«Αμεσα 235 εκατ. ευρώ για τους πληγέντες αγρότες»

Η Ελλάδα μπορεί να κινητοποιήσει αμέσως τουλάχιστον 235 εκατ. ευρώ από αγροτικούς πόρους για να στηρίξει τους αγρότες που έχουν πληγεί από τις πλημμύρες δηλώνει ο επίτροπος Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης Γιάνους Βοϊτσεχόφσκι στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ» ενόψει της επίσκεψής του την Τετάρτη στη Θεσσαλία. Ο πολωνός επίτροπος μιλάει επίσης για τις επιπλέον πηγές χρηματοδότησης, που μπορεί να χρησιμοποιηθούν, ενώ παραθέτει συγκεκριμένες προτάσεις για την περαιτέρω στήριξη των αγροτών.

Θα επισκεφθείτε τη Θεσσαλία. Πριν από λίγες μέρες είχατε συνάντηση με τον έλληνα υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης, ενώ συμμετείχατε στη συνάντηση στο Στρασβούργο με την πρόεδρο της Επιτροπής και τον έλληνα Πρωθυπουργό. Πόσο γρήγορα θα μπορούσαν να κινητοποιηθούν κονδύλια της ΚΑΠ για τη στήριξη των αγροτών και σε τι ύψος κυμαίνονται;

Θέλω πρώτα να εκφράσω τη συμπαράστασή μου στους έλληνες αγρότες από τη Θεσσαλία που έχουν επηρεαστεί πολύ. Θα δω ο ίδιος τη ζημιά επιτόπου. Γνωρίζω, όμως, ότι οι αγρότες και οι εταιρείες αγροδιατροφής επηρεάστηκαν σε μεγάλο βαθμό. Γι’ αυτό είναι σημαντικό για μένα να πάω εκεί και να τους στηρίξω σε αυτή τη δοκιμασία. Οσον αφορά τη χρηματοδοτική στήριξη της ΕΕ, μπορώ να επιβεβαιώσω ότι κάποια χρηματοδότηση είναι άμεσα διαθέσιμη στις ελληνικές Αρχές στο πλαίσιο του εν εξελίξει προγράμματος αγροτικής ανάπτυξης 2014 – 2022. Υπάρχουν περίπου 45 εκατ. ευρώ για τη στήριξη της αποκατάστασης του γεωργικού δυναμικού και μεταξύ 30 και 40 εκατ. ευρώ για τη στήριξη της αποκατάστασης του δασικού δυναμικού έναντι των πρόσφατων δραματικών δασικών πυρκαγιών. Στο πλαίσιο του ελληνικού στρατηγικού σχεδίου (ΣΣ) της ΚΑΠ, της νέας προγραμματικής περιόδου, διατίθενται περίπου 100 εκατ. ευρώ για δασικές παρεμβάσεις και θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την αποκατάσταση δασών χωρίς καθυστέρηση. Είναι επίσης δυνατό να ανακατευθυνθούν μη δαπανηθέντα κονδύλια στο πλαίσιο άλλων μέτρων του προγράμματος αγροτικής ανάπτυξης στην αποκατάσταση του γεωργικού ή δασικού δυναμικού. Οι υπηρεσίες μου υπολόγισαν ότι περίπου 50 εκατ. ευρώ θα μπορούσαν να κινητοποιηθούν από τις ελληνικές Αρχές. Είναι επίσης πάντα δυνατό για την Ελλάδα να τροποποιήσει το ΣΣ της ΚΑΠ για να ανακατευθύνει περισσότερη χρηματοδότηση και παρεμβάσεις για την αποκατάσταση του αγροτικού δυναμικού. Εκτός από τα διαθέσιμα αυτά κεφάλαια, η Ελλάδα έλαβε 15,7 εκατ. ευρώ από το γεωργικό αποθεματικό το 2023 για αποζημιώσεις αγροτών που πλήττονται από υψηλό κόστος εισροών, διαταραχές της αγοράς και δυσμενή κλιματικά φαινόμενα, πριν από τις πλημμύρες και τις πυρκαγιές που σημειώθηκαν το καλοκαίρι και πρόσφατα. Η Επιτροπή εξετάζει τη δυνατότητα διάθεσης περισσότερων κεφαλαίων στην Ελλάδα από το γεωργικό αποθεματικό του 2023. Οι εργασίες συνεχίζονται και δεν είμαι σε θέση να μιλήσω για το ύψος τους. Είμαστε σε τακτική επαφή με την ελληνική κυβέρνηση όσον αφορά τη στήριξή μας. Τέλος, οι κρατικές ενισχύσεις θα μπορούσαν να εφαρμοστούν απευθείας από την Ελλάδα, χωρίς να απαιτείται κοινοποίηση ή αναμονή της έγκρισης της Επιτροπής, εφόσον είναι σύμφωνες με τον κανονισμό απαλλαγής κατά κατηγορίες για τη γεωργία. Με λίγα λόγια, πόροι θα μπορούσαν να κινητοποιηθούν πολύ γρήγορα.

Η Ελλάδα έχει ζητήσει ευελιξία, διαφορετική προσέγγιση των μηχανισμών και των κανονισμών σε σχέση με την τελευταία αλλά και τη νέα περίοδο της ΚΑΠ. Τι μπορεί να γίνει;

Η Επιτροπή συνεργάζεται πολύ καλά με τις ελληνικές Αρχές και αξιολογεί όλα τα αιτήματά τους για ευελιξία και τροποποιήσεις σε υπάρχοντα και προηγούμενα προγράμματα όσο το δυνατόν ταχύτερα. Εκτός από τη στήριξη που περιέγραψα, η Ελλάδα μπορεί να επωφεληθεί από τη δυνατότητα να προκαταβάλει έως 70% των άμεσων ενισχύσεων στους αγρότες και έως 85% των πληρωμών για την αγροτική ανάπτυξη ή τα ζώα. Ωστόσο, εναπόκειται στην Ελλάδα να αποφασίσει εάν θα προχωρήσει σε προκαταβολές πριν ολοκληρωθούν οι έλεγχοι διασφαλίζοντας ταυτόχρονα την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ενωσης. Η Επιτροπή είναι ανοιχτή στο ενδεχόμενο εισαγωγής μιας νέας παρέμβασης διαχείρισης κινδύνων στο ελληνικό ΣΣ της ΚΑΠ και είναι πρόθυμη να αποδεχθεί την πρόταση της Ελλάδας να δοθεί προτεραιότητα στους πληγέντες αγρότες στα υπάρχοντα χρηματοδοτικά εργαλεία στο πλαίσιο του προγράμματος αγροτικής ανάπτυξης. Μεταξύ άλλων, εξετάζεται η συνέχιση του επιτυχημένου σχήματος για μικροδάνεια. Η Ελλάδα μπορεί να εξετάσει το ενδεχόμενο τροποποίησης του ΣΣ της ΚΑΠ και την εισαγωγή αυτόνομων χρηματοδοτικών εργαλείων κεφαλαίου κίνησης στοχευμένων στους αγρότες στις πλημμυρισμένες περιοχές. Σύμφωνα με το ευρωπαϊκό και το εθνικό νομικό πλαίσιο ορισμένες απαιτήσεις για τους πληγέντες αγρότες και για τις αρμόδιες αρχές ενδέχεται να αμβλυνθούν. Σκέφτομαι για παράταση προθεσμιών, τροποποίηση επενδύσεων ή επιτόπιους ελέγχους, για παράδειγμα. Οι υπηρεσίες μας είναι έτοιμες να εξετάσουν τα συγκεκριμένα αιτήματα και να παρέχουν καθοδήγηση σχετικά με τις δυνατότητες νομικού πλαισίου της ΕΕ.

Πρέπει να διατεθούν επιπρόσθετα κονδύλια ώστε να αντιμετωπίζουν οι ευρωπαίοι αγρότες τις ολοένα αυξανόμενες επιπτώσεις των φυσικών καταστροφών;

Οι πρόσφατες φυσικές καταστροφές και οι μετεωρολογικές ανωμαλίες που έχουμε δει τα τελευταία χρόνια στην Ευρώπη φαίνεται να συμβαίνουν συχνότερα και σε μικρότερα χρονικά διαστήματα. Η τρέχουσα ΚΑΠ είναι οικονομικά ανεπαρκής για να αντιμετωπίσει γεγονότα αυτού του μεγέθους. Το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να ενεργεί γρήγορα και όπου είναι δυνατόν να παρέχει χειρονομίες αλληλεγγύης στους αγρότες που επηρεάζονται. Οπότε ναι, σε έναν ιδανικό κόσμο, οι κρατικοί φορείς, συμπεριλαμβανομένης της ΕΕ, θα μπορούσαν να διασώζουν όταν συμβαίνουν τέτοια γεγονότα. Ειδικά επειδή μπορεί να μην υπάρχει ιδιωτική ασφάλιση σε λογικές τιμές για τους αγρότες ενόψει κινδύνων τέτοιου μεγέθους. Είδαμε το 2023 ότι το γεωργικό αποθεματικό επιτρέπει στα κράτη μέλη να ανταποκρίνονται στις κρίσεις με γρήγορο και αποτελεσματικό τρόπο. Είναι πολύ απλούστερο και ταχύτερο στη χρήση του από το προηγούμενο εργαλείο. Πρέπει επίσης να στηρίξουμε τους αγρότες στα μέτρα προσαρμογής του κλίματος για καλύτερη πρόβλεψη των κινδύνων και ενίσχυση της ανθεκτικότητας. Αυτό είναι ένα σημαντικό σκέλος της τρέχουσας ΚΑΠ. Ωστόσο, το ελληνικό ΣΣ της ΚΑΠ δεν περιλαμβάνει παρέμβαση που θα υποστήριζε επενδύσεις για την αποκατάσταση του αγροτικού δυναμικού. Η ελληνική διαχειριστική Αρχή θα μπορούσε να εξετάσει το ενδεχόμενο εισαγωγής μιας τέτοιας παρέμβασης μέσω τροποποίησής του ΣΣ. Οι προσπάθειες πρέπει να επικεντρωθούν στη στήριξη των πληγέντων αγροτών χρησιμοποιώντας τα διαθέσιμα εργαλεία της ΚΑΠ, συμπεριλαμβανομένης της διαχείρισης κινδύνου. Χαιρετίζω το γεγονός ότι η Ελλάδα βρίσκεται στη διαδικασία να προτείνει μια νέα παρέμβαση στο Σχέδιό της για τη διαχείριση κινδύνων.