Κινδυνεύουν να χάσουν φορτία

Η ένταξη της ναυτιλίας στο ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας ρύπων (EU ETS) από το 2024 υπονομεύει την ανταγωνιστικότητα όχι των ευρωπαϊκών πλοίων αλλά και των λιμανιών της Γηραιάς Ηπείρου καθώς θα στρέψει φορτία σε άλλα terminals εκτός ΕΕ.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα θα αντιμετωπίσουν τα λιμάνια της Μεσογείου, μαζί και ο Πειραιάς, καθώς βρίσκονται κοντά σε άλλα μη ευρωπαϊκά κέντρα διακίνησης εμπορευματοκιβωτίων, όπως είναι λιμενικές εγκαταστάσεις σε Αίγυπτο, Τουρκία, Ισραήλ, Μαρόκο κ.α.

Τον κώδωνα του κινδύνου κρούει για μία ακόμη φορά ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Θαλάσσιων Λιμένων (ESPO), ο οποίος συμμετείχε στη δημόσια συζήτηση που οργάνωσε η Κομισιόν στο πλαίσιο της διαδικασίας εφαρμογής της οδηγίας για το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ΣΕΔΕ) στον τομέα της ναυτιλίας.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε κατάλογο των γειτονικών λιμένων εκτός ΕΕ που θα εμπίπτουν στη «ρήτρα μεταφόρτωσης», η οποία έχει εισαχθεί στην οδηγία με σκοπό να περιοριστούν οι κίνδυνοι «διαρροής άνθρακα» και φορτίων μόλις τεθεί σε ισχύ το ΣΕΔΕ της ΕΕ για τη ναυτιλία.

Ο κανονισμός της ΕΕ

Τι προκύπτει με βάση τον σχετικό κανονισμό της ΕΕ; Μία ναυτιλιακή εταιρεία θα πρέπει να πληρώσει το περιβαλλοντικό τέλος για το σύνολο των εκπομπών ρύπων του πλοίου της που ταξιδεύει από ένα π.χ. ασιατικό λιμάνι σε ένα ευρωπαϊκό. Αν όμως το συγκεκριμένο πλοίο πριν πιάσει ευρωπαϊκό λιμάνι για παράδειγμα τον Πειραιά, προσεγγίσει έναν άλλον κοντινό διαμετακομιστικό λιμένα εκτός Ευρωπαϊκής Eνωσης, επί παραδείγματι το Πορτ Σάιντ ή την Νταμιέτα της Αιγύπτου, ή ένα λιμάνι της Τουρκίας, τότε το κοντέρ μέτρησης των ρύπων μηδενίζεται και αρχίζει να μετράει μόνο για το διάστημα του ταξιδιού από το Πόρτ Σάιντ για παράδειγμα μέχρι τον Πειραιά. Σε αυτή την περίπτωση θα καταβάλει πολύ λιγότερα τέλη στο σύστημα εμπορίας ρύπων και θα καταγραφεί αυτό που αποκαλείται «διαρροή άνθρακα» (δηλαδή το εν λόγω πλοίο θα μολύνει την ατμόσφαιρα για ένα μεγάλο μέρος του ταξιδιού του χωρίς να καταβάλει τέλος). Ταυτόχρονα τα λιμάνια αυτά μπορούν να λειτουργήσουν ως κέντρα μεταφόρτωσης, μεταβιβάζοντας το φορτίο τους σε μικρότερα πλοία που θα πιάνουν ευρωπαϊκά λιμάνια, τα οποία θα χάνουν έσοδα.

Ο ESPO επαναλαμβάνει την υποστήριξή της σε ένα σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών ως μέσο για τη βελτιστοποίηση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος του ναυτιλιακού τομέα, αλλά εκφράζει τη σοβαρή ανησυχία της για τα πρώτα δεδομένα «διαρροής άνθρακα», όπως αναφέρει σε σχετική ανακοίνωση.

Επισημαίνεται ότι η Κομισιόν αποφάσισε δύο σημαντικά λιμάνια για την Ευρώπη λιμάνια – το Tanger Med στο Μαρόκο και το East Port Said της Αιγύπτου – να μη θεωρούνται «λιμένες προσέγγισης»», κατά την καταμέτρηση των χρεώσεων του ΣΕΔΕ.

Ο ESPO σημειώνει ότι αυτή η απόφαση αποτελεί μόνο μερική λύση του προβλήματος και δεν αρκεί για να διασφαλιστεί ότι δεν θα μπορεί να υπάρξει «διαρροή άνθρακα».

Επίσης και άλλες χώρες όπως η Μάλτα και η Ισπανία προτείνουν να ενταχθούν στον κατάλογο και άλλα γειτονικά της ΕΕ λιμάνια, όπως το Tekirdağ Asyaport της Τουρκίας.

Παράλληλα τονίζεται από ειδικούς ότι δίπλα στα δύο λιμάνια υπάρχουν και άλλα που ουσιαστικά λειτουργούν ως ενιαίο λιμενικό σύστημα.

Ο ESPO υπογραμμίζει ακόμη ότι η ΕΕ θα πρέπει να λάβει υπόψη όχι μόνο τους τρέχοντες όγκους φορτίων των ανταγωνιστικών στην ΕΕ λιμανιών αλλά και τους μελλοντικούς, καθώς σε πολλά λιμάνια πραγματοποιούνται σημαντικές επενδύσεις που θα αυξήσουν τη χωρητικότητά τους σε φορτία.

Μειονεκτική θέση

Βλέπουμε μια πραγματική αύξηση των επενδύσεων σε πρόσθετη χωρητικότητα TEU σε λιμάνια και νέους τερματικούς σταθμούς σε γειτονικές χώρες, συμπεριλαμβανομένων των επενδύσεων που πραγματοποιούνται από μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες σε αυτά τα λιμάνια, και ακούμε επίσης για την πρώτη μεταδρομολόγηση πλοίων εκτός Ευρώπης. Αυτό ενισχύει την ιδέα ότι οι ναυτιλιακές εταιρείες, κατά περίπτωση, προετοιμάζουν την έξοδό τους από το ΣΕΔΕ της ΕΕ. Αναγνωρίζουμε τη σημασία της οδηγίας για το ΣΕΔΕ της ΕΕ και υποστηρίζουμε τον στόχο της, αλλά εξακολουθούμε να λυπούμαστε που αυτό το νομοθετικό πλαίσιο θέτει σε μειονεκτική θέση τους λιμένες της ΕΕ έναντι των λιμένων εκτός ΕΕ, χωρίς το αναμενόμενο όφελος από την άποψη της μείωσης των εκπομπών, τονίζει ο Zeno D’Agostino, πρόεδρος του ESPO.