Τρεις «Ληρ» στη θεατρική Αθήνα

Ενα από τα σπουδαιότερα έργα της παγκόσμιας δραματουργίας, ο σαιξπηρικός «Βασιλιάς Ληρ», ανεβαίνει σε τρεις διαφορετικές σκηνές τον φετινό χειμώνα. Ο Γιάννης Χουβαρδάς, ο Στάθης Λιβαθινός και ο Σταύρος Λίτινας καταθέτουν τη δική τους ανάγνωση στο κλασικό αριστούργημα και το «Νσυν» αναζητά τις διαφορετικές προσεγγίσεις. Σύμφωνα με πληροφορίες, και ο Γρηγόρης Βαλτινός είχε σκεφτεί το ίδιο έργο, αλλά το μετέθεσε για το μέλλον όταν έμαθε τον προγραμματισμό του Εθνικού Θεάτρου.

Στάθης Λιβαθινός

Ο Στάθης Λιβαθινός δίνει, ως γνωστόν, τον κεντρικό ρόλο στην Μπέτυ Αρβανίτη. Πρόκειται για μια πρωτότυπη διασκευή που πυκνώνει το έργο και «συναιρεί πρόσωπα και καταστάσεις σ’ ένα παράδοξο δρώμενο, όπου η σύγχρονη θεατρική γλώσσα συναντά τους πηγαίους σαιξπηρικούς συνειρμούς», όπως επισημαίνεται.

Οπως αναφέρει ο σκηνοθέτης: «Η εξουσία και η δύναμη δεν έχουν φύλο. Είναι η στιγμή που συμπίπτουν οι αξίες και η ηθική του συγκεκριμένου θεατρικού υλικού με την υποκριτική στιγμή της συγκεκριμένης ηθοποιού. Αυτή η στιγμή θα ήθελα να μη χαθεί. Σε αυτό το έργο παίζει πολύ σπουδαίο ρόλο ο τρόπος που εκθέτει ο Σαίξπηρ όλες του τις αξίες και μάλιστα με ένα κείμενο τρομερής δύναμης. Η παράσταση αυτή έχει και μία ακόμη πρόταση: τη νέα μετάφραση του Στρατή Πασχάλη. Ο μεταφραστής καλείται να συνδυάσει δύο εποχές μ’ έναν πολύ ταλαντούχο τρόπο και μιλώντας για τη μεγαλοφυΐα των αιώνων που είναι ο Σαίξπηρ. Σαίξπηρ χωρίς βαθιά, εύστοχη και ποιητική γλώσσα δεν μπορεί να υπάρξει».

Παίζουν: Μπέτυ Αρβανίτη, Νίκος Αλεξίου, Αντώνης Γιαννακός, Νέστορας Κοψιδάς, Ερατώ Πίσση, Γκαλ Ρομπίσα, Εύα Σιμάτου, Βιργινία Ταμπαροπούλου.

¢ Θέατρο της Οδού Κεφαλληνίας, από 8 Νοεμβρίου.

Γιάννης Χουβαρδάς

Ο Γ. Χουβαρδάς είδε ως Βασιλιά Ληρ τον Λεωνίδα Κακούρη σε ένα σύμπαν όπου η εξουσία σημαίνει τα πάντα και η αμφισβήτησή της οδηγεί στο τίποτα. Το έργο ακολουθεί την πτώση του Ληρ, μετά την απόφασή του να αποσυρθεί από την ενεργό δράση και να μοιράσει την επικράτειά του στις τρεις κόρες του, μόνο για να γνωρίσει την περιφρόνηση και να αναγνωρίσει την αλήθεια της αδυναμίας του. Η τραγωδία που τίθεται σε κίνηση στη συνέχεια δεν θα αφήσει αλώβητο κανέναν από τους ήρωες. Η ματιά του Γ. Χουβαρδά στο μνημειώδες αυτό έργο, που έχει μεταφράσει ο Διονύσης Καψάλης, είναι μια απεικόνιση του πατριάρχη που καταρρέει σωματικά, κοινωνικά και πνευματικά, του επιπόλαιου βασιλιά που έχασε το στέμμα του, του άντρα – παιδιού που ψάχνει απεγνωσμένα να επανενωθεί με τη μητέρα. Πολύ περισσότερο όμως είναι και ένα διαχρονικό έργο για την παρακμή και την πτώση του κόσμου, με τη σφραγίδα της παραφροσύνης. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Γιάννης Χουβαρδάς θα αφηγηθεί την ιστορία του Ληρ χρησιμοποιώντας και κάμερες, ενώ θα υπάρχει ζωντανή μουσική επί σκηνής (Νίκος Λιάσκος, Βαγγέλης Παρασκευαΐδης, Gary Salomon).

Παίζουν: Μιχάλης Αφολαγιάν, Παντελής Δεντάκης, Ανθή Ευστρατιάδου, Αλεξία Καλτσίκη, Ιωάννα Κολλιοπούλου, Ερρίκος Λίτσης, Κώστας Λουλές, Γιάννης Νταλιάνης, Αργύρης Ξάφης, Γιώργος Παπαγεωργίου, Κρις Ραντάνοφ, Αλέκος Συσσοβίτης κ.ά.

¢ Εθνικό Θέατρο, από 9 Δεκεμβρίου.

Σταύρος Λίτινας

«Η παράσταση “Βασιλιάς Ληρ” που ανέβασα πέρυσι με την ομάδα ARROYO DANCETHEATRE στο ομώνυμο θέατρο είναι η χοροθεατρική εκδοχή του κλασικού αριστουργήματος. Αυτή η “άλλη” ανάγνωση του έργου στοχεύει σε μια διαφορετική πρόσληψη μέσω των αισθήσεων. Ο χορός έχει την ικανότητα να ενεργοποιεί το σύνολο της αντίληψής μας και πολλές φορές ανακαλύπτουμε στοιχεία που είναι κρυμμένα πίσω από τις λέξεις, καθώς βυθιζόμαστε στο υποδόριο στρώμα του κειμένου. Με την πεποίθηση ότι η σωματική γλώσσα είναι πιο ειλικρινής, αφήνω τα σώματα να αφηγηθούν και να ταξιδέψουν τον θεατή στη σκοτεινή ατμόσφαιρα του έργου με τη συνοδεία ζωντανής μουσικής (πιάνο και φωνή). Οι μουσικές επιλογές κινούνται στον χώρο του κλασικού με μικρές εξαιρέσεις. Αριστουργήματα των Schubert, Beethoven, Caccini συνομιλούν με αυτά των Radiohead, υπό τους κρουστούς ήχους του flamenco.

Η πιο χαρακτηριστική αντίδραση των θεατών, όλα αυτά τα χρόνια, είναι η έκπληξη που νιώθουν όταν συνειδητοποιούν ότι χωρίς λόγια μπορούν να καταλάβουν ένα έργο, το οποίο μάλιστα δεν έχουν διαβάσει ή δει ποτέ στο θέατρο. Το κοινό έχει πάντα την ικανότητα να αντιλαμβάνεται και να επικοινωνεί με τον πυρήνα του έργου…».

Παίζουν: Σταύρος Λίτινας, Ηλέκτρα Χρυσάνθου, Φανή Δεμέστιχα, Βάσια Κατσιγιάννη, Ανια Βασιλείου, Τζέσικα Καϊμπαλή, Μαρία Μανδραγού, Δανάη Κατσαμένη, Αλίνα Αναστασιάδη.

¢ Θεατρο ARROYO, από 4 Νοεμβρίου έως 21 Ιανουαρίου 2024.