Μάνος Περράκης: Η τέχνη της δημιουργίας θεάτρων

Μόλις 18 χρόνων πίστεψε ότι αποχαιρετούσε για πάντα τη ζωγραφική. Αποφάσισε να ακούσει τη συμβουλή της μητέρας του και να «πάρει ένα χαρτί στο χέρι» του. Μόλις πάτησε το πόδι του στο Πολυτεχνείο, στη σχολή Αρχιτεκτόνων, χάρισε σε έναν φίλο του τα πινέλα και τα χρώματά του. Πίστευε ότι τη ζωγραφική δεν μπορείς να τη βάλεις σε δεύτερη μοίρα. Της αφοσιώνεσαι. Και έκτοτε δεν ξαναζωγράφισε.

Τουλάχιστον αυτό πιστεύει εδώ και 68 χρόνια ο 86χρονος Μάνος Περράκης, όπως έλεγε χθες από το αμφιθέατρο ενός δικού του έργου, του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου, όπου φιλοξενείται η πολυαναμενόμενη έκθεσή του «Art Theatralis».

Μερικά σκαλοπάτια πιο κάτω, ωστόσο, στον χώρο περιοδικών εκθέσεων του μουσείου, ήταν τα ίδια τα εκθέματα που τον διέψευδαν. Ενας ολόκληρος κόσμος σχεδιασμένος με το χέρι. Θέατρα από την καρδιά της Αθήνας έως τη Μάνη, από την Κρήτη έως τη Θεσσαλονίκη, την Ιταλία και την Ισπανία αποδοσμένα με κάθε λεπτομέρεια, με μολύβια και πενάκια μαρτυρούν, ότι δεν εγκατέλειψε ποτέ επί της ουσίας τη μεγάλη του αγάπη: τη ζωγραφική. Κι ας τον κέρδισε στα μάτια και τη συνείδηση όλων μια άλλη τέχνη: εκείνης της δημιουργίας θεάτρων.

Μεγαλωμένος στην Κρήτη, όπου δεν υπήρχε θέατρο όπως λέει, αλλά με έντονες επιρροές από την Κνωσσό και τη Φαιστό, ο Μάνος Περράκης τόλμησε να δημιουργήσει θεατρικές αίθουσες που μπορούσαν να μεταμορφωθούν εύκολα ξανά και ξανά σε λευκές σελίδες και που θα επέτρεπαν στον θεατή να βιώσει το θέατρο ως μια συνολική εμπειρία, χωρίς να τον θέτουν αυστηρά ενώπιον της σκηνής. Ζωγράφισε τους χώρους και σκηνοθέτησε το περιβάλλον που ονειρεύτηκε.

Το αποτέλεσμα – ένα σύμπαν από 26 θέατρα απλωμένα με μαεστρία πάνω σε μια σειρά από σχεδιαστήρια, όπου οι κατόψεις και τα σχέδια πλαισιώνονται από φωτογραφίες οι οποίες δίνουν ζωή σε όσα βρίσκονται στο χαρτί. Κι εκείνος, ακοίμητος οικοδεσπότης, όπως τον «αιχμαλώτισε» στην πρωτοποριακή «ζωντανή ζωγραφική» του ο στενός του φίλος Κώστας Τσόκλης, πλάι στις μακέτες του – μία εκ των οποίων, εκείνη του θεάτρου Τέχνης της οδού Φρυνίχου – να φέρουν το άγγιγμα του εικαστικού Νίκου Αλεξίου.

Ρώμη και Βαλένθια

Κι αν περιδιαβαίνοντας την έκθεση που συντόνισε ο αρχιτέκτων Γιώργος Τριανταφύλλου και έχει στήσει με ευαισθησία η μουσειολόγος Ερατώ Κουτσουδάκη, επιχειρώντας να τιθασεύει το υλικό του αρχείου του Μάνου Περράκη (το οποίο ο αρχιτέκτονας έχει δωρίσει στα Αρχεία Νεοελληνικής Αρχιτεκτονικής του Μουσείου Μπενάκη – συνδιοργανωτή της έκθεσης) μπορεί κάποιος να γοητευτεί από το περιστρεφόμενο θέατρο της Ρώμης, το σπειροειδές θέατρο της Βαλένθια που δεν υλοποιήθηκε ποτέ ή τη λεπτομερή αποτύπωση που έκανε στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού, πέρα από τα πλέον γνωστά του έργα όπως η Νέα Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου και το Σχολείον της Ειρήνης Παππά. Είναι βέβαιο, όμως, πως θα διαθέσει αρκετό από τον χρόνο του πίσω από το σκούρο παραπέτασμα: στο άδυτο της έκθεσης όπου παρτιτούρες με την υπογραφή του Μίκη Θεοδωράκη και του Γιάννη Μαρκόπουλου, πίνακες του Ιβ Κλάιν και του Σπύρου Παπαλουκά, φωτογραφίες με σπουδαίες προσωπικότητες, αλλά και μολύβια, διαβήτες, μέτρα και μοιρογνωμόνια – όλα μέρος της προσωπικής του συλλογής – αναλαμβάνουν να επιτρέψουν στο κοινό να αντιληφθεί το πνεύμα του αρχιτέκτονα.

«Πώς αισθάνομαι που τα βλέπω όλα μαζί; Οτι όλα τελείωσαν», είπε πριν μας αποχαιρετήσει. Το νέο μαρμάρινο θεατράκι του, όμως, στο μουσείο του Κώστα Τσόκλη, στην Τήνο, που περιμένει να εγκαινιαστεί, τον διαψεύδει.