Εργασιακό στρες: διπλάσιος {LF}κίνδυνος καρδιοπάθειας{LF}για τους άνδρες

Το στρες αποτελεί κοινό χαρακτηριστικό της εποχής μας σχετιζόμενο με την προσωπική ζωή, την οικονομική κατάσταση και την εργασιακή πραγματικότητα του κάθε ατόμου. Μολονότι, σε πολλές περιπτώσεις το άγχος χαρακτηρίζεται «δημιουργικό» και μπορεί να εκληφθεί ως κινητήριος δύναμη που ωθεί το άτομο να φτάσει στον στόχο του, όταν υπερβαίνει τα όρια μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την ποιότητα της ζωής του πυροδοτώντας ψυχικές διαταραχές και επιφέροντας επιβλαβείς επιπτώσεις στην υγεία του. Χαρακτηριστική είναι πρόσφατη έρευνα που έγινε από καναδούς επιστήμονες σχετικά με τις επιπτώσεις του εργασιακού στρες, σε 6.465 υπαλλήλους χωρίς καρδιαγγειακά νοσήματα. Επειτα από 18 χρόνια παρακολούθησης (2000-2018) διαπιστώθηκε ότι το εργασιακό στρες πέραν του επηρεασμού της ψυχικής υγείας βλάπτει ιδιαίτερα και τη σωματική  υγεία των ανδρών. Συγκεκριμένα, από τους 3.118 συμμετέχοντες άνδρες στη έρευνα 571 υπέστησαν τουλάχιστον ένα καρδιαγγειακό επεισόδιο, ενώ από το σύνολο των 3.347 γυναικών μόνο οι 265 εκδήλωσαν καρδιακό επεισόδιο. Ο συνδυασμός έντονου στρες στην εργασία με το αίσθημα ότι οι κόποι τους δεν αναγνωρίζονταν, είτε σε επίπεδο μισθού είτε απλής επιβράβευσης στους άνδρες συνοδεύονταν με σχεδόν 50% πιθανότητα να αναπτύξουν στεφανιαία νόσο, σε σύγκριση με τις γυναίκες που είχαν 24% πιθανότητες εμφάνισης καρδιοπάθειας. Αυτή η διαφορά μεταξύ των δύο φύλων έγκειται στο γεγονός ότι αφενός οι γυναίκες έχουν περισσότερους μηχανισμούς αντιμετώπισης του στρες, όπως η κοινωνική συναναστροφή, και αφετέρου, σε επίπεδο οργανισμού, οι ορμόνες τους κατά την αναπαραγωγική περίοδο παρέχουν κάποια καρδιοπροστασία.

Μετά την εμμηνόπαυση η διαφορά αυτή μεταξύ των φύλων φαίνεται να αμβλύνεται. Ο Walter Canon, καθηγητής φυσιολογίας του Harvard, περιέγραψε τη λεγόμενη αντίδραση «πάλης ή φυγής» (fight or flight), του ανθρώπινου οργανισμού όταν βρίσκεται αντιμέτωπος με μία απειλή ή ένα απαιτητικό ερέθισμα. Στη περίπτωση αυτή ο οργανισμός ενεργοποιεί έναν μηχανισμό άμυνας με αύξηση του τόνου του συμπαθητικού νευρικού συστήματος και έκκριση νευροορμονών, όπως π.χ. η αδρεναλίνη, που μπορεί να προκαλέσουν επικίνδυνες καρδιακές αρρυθμίες ή ένα οξύ καρδιακό επεισόδιο. Επιπρόσθετα, το στρες συχνά συνοδεύεται με την υιοθέτηση μη υγιεινών συνηθειών όπως η αυξημένη χρήση αλκοόλ, το κάπνισμα, η διατροφή βασιζομένη σε πρόχειρο φαγητό, ο μη ποιοτικός νυκτερινός ύπνος και η αποχή από την άσκηση.

Συνυπολογίζοντας τις ώρες που αφιερώνει κάποιος καθημερινά στην εργασία του, εύκολα συνειδητοποιεί πόσο επιβλαβές μπορεί να αποβεί το εργασιακό στρες στον οργανισμό σε συνδυασμό με τις πολλαπλές υποχρεώσεις της καθημερινότητας και πόσο αναγκαίες μπορεί να είναι οι διάφορες στρατηγικές αποφόρτισης και χαλάρωσης του εργαζομένου.

Ο Κώστας Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο «Ιπποκράτειο» Αθηνών