Οι σχέσεις ΕΕ – Τουρκίας

Οτι αυτή τη φορά έχει ένα δίκιο, η αλήθεια είναι ότι το έχει – άσχετα που αυτή είναι η μισή ή και λιγότερο από τη μισή αλήθεια. Οταν όμως ο τούρκος πρόεδρος Ερντογάν (ξαφνικά… αδιάθετος μόλις πριν πάει στη Γρανάδα για την ΕΕ…) λέει ότι «η Τουρκία δεν περιμένει πλέον τίποτα από την ΕΕ που μας έκανε να υπομένουμε στην πόρτα της 40 χρόνια», λέει αλήθεια. Αυτό ακριβώς έχει κάνει η ΕΕ. Πράγματι, εδώ και περίπου μισό αιώνα, η Ευρώπη κυριολεκτικά δουλεύει την Τουρκία με το παραμύθι μιας διαδικασίας ένταξης που όλοι γνωρίζουν ότι ουδέποτε υπάρχει πιθανότητα να πραγματοποιηθεί. Αλλά όταν λέμε όλοι, σημαίνει όλοι. Δηλαδή, πρόκειται για ένα αμφίδρομο παίγνιο με συνειδητή και ενεργή συμμετοχή της Αγκυρας, που κάθε άλλο παρά αγνοεί αυτή την πραγματικότητα. Αντιθέτως, επενδύει διαρκώς σε αυτήν. Και μάλιστα με μεγάλες αποδόσεις. Αυτή λοιπόν είναι η άλλη μισή αλήθεια, η οποία και στερεί τελικά από τον Ερντογάν το δικαίωμα να επικαλείται τέτοια επιχειρήματα, καθώς η χώρα του είναι χωμένη επί όλο αυτό το διάστημα μέσα σε αυτό το δούναι και λαβείν μέχρι τον λαιμό.

Στην ομιλία του στην Τουρκική Εθνοσυνέλευση αμέσως μετά την προ ημερών τρομοκρατική επίθεση στην Αγκυρα, απ’ όπου προέρχεται και η παραπάνω αποστροφή, ο Ερντογάν περίπου αφιέρωσε ίδιο χρόνο και ενδιαφέρον να ασκήσει επιθετική κριτική στην ΕΕ, όσο στην ίδια την τρομοκρατία, την οποία βεβαίως άπαντες εντός και εκτός Τουρκίας ορθώς καταδικάζουν. Τώρα, το πώς ο τούρκος πρόεδρος πέρασε από την επίθεση στο «η Τουρκία δεν περιμένει πλέον τίποτα από την ΕΕ» είναι μία καταπληκτική λογική και ρητορική ακροβασία, από αυτές στις οποίες είναι ένας και μοναδικός: «για όλα φταίει η δημοκρατία σας!». Ομως το θράσος του να μιλά έτσι, το έχει εμπεδώσει τόσο επιτυχώς στη διεθνή πολιτική, ώστε ουδείς στέκεται πια σε αυτό, ουδείς αναρωτιέται αν αξίζει το πολλαπλό κόστος του και, κυρίως, ουδείς του απαντά αυτά που θα όφειλε να του απαντήσει. Μα ακριβώς αυτό είναι το παίγνιο: όλοι γνωρίζουν ότι μετά την επίθεση και ιδίως μετά τον λόγο «δεν περιμένουμε πια τίποτα», το μόνο βέβαιο που έχει να περιμένει η Ευρώπη είναι ένας νέος γύρος ατελείωτων, παράλογων, υπερβολικών εκβιασμών και απαιτήσεων της Αγκυρας, τα οποία και μόλις προανήγγειλε ο Ερντογάν με το γνωστό του μοτίβο.

Αυτό το παίγνιο, ωστόσο, έχει ένα πρόβλημα: είναι πολύ ακριβό. Κοστίζει πολύ. Για να παίξει η άλλη πλευρά, ζητάει πολλά και τα ζητάει συνέχεια. Ετσι λοιπόν, από την Τετάρτη, η Ευρώπη κρατούσε την ανάσα της να του περάσει το… ξαφνικό έκτακτο κρύωμα [οφειλόμενο στη γαλλογερμανική άρνηση να μετάσχει (και) στη μεσολαβητική διάσκεψη ΕΕ, Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν που… «εκτροχιάστηκε»] μπας και μάθαινε τι ακριβώς την περιμένει και πόσο πρόκειται να της στοιχίσει για να… ξεχάσει, για λίγο βέβαια, ο Ερντογάν ότι έχει… βαρεθεί να του φέρονται έτσι. Πόσα δισ. θα είναι αυτή τη φορά; Αλλωστε η στρόφιγγα του Μεταναστευτικού έχει ήδη ξανανοίξει. Και τι θα κοστίσει επιπλέον η υπόθεση της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ, που έληξε μεν στο Βίλνιους, αλλά να που τελικά… δεν έληξε. Και πόσο πάει το καμένο Κοράνι; Και οι παρεμβάσεις στις τεράστιες τουρκικές κοινότητες σε χώρες όπως η Γερμανία, η Γαλλία ή το Βέλγιο; Ολα αυτά, στο τέλος, σύντομα, θα βγάλουν έναν νέο λογαριασμό. Και αυτόν ακριβώς περιμένουν τώρα άπαντες με μεγάλη ανησυχία, αν και ο Ερντογάν δεν είναι τελικά παράλογος στα παζάρια: θα τους πάρει τόσα όσα αντέχουν να δώσουν, χωρίς να τους γίνει απελπιστικά δύσκολο.

Οσο για την Ελλάδα, όλα αυτά χτυπούν ένα πολύ δυνατό καμπανάκι: θα πρέπει να είναι σε εξαιρετική εγρήγορση, μήπως, με δεδομένη την πλήρη εξέλιξη της διαπραγμάτευσης, βρίσκεται και εκείνη χωμένη κάπου στον λογαριασμό και το μάθει μετά την αποχώρηση από το ταμείο. Οταν, ως γνωστόν, ουδέν λάθος πλέον αναγνωρίζεται.