Ο κόσμος στην υπερβολή του

Ο κολομβιανός ζωγράφος και γλύπτης Φερνάντο Μποτέρο, ο οποίος πέθανε την περασμένη Παρασκευή στα 91 του χρόνια θα μείνει γνωστός ως ένας από τους μεγαλύτερους ζωγράφους του 20ού αιώνα καθώς διαμόρφωσε την καλλιτεχνική του γλώσσα, το ύφος «Μποτερίσμο», απεικονίζοντας ανθρώπους και αντικείμενα σε παραμορφωμένες και ευμεγέθεις διαστάσεις. «Ο ζωγράφος των παραδόσεων και των ατελειών μας, ο ζωγράφος των αρετών μας», έγραψε ο πρόεδρος της Κολομβίας Γουστάβο Πέτρο ανακοινώνοντας με ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ τον θάνατό του.

Γεννημένος το 1932 στο Μεντεγίν ήταν παιδί όταν πέθανε ο πατέρας του. Και ένας θείος του τον έγραψε σε ένα γυμνάσιο Ιησουιτών, ενθαρρύνοντας τα καλλιτεχνικά του ενδιαφέροντα και στηρίζοντας την εκπαίδευσή του για να γίνει ματαντόρ. Οι σκηνές ταυρομαχιών εμφανίζονται σε μερικά από τα πρώιμα έργα του, ενώ ο ίδιος παρακολουθούσε σε όλη του τη ζωή αυτό το ιδιάζον θέαμα. Οταν δημοσίευσε στη μαθητική εφημερίδα άρθρο με τίτλο «Ο Πάμπλο Πικάσο και η μη συμμόρφωση στην τέχνη», ο νεαρός Μποτέρο αποβλήθηκε από το ιησουιτικό σχολείο του επειδή εξέφραζε ιδέες που θεωρούνταν «αντιθρησκευτικές».

Παράλληλα με τον θαυμασμό του για την ιταλική αναγεννησιακή ζωγραφική ο Φερνάντο Μποτέρο δήλωνε ότι μεταξύ των πρώτων επιρροών του ήταν ο κυβισμός, οι μεξικανικές τοιχογραφίες αλλά και τα κορίτσια pinup στα σχέδια του Αλμπέρτο Βάργκας, για το περιοδικό «Esquire» της δεκαετίας του ’40. Αρχισε να δημοσιεύει εικονογραφήσεις σε μια τοπική εφημερίδα ενώ ήταν ακόμα έφηβος, εργάστηκε ως σκηνογράφος και το 1951 μετακόμισε στην πρωτεύουσα Μπογκοτά. Μετά την πρώτη του ατομική έκθεση εκεί, μετακόμισε στο Παρίσι και πέρασε αρκετά χρόνια ζώντας εκεί και στη Φλωρεντία της Ιταλίας. Ο Μποτέρο ανέπτυξε άμεσα το ξεχωριστό του στυλ γνωρίζοντας εμπορική επιτυχία. «Είναι το επάγγελμα που κάνεις αν θέλεις να πεθάνεις από την πείνα, μου έλεγε ο κόσμος. Ωστόσο, είχα τόσο έντονη παρόρμηση να το ακολουθήσω που δεν σκέφτηκα ποτέ τις συνέπειες» είχε πει ο ίδιος σε συνέντευξή του για την απεικόνιση στα έργα του της ζωής της μεσαίας τάξης, τους οίκους ανοχής, κληρικούς και αγρότες, στρογγυλά καλάθια με φρούτα αλλά και τις ζοφερές συνέπειες της βίας.

«Μια τέλεια γυναίκα στην τέχνη μπορεί να αποδειχθεί μπανάλ στην πραγματικότητα, όπως μια φωτογραφία στο Playboy» είχε πει εξηγώντας ότι «οι πιο όμορφες γυναίκες στην τέχνη, όπως η ίδια η Μόνα Λίζα, ήταν άσχημες στην πραγματική ζωή. Υπάρχουν εκείνοι που βλέπουν το τερατώδες στο έργο μου, αλλά το έργο μου είναι αυτό που είναι».

Διάσημος και ακριβοπληρωμένος ο καλλιτέχνης δεν βρήκε πάντα ευνοϊκούς τους κριτικούς απέναντί του. Ορισμένοι χαρακτήρισαν το έργο του κοινότοπο, αυτοαναφορικό και εκτός επαφής με τα ρεύματα της σύγχρονης τέχνης. Ο θεωρητικός τέχνης Γκόντφρι Μπάρκερ σε άρθρο του για τον Μποτέρο στη «London Evening Standard» το 2009 εξηγεί τον λόγο: «Οι αρχιερείς της σύγχρονης τέχνης στο Λονδίνο και τη Νέα Υόρκη δεν τον αντέχουν γιατί αψηφά όλα όσα πιστεύουν. Τον μισούν περισσότερο επειδή είναι πλούσιος, μια τεράστια εμπορική επιτυχία, εύληπτος στον θεατή και πολύ δημοφιλής στους απλούς ανθρώπους».

Στη δεκαετία του 1970 στρέφει το ενδιαφέρον του στη γλυπτική. Τα μεγάλης κλίμακας γλυπτά του, πολλά από τα οποία απεικόνιζαν ιδιόρρυθμους μεγάλους ανθρώπους εκτέθηκαν δημόσια, στο Καστέλο Μπελβεντέρε της Φλωρεντίας, στο καζίνο του Μόντε Κάρλο, στα Ηλύσια Πεδία του Παρισιού, στον χώρο υποδοχής της Deutsche Bank Center στη Νέα Υόρκη. Και στην Αθήνα, το γλυπτό μιας πληθωρικής φιγούρας βρίσκεται στον χώρο του ισογείου της Τράπεζας Πειραιώς στην οδό Αμερικής.

Αγάπη για την Ελλάδα

Τον Μάιο του 2006, 150 μνημειακών διαστάσεων πίνακές του φιλοξενήθηκαν στην Εθνική Πινακοθήκη και 29 γλυπτά του εγκαταστάθηκαν στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών συμπληρώνοντας την εικόνα του πιο καταξιωμένου εν ζωή ζωγράφου της Λατινικής Αμερικής.

Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη στο συλλυπητήριο μήνυμά της αναφέρει ότι «ο Φερνάντο Μποτέρο έχει μια ειδική σχέση με εμάς τους Ελληνες. Σύζυγος της γλύπτριας Σοφίας Βάρη επί 46 χρόνια η οποία έφυγε από τη ζωή τον Μάιο, αγάπησε την Ελλάδα, εργάστηκε εδώ, στο σπίτι τους στην Εύβοια και πολλά έργα του βρίσκονται σε ιδιωτικές συλλογές στη χώρα μας. “Αγαπώ πολύ την Ελλάδα, γιατί μου αρέσουν οι Ελληνες, η φιλοξενία και η ζεστασιά τους” έλεγε. Γι’ αυτό τον αποχαιρετούμε, σαν να ήταν ένας από μας».