Περιμένουν το πράσινο φως για χερσαία επίθεση

«Η Χαμάς νόμιζε ότι θα διαλυθούμε, αλλά εμείς θα διαλύσουμε τη Χαμάς» διακήρυξε χθες ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου, ενώ οι ισραηλινές δυνάμεις συνέχιζαν να σφυροκοπούν από αέρος τη Γάζα και τα ισραηλινά τεθωρακισμένα παρατάσσονταν κατά μήκος των συνόρων αναμένοντας, όπως διευκρίνισαν οι εκπρόσωποι του στρατού, την «πολιτική απόφαση» προκειμένου να ξεκινήσουν τη χερσαία επιχείρησή τους. Ο πρώτος στόχος της είναι αυτός ακριβώς που ξεκαθάρισε ο Νετανιάχου: να εξουδετερωθεί η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία της Χαμάς. Στο στόχαστρο του Χερτσί Χαλεβί, του αρχηγού του ισραηλινού στρατού, βρίσκεται πρωτίστως ο Γιαχία Σινουάρ, ο αρχηγός της Χαμάς στη Γάζα, και θεωρούμενος ως εγκέφαλος της πρωτοφανούς τρομοκρατικής επίθεσης που στοίχισε, το περασμένο Σαββατοκύριακο, τουλάχιστον 1.400 ζωές στο Νότιο Ισραήλ: «ετοιμοθάνατος» ή και «ήδη νεκρός» έχει χαρακτηριστεί επανειλημμένως. Το Ισραήλ θέλει επίσης να απελευθερώσει τους 155 ομήρους που κρατάει η Χαμάς εδώ και εννέα ημέρες και να εξασφαλίσει, στο τέλος της επιχείρησης, μία Γάζα περισσότερο φιλική προς το ίδιο – και εμμέσως πλην σαφώς, ένα Ιράν λιγότερο επικίνδυνο. Ομως η προαναγγελλόμενη ως μεγαλύτερη ισραηλινή χερσαία επιχείρηση μετά την εισβολή στον Λίβανο, το 2006, είναι γεμάτη κινδύνους.

Στήνουν ενέδρες

Το Ισραήλ κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε μήνες φονικών μαχών, τόσο στην επιφάνεια του εδάφους όσο και σε έναν λαβύρινθο από υπόγειες σήραγγες. Δεκάδες χιλιάδες άνδρες της Χαμάς πιστεύεται ότι έχουν ταμπουρωθεί σε τούνελ μήκους εκατοντάδων χιλιομέτρων καθώς και σε μπούνκερ κάτω από την Πόλη της Γάζας και τις γύρω περιοχές της Βόρειας Γάζας – της ζώνης που έχουν κληθεί από την Παρασκευή να εκκενώσουν οι παλαιστίνιοι άμαχοι. Σύμφωνα με τους «New York Times», οι ισραηλινοί στρατιωτικοί ηγέτες αναμένουν πως η Χαμάς θα επιχειρήσει να απωθήσει τις ισραηλινές δυνάμεις ανατινάζοντας κάποιες από αυτές τις σήραγγες ενόσω ο ισραηλινός στρατός θα προελαύνει ακριβώς από πάνω, ενώ παράλληλα θα χρησιμοποιεί αμάχους ως ανθρώπινες ασπίδες και θα πυροδοτεί παγιδευμένα με εκρηκτικά κτίρια καθώς και βόμβες τοποθετημένες στην άκρη των δρόμων. Αξιωματούχος της ίδιας της Χαμάς δήλωσε υπό την κάλυψη της ανωνυμίας στην αμερικανική εφημερίδα πως η ισλαμιστική οργάνωση σχεδιάζει επίσης ενέδρες στον ισραηλινό στρατό, με άνδρες της να αναδύονται ξαφνικά από κρυμμένα ανοίγματα των τούνελ που υπάρχουν διάσπαρτα στη Γάζα.

Η στρατιωτική υπεροχή του Ισραήλ, βέβαια, δεν αμφισβητείται. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, στην επίθεση αναμένεται να πάρουν μέρος μονάδες πεζικού καθώς και άρματα μάχης και μονάδες σκαπανέων και ναρκαλιευτών, υπό την κάλυψη μαχητικών αεροσκαφών και ελικοπτέρων, μη επανδρωμένων αεροσκαφών καθώς και πυρών πυροβολικού από την ξηρά και τη θάλασσα. Επικαλούμενοι τρεις υψηλόβαθμους ισραηλινούς αξιωματούχους, οι «New York Times» ανέφεραν χθες πως η χερσαία επιχείρηση θα ξεκινούσε κανονικά το Σαββατοκύριακο, αλλά αναβλήθηκε λόγω εν μέρει του συννεφιασμένου ουρανού. Σε κάθε περίπτωση, την κατάσταση περιπλέκει ιδιαίτερα το γεγονός ότι η Χαμάς κρατάει, όπως εκτιμάται, πολλούς ισραηλινούς ομήρους μαζί της στα υπόγεια μπούνκερ και τις σήραγγες και δεν θα διστάσει να τους χρησιμοποιήσει ως ανθρώπινες ασπίδες, δημιουργώντας ένα ηθικό και επιχειρησιακό δίλημμα για το Ισραήλ.

Ενα από τα ερωτήματα που δεν έχουν προς το παρόν σαφή απάντηση είναι το τι θα κάνει το Ισραήλ με την Πόλη της Γάζας, προπύργιο της Χαμάς και το μεγαλύτερο αστικό κέντρο της Λωρίδας της Γάζας, εφόσον την καταλάβει, ή τι ακριβώς εννοούν ισραηλινοί αξιωματούχοι όταν μιλούν για εξόντωση της ηγεσίας της Χαμάς: πέρα από πολιτοφυλακή βαθιά εδραιωμένη στην κοινωνία της Γάζας, η οργάνωση είναι και ένα ευρύ κοινωνικό κίνημα. Ενα άλλο ερώτημα είναι κατά πόσο το Ισραήλ σκοπεύει να ανακαταλάβει, πέραν της Πόλης της Γάζας, και τη Νότια Γάζα: αν αυτή παραμείνει εκτός του ισραηλινού ελέγχου, ορισμένοι ηγέτες της Χαμάς μπορεί να μείνουν ελεύθεροι. Ακόμα όμως και αν εξοντωθεί όλη η ηγεσία της, ποιος θα αναλάβει τη διαχείριση της Γάζας μετά τη Χαμάς; Το Ισραήλ θα μπορούσε να αποκαταστήσει έναν άμεσο έλεγχο επί της περιοχής αυτής, όπως έκανε μεταξύ 1967 και 2005, κάτι τέτοιο όμως θα συνεπαγόταν τη διαχείριση ενός μεγάλου, εχθρικού πληθυσμού.

Ενα σχέδιο που συζητείται ευρέως φέρεται να είναι να επιτραπεί στην Παλαιστινιακή Αρχή, που εκδιώχθηκε από τη Χαμάς από τη Γάζα το 2007, και διοικεί σήμερα τμήματα της Δυτικής Οχθης, να ανακτήσει τον έλεγχο της Γάζας. Αυτό όμως θα κινδύνευε να την κάνει να φαίνεται (ακόμα περισσότερο…) ως υποχείριο του Ισραήλ. Αν προστεθούν σε αυτήν την πολύ δύσκολη εξίσωση ο παράγοντας της λιβανικής Χεζμπολάχ, στενής συμμάχου της Χαμάς που δείχνει τακτικά τα δόντια της στο Βόρειο Ισραήλ την τελευταία εβδομάδα, καθώς και οι συνεχείς προειδοποιήσεις του Ιράν προς το Ισραήλ ότι «τα χέρια όλων των πλευρών στην περιοχή βρίσκονται πάνω στην σκανδάλη», καταλαβαίνει γιατί η λύση της είναι κάθε άλλο παρά προφανής.