Αγκάθια στον δρόμο προς την απανθρακοποίηση

Γεμάτη αβεβαιότητες είναι χαραγμένη η ρότα προς μια ναυτιλία απεξαρτημένη από τον άνθρακα. Κανείς πλοιοκτήτης δεν αισθάνεται σίγουρος για το ποιο καύσιμο θα χρησιμοποιούν στο μέλλον τα πλοία σε μια πορεία προς την απανθρακοποίηση. Εκθεση που δημοσίευσε πρόσφατα ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΔΟΕ) σχετικά με το πώς ο πλανήτης θα φτάσει στις καθαρές μηδενικές εκπομπές άνθρακα (Net Zero-ΝΖΕ) έως το 2050 επιβεβαιώνει την… αβεβαιότητα καθώς αναδεικνύει ως κυρίαρχο καύσιμο το 2050 την αμμωνία και όχι τη μεθανόλη που μέχρι τώρα συγκεντρώνει τις προτιμήσεις των περισσότερων πλοιοκτητών που ναυπηγούν ήδη πλοία με εναλλακτικά καύσιμα, ενώ θεωρεί ανέφικτο την επίτευξη ενός στόχου διακράτησης και αποθήκευσης 6 δισ. τόνων CO2, λόγω έλλειψης μεταφορικής ικανότητας.

Η έκθεση του ΔΟΕ περιγράφει λεπτομερώς ένα «σενάριο» το οποίο η διεθνής ναυτιλία είναι υποχρεωμένη να λάβει υπόψη της καθώς ακόμη και αν επιτευχθεί μόνο εν μέρει, θα έχει βαθιές επιπτώσεις σε όλους τους κλάδους της ναυτιλίας, ενώ θα δημιουργήσει ευκαιρίες για τους τομείς των πλοίων που εστιάζουν σε πιο πράσινες πηγές ενέργειας, όπως εκτιμά ο βρετανικός οίκος αναλύσεων Gibson.

Σύμφωνα με την έκθεση για να επιτύχει ο κόσμος τον στόχο net zero (ΝΖΕ) μέχρι το 2050 απαιτείται ακόμη πιο έντονη και ουσιαστική δράση, με τη ζήτηση πετρελαίου να πρέπει να μειωθεί από 97 εκατ. βαρέλια την ημέρα το 2022 σε 77 εκατ. βαρέλια το 2030 και σε 24 εκατ. βαρέλια την ημέρα μέχρι το 2050.

Ωστόσο, βραχυπρόθεσμα η ζήτηση πετρελαίου θα συνεχίσει να αυξάνεται τουλάχιστον για τα επόμενα πέντε χρόνια, φθάνοντας περίπου τα 105,7 εκατ. βαρέλια μέχρι το 2028, εξέλιξη που αναδεικνύει σαφώς τη διαφορά μεταξύ απαίτησης και πραγματικότητας.

Η έκθεση προβλέπει στη συνέχεια ραγδαία πτώση των τιμών του πετρελαίου, μέχρι το 2050 μέχρι και τα 25 δολάρια/βαρέλι, όμως το φθηνό πετρέλαιο θα είναι αντιμέτωπο με τους συνεχώς αυξανόμενους φόρους άνθρακα, οι οποίοι σύμφωνα με το σενάριο αυξάνονται στα 250 δολάρια/τόνο CO₂ έως το 2050.

Η έκθεση περιγράφει επίσης λεπτομερώς τη συμβολή της ναυτιλίας στη ΝΖΕ, με το σενάριο να υποθέτει ότι η μεταφορά φορτίων θα φτάσει από 77.101 εκατ. τονοχιλιόμετρα το 2010, σε 265.253 εκατ. τονοχιλιόμετρα το 2050. Το ίδιο διάστημα οι εκπομπές αερίων ρύπων CO₂ από 797 εκατ. μετρικούς τόνους το 2010 θα μειωθούν στα 112 εκατ. μετρικούς τόνους το 2050.

Το σενάριο για την αμμωνία.

Παράλληλα η αμμωνία αναδεικνύεται ως το κυρίαρχο καύσιμο στη ναυτιλία και από το 6% της κατανάλωσης ενέργειας που θα αντιπροσωπεύει το 2030 θα φτάσει το 44% έως το 2050. Το ίδιο σενάριο προβλέπει ότι η μεθανόλη ως καύσιμο που θα αντιπροσωπεύει μόνο το 1% της ενέργειας που καταναλώνει η ναυτιλία το 2030 θα αυξάνεται σε μόλις 30% έως το 2050, παρά το γεγονός ότι τα πλοία που χρησιμοποιούν μεθανόλη λειτουργούν ήδη και έχουν πολύ μεγαλύτερο βιβλίο παραγγελιών από εκείνο των σχεδίων που χρησιμοποιούν αμμωνία, αναφέρει ο Gibson. Σε κάθε περίπτωση περίπου το 15% της ενέργειας της ναυτιλίας θα εξακολουθεί να προέρχεται από ορυκτές πηγές μέχρι το 2050 σύμφωνα με τις προοπτικές.

Σε άλλο σημείο ο Gibson σημειώνει ότι η δέσμευση, αξιοποίηση και αποθήκευση άνθρακα (CCUS) αποτελεί επίσης μέρος του οδικού χάρτη, με την τεχνολογία αυτή να συμβάλλει σε μείωση των εκπομπών κατά 8%. Για να επιτευχθεί όμως ο στόχος του 2030, πρέπει να υλοποιηθούν εγκαίρως όλα τα έργα CCUS που έχουν ανακοινωθεί. Εδώ όμως η ναυτιλία αντιμετωπίζει μια πρόκληση. Το 2022 δεσμεύτηκαν 45 εκατ. τόνοι CO₂, ωστόσο ο αριθμός αυτός πρέπει να αυξηθεί σε πάνω από 1 δισεκατομμύριο τόνους έως το 2030 και σε 6 δισεκατομμύρια τόνους έως το 2050 για να επιτευχθεί η συνεισφορά της στο NZE. Ομως, ο αριθμός των ναυπηγείων που μπορεί να ναυπηγήσει αυτά τα πλοία είναι μικρός ενώ η αβεβαιότητα σχετικά με τον σχεδιασμό, τη ζήτηση και τις συμβάσεις ναύλωσης οδηγείς το συμπέρασμα τον Gibson, ότι είναι απίθανο να εξευρεθεί η επαρκής ναυτιλιακή μεταφορική ικανότητα που θα μπορεί να υποστηρίξει την απαιτούμενη αποθήκευση CO₂.