φαινόμενο του ισλαμικού φασισμού, συσχετίζοντάς τον με τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά φαινόμενα, με τη διαφορά που επισημαίνει, ότι αυτός ο εξτρεμισμός υπάρχει κίνδυνος να κυριαρχήσει σε όλον τον μουσουλμανικό κόσμο. Παρέχει και μια σειρά κρίσιμων στοιχείων για θέματα του ισλαμικού εξτρεμισμού που αφορούν το σήμερα, όπως τη Χαμάς και τη Μουσουλμανική Αδελφότητα, που κατά κάποιον τρόπο το καθιστούν επίκαιρο και προφητικό. Αξίζει να σημειωθεί ότι είναι και μια από τις τελευταίες μεταφράσεις της Γιώτας Λαγουδάκου που χάθηκε πρόωρα.

{1BSYG}Hamed Abdel-Samad{1BSYG}{CR}{2BTIT}Ο ισλαμικός φασισμός{2BTIT}{CR}{3BEKD}Μια αναλυτική προσέγγιση {CR}Μτφ. από τα γερμανικά {LF}Γιώτα Λαγουδάκου{CR}Εκδ. Καστανιώτη, 2022, σελ. 218{3BEKD}{CR}{4BTIM}Τιμή 16 ευρ{4BTIM}ώ